نبرد استالینگراد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴۸°۴۲′ شمالی ۴۴°۳۱′ شرقی / ۴۸.۷۰۰° شمالی ۴۴.۵۱۷° شرقی / 48.700; 44.517

نبردِ استالین‌گراد
بخشی از جنگ جهانی دوم
Stalingrad aftermath.jpg
استالینگراد پس از نبرد
زمان 12 سپتامبر[۱] یا ۲۱ اوت ۱۹۴۲ تا ۲ فوریه ۱۹۴۳
مکان استالینگراد-شوروی
نتیجه شکست آلمان و پیروزی شوروی
تغییرات سرزمینی شهر استالینگراد و حومه اش
جنگندگان
Flag of German Reich (1935–1945).svgآلمان نازی
Flag of Romania.pngرومانی
Flag of Italy (1861-1946) crowned.svgایتالیا
Flag of Hungary (1920–1946).svgمجارستان
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svgشوروی
فرماندهان
آلمان نازی فریدریش پائولوس Surrendered

آلمان نازی اریش فن مانشتاین
آلمان نازی ولفرام فون ریشتهوفن
پادشاهی رومانی پتره دومیترسچو
پادشاهی رومانی ک. کنستانتینسچو
پادشاهی ایتالیا (۱۸۶۱–۱۹۴۶) ایتالو گاریبولدی
Kingdom of Hungary (1920–1946) گوشتاو یانی
ایالت مستقل کرواسی ویکتور پاویچیچ 

اتحاد جماهیر شوروی نیکولای وورونوف

اتحاد جماهیر شوروی الکساندر واسیلوسکی
اتحاد جماهیر شوروی آندری یریومنکو
اتحاد جماهیر شوروی نیکیتا خروشچف
اتحاد جماهیر شوروی کنستانتین روکوسوفسکی
اتحاد جماهیر شوروی نیکولای واتوتین
اتحاد جماهیر شوروی واسیلی چوئیکوف

نیروها
۲۷۰٬۰۰۰ نفر در آغاز نبرد و ۱٬۰۱۱٬۰۰ نفر در هنگام ضدحملهٔ شوروی ۱۸۷٬۰۰۰ نفر در آغاز نبرد و ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر در هنگام ضدحملهٔ شوروی
تلفات
۴۰۰،۰۰۰ کشته، مجروح یا اسیر آلمانی، ۱۳۰،۰۰۰ ایتالیایی، ۱۲۰،۰۰۰ مجارستانی و ۲۰۰،۰۰۰ رومانیایی[۲] ۱،۱۲۹،۶۱۹ نفر شامل ۴۷۸،۷۴۱ کشته و ۶۵۰،۷۸۷ زخمی و افزون‌بر ۴۰٬۰۰۰ نفر کشته از شهروندان عادی[۳]

نبردِ استالینگراد (تابستان ۱۹۴۲–۲ فوریه ۱۹۴۳ (میلادی))، یکی از طولانی ترین و مهلک‌ترین نبردهای جنگ جهانی دوم و تمام تاریخ بشر بود.[۴]

در این نبرد ارتش آلمان نازی و متحدان آن به‌منظور فتح شهر استالینگراد (ولگاگراد کنونی)، به آن یورش بردند که پس از چندین ماه درگیری خونین، در سوم فوریه ۱۹۴۳ آلمان‌ها شکست خورده و این شهر توسط ژنرال روکوسوفسکی آزاد گردید و فیلد مارشال «فون پاولوس» (Von Paulus) به اتفاق ۲۵۰۰ افسر عالی رتبه که ۲۴ نفر از آنها را ژنرال‌ها تشکیل می‌دادند، تسلیم ارتش شوروی شدند. خشونت این درگیری از تمامی منازعات جنگ جهانی دوم بیشتر بود و هنگام جنگ، شهر به کشتارگاهی عظیم تبدیل گشت.

شرح نبرد[ویرایش]

استالینگراد یکی از شهرهای اصلی صنعتی شوروی و نزدیک به ساحل رود ولگا بود که در آن کارخانه‌های بزرگ ساخت جنگ‌افزار و تراکتور وجود داشت. فتح این شهر برای آدولف هیتلر، امتیاز بزرگی به حساب می‌آمد و موجب گسستن مسیرهای حمل و نقل شوروی در جنوب روسیه از طریق رود ولگا می‌شد. در اواخر ماه اوت ۱۹۴۲، ارتش چهارم زرهی لشکر زرهی آلمان از جانب شمال شرق و همزمان ارتش ششم به فرماندهی فردریش پاولوس، به همراه تانک‌ها و ۳۳۰٬۰۰۰ نفر از بهترین قوای ارتش آلمان، از سمت شرق به شهر حمله کردند، در ۲۳ اوت، هواپیماهای لوفت‌وافه (نیروی هوایی آلمان)، بارانی از بمب‌های آتش‌زا بر شهر فرو ریختند که بیشتر بناهای چوبی شهر را به خاکستر تبدیل نمود.

