محاصره لنینگراد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
محاصره لنینگراد
Anti aircraft Leningrad 1941.JPG
لنینگراد، ۱۹۴۲
تاریخ۸ سپتامبر ۱۹۴۱ – ۲۷ ژانویه ۱۹۴۴ (۲ سال ۴ ماه ۲ هفته و ۵ روز)
مکانلنینگراد، روسیه، شوروی
نتیجه پیروزی شوروی
طرفین درگیر
 اتحاد جماهیر شوروی
فرماندهان و رهبران

محاصره لنینگراد یک حصر طولانی مدتی توسط نیروهای آلمانی بر شهر لنینگراد بود که در جبهه شرقی جنگ جهانی دوم انجام گرفت. محاصره ۸ سپتامبر ۱۹۴۱، زمانی که آخرین راه ارتباطی زمینی به شهر مسدود شد، آغاز گشت. گرچه نیروهای ارتش سرخ ۱۸ ژانویه ۱۹۴۳ موفق به بازکردن یک راه باریک برای ورود به شهر شدند، اما شکسته شدن محاصره شهر تا ۲۷ ژانویه ۱۹۴۴، یعنی بعد از ۸۷۲ روز، به درازا کشید.

زمینه نبرد[ویرایش]

لنینگراد یکی از اهداف سه‌گانه آلمانی‌ها در عملیات بارباروسا و هدف اصلی گروه ارتش شمال بود. چگونگی تحقق این هدف مداوما نزد مهاجمان دست‌خوش تغییر و اصلاح قرار داشت. در ابتدا مقرر شده بود گروه ارتش شمال با یک یورش مستقیم شهر را به زیر سلطه خود درآورد اما هنگامی که حرکت در جهت نیل به این هدف آهسته‌تر از آنچه تصور می‌شد، پیش رفت، برنامه آلمانی‌ها شروع به تغییر کرد. صدور فرمان شماره ۳۴ پیشوا در ۳۰ ژوئیه سال ۱۹۴۱، گروه ارتش شمال را موظف کرد لنینگراد را به محاصره درآورد و با نیروهای فنلاندی ارتباط برقرار کند. فرمان شماره ۳۵ پیشوا در ۶ سپتامبر همان سال، از این گروه ارتش خواست از تهاجم خسارت‌بار مستقیم به شهر اجتناب نماید اما در عین حال خواهان تصرف سریع آن پس از تکمیل محاصره شد. همین هنگام فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان به فیلدمارشال ویلهلم ریتر فن لیب، فرمانده گروه ارتش شمال اطلاع داد که ملزم است گروه زرهی ۴ و سپاه ۸ هوایی را به گروه ارتش مرکز بسپارد. این امر موجب تأخیر در ادامه برنامه یورش آلمانی‌ها به لنینگراد شد. بدون این یگان‌ها، فن لیب احساس کرد نیروهای تحت امرش قادر به ادامه تهاجم نیستند و به محاصره بسنده نمود. به هر صورت فرماندهی عالی نیروی زمینی آلمان تصور می‌کرد مقاومت مدافعان شهر تا بهار سال ۱۹۴۲ فرو خواهد پاشید.[۱]

در طرف مقابل پیش از آغاز جنگ، شوروی با مشاهده نبرد بریتانیا و حملات هوایی آلمان به لندن، تصور می‌کرد اصلی‌ترین تهدید علیه لنینگراد حملات هوایی خواهد بود. با توجه به این که کسی در شوروی خیال نمی‌کرد نیروهای آلمانی خود را به این شهر برسانند، آمادگی‌های دفاعی ارتش سرخ برای مقابله با خطر نیروهای فنلاندی، در جهت اشتباهی ترتیب داده شده بود. هنگامی که پیش‌روی سریع قوای گروه ارتش شمال ورماخت در منطقه بالتیک خط بطلانی بر این تصورات کشید، شورای نظامی لنینگراد وادار به ایجاد استحکامات دفاعی جدیدی شد. بدین منظور رود لوگا به سرعت به عنوان بهترین محل جهت متوقف ساختن یورش آلمانی‌ها شناسایی گردید. با توجه به تعداد اندک و تاخیر نیروهای اعزامی استافکا، بسیج نیروهای غیر نظامی نقشی کلیدی در آماده‌سازی‌های دفاعی لنینگراد بازی کرد.[۲]

شهر در طول نبرد ژانویه ۱۹۴۴

محاصره[ویرایش]

شهر در سال ۱۹۴۲

۲۷ ژوئن سال ۱۹۴۱، شورای شهر لنینگراد اولین گروه‌های پاسخ غیرنظامیان را سازمان داد. روزهای بعدی، جمعیت غیرنظامی لنینگراد از خطر مطلع شده و بیش از یک میلیون شهروند برای ساخت استحکامات بسیج شدند. چندین خط دفاعی دور شهر ساخته شد تا نیروهای متخاصمی را که از شمال و جنوب حمله می‌کنند، دفع کند. در جنوب، استحکامات از دهانه رود ولگا به سمت چودوو، گاتچینا، اریتسک، پولکوو و سپس در طول رودخانه نوا امتداد داشت. خط دفاعی دیگری از پترهوف به گاتچینا، پولکوو، کلپینو و کلتوشی رسید. در شمال خط دفاعی در برابر فنلاندی‌ها، منطقه استحکام دار کارلیان، از دهه ۱۹۳۰ در حومه شمالی لنینگراد حفظ شده بود و اکنون به کار خود بازگردانده شد. در مجموع ۳۰۶ کیلومتر از موانع ساخت چوب، ۶۳۵ کیلومتر از پیچ‌های سیم، ۷۰۰ کیلومتر از خندق‌های ضد تانک، ۵۰۰۰ محل استقرار زمین و الوار و محل اسلحه‌های بتن مسلح و ۲۵۰۰۰ کیلومتر ترانشه باز توسط غیرنظامیان ساخته یا حفاری شده‌است. حتی اسلحه‌های رزم‌ناو شفق قطبی از کشتی برداشته شد تا برای دفاع از لنینگراد استفاده شود.

پانویس[ویرایش]

  1. Forczyk 2009, p. ۱۱.
  2. Forczyk 2009, p. ۱۲.

منابع[ویرایش]

  • Forczyk, Robert (2009). Leningrad 1941–1944. Osprey Publishing. ISBN 978-1-84908-107-8.