سربازان شوروی در حال حمله به یک خانه در فوریه ۱۹۴۳

گردان شصت و دوم شوروی به فرماندهی ژنرال واسیلی چویکوف، سرسختانه برای دفاع از شهر مقاومت کردند و در خیابانها و خانه به خانه با آلمانی‌ها جنگیدند. شهر به جهنم سوزانی از دود و آتش تبدیل شد و در هر لحظه صدها گلوله توپ و خمپاره و بمب در گوشه و کنار آن منفجر می‌شد. بحرانی‌ترین زمان برای روس‌ها در اواسط ماه اکتبر بود که نیروهای آلمان، آنها را تا نزدیکی رود ولگا به عقب راندند. نیروهای شوروی با استفاده از کرجی‌ها و قایقها از طرف دیگر ساحل این رود، مهمات تهیه می‌کردند که این گذرگاه‌ها در آن هنگام توسط نیروهای آلمان به رگبار بسته شدند. با این وجود آلمانها، به‌خاطر تلفات زیاد، فرسودگی و فرارسیدن سرمای طاقت‌فرسا، از ادامه جنگ دلسرد شده بودند. علی‌رغم تضمین فرمانده لوفت‌وافه، هرمان گورینگ، هواپیماهای باربری قادر نبودند تا سیصد تُن مهماتی که آلمانها روزانه به‌آن احتیاج داشتند، را به آنان برسانند و تانک‌هایشان در جنگهای پیوسته خیابانی کاری از پیش نمی‌بردند. نبرد استالینگراد به دلیل پافشاری طرفین برای پیروزی مبدل به پیکار خونینی شد که در آن آلمان‌ها اجازه عقب‌نشینی نداشتند.

محاصره شدن نیروهای آلمانی در پی اجرای عملیات اورانوس، قرمز: جبهه آلمانیها در ۱۹ نوامبر، نارنجی: جبهه آلمانیها در ۱۲ دسامبر

در نوزدهم ماه نوامبر، نیروهای شوروی با طرح ژنرال ژوکوف، یک ضد حمله گازانبری (دوجانبه) بزرگ را از دو سمت شمال و جنوب شهر علیه قوای آلمان، به اجرا گذاشتند و به زودی پاولوس و نیروهایش در محاصره قرار گرفتند. فریدریش پائولوس که مهمات بسیار کمی برای مبارزه با شوروی‌ها داشت و خود را در معرض نابودی می‌دید، از هیتلر درخواست کرد تا با عقب‌نشینی ارتش ششم و ملحق شدن آنان به نیروهای اصلی در غرب موافقت کند اما هیتلر با جواب: «نه عقب‌نشینی کن و نه تسلیم شو.»، به آنها فرمان داد تا آخرین نفس بجنگند. پاولوس با سرپیچی از فرمان هیتلر، در ۳۱ ژانویه ۱۹۴۳ خود را تسلیم نمود. ۹۱٬۰۰۰ مرد یخ‌زده و گرسنه آنچه بود که از ارتش زرهی عظیم چهارم و ششم آلمان باقی ماند که همگی به همراه ۲۴ ژنرال آلمانی به اسارت گرفته‌شدند. ۲۵۰٬۰۰۰ جسد متعلق به آلمانها و رومانیایی‌ها توسط نیروهای شوروی، در داخل و حومه شهر پیدا شد. کل تلفات نیروهای محور (آلمان، ایتالیا، رومانی و مجارستان) چیزی حدود ۸۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده شده‌است. تاریخ‌نگاران رسمی ارتش روسیه، برآورد می‌کنند که ۱٬۱۰۰٬۰۰۰ تن از سربازان شوروی برای دفاع از شهر جان باخته یا مجروح و مفقود شده‌اند و رقم نیروهای مردمی و غیرنظامی کشته‌شده در نبرد حدود ۴۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده شده است.

در نتیجه شکست در این نبرد، گارد آلمان در شرق کاملاً باز شد و این کشور ۳۰ درصد نیروهای خود را از دست داد و در سراشیبی اضمحلال قرار گرفت.

انبوه صدها هزار جنازه گمنام در نبرد استالینگراد

در نوامبر سال ۱۹۴۳ در کنفرانس تهران، وینستون چرچیل نخست‌وزیر بریتانیا، شمشیری ساخته شده در کشورش با نام «شمشیر استالینگراد» را به استالین اهدا نمود که بر تیغه آن این کلمات حک شده بود: «به شهروندان استالینگراد با قلبهای پولادینشان، هدیه‌ای از شاه جورج ششم، به‌عنوان نشان تکریم مردم بریتانیا.» ارتش سرخ با پیروزی در این نبرد، راه رسیدن به قدرت جهانی را برای شوروی هموار ساخت. موقعیت برتر شوروی، به مثابه طرف تعیین کننده در مذاکرات، در کنفرانس یالتا در فوریه ۱۹۴۵، ناشی از موقعیت آن در تناسب قوای نظامی جنگ جهانی بود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. [The Library of Congress World War II Companion P.527-528]
  2. Craig, William (1973). Enemy at the Gates: the Battle for Stalingrad. New York: Penguin Books (ISBN 0-14-200000-0 & ISBN 1-56852-368-8).P. XIV
  3. [The Library of Congress World War II Companion P.527-528]
  4. Stalingrad name may return to city in wave of second world war patriotism

پیوند به بیرون[ویرایش]