لوکزامبورگ

مختصات: ۴۹°۳۶′ شمالی ۶°۷′ شرقی / ۴۹٫۶۰۰°شمالی ۶٫۱۱۷°شرقی / 49.600; 6.117
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
دوک‌نشین لوکزامبورگ

Groussherzogtum Lëtzebuerg
(به آلمانی: Großherzogtum Luxemburg)
(به فرانسوی: Grand-Duché de Luxembourg)
لوکزامبورگ
نشان ملی لوکزامبورگ
نشان ملی
شعار: Mir wélle bleiwe wat mir sinn
می‌خواهیم همان بمانیم که هستیم.
سرود: «Ons Heemecht» (میهن‌مان)
موقعیت لوکزامبورگ
لوکزامبورگ (سبز)
اتحادیه اروپا (سبز کم رنگ)
اروپا (خاکستری تیره)
پایتخت
و بزرگترین شهر
لوکزامبورگ
۴۹°۳۶′ شمالی ۶°۷′ شرقی / ۴۹٫۶۰۰°شمالی ۶٫۱۱۷°شرقی / 49.600; 6.117
زبان(های) رسمیآلمانی، فرانسوی و
زبان لوکزامبورگی
حکومتپادشاهی مشروطه
آنری
زاویه بتل (CDU)
بنیان‌گذاری۹ ژوئن ۱۸۱۵
۱۹ آوریل ۱۸۳۹
۱۱ مه ۱۸۶۷
۲۳ نوامبر ۱۸۹۰
مساحت
• کل
۲٬۵۸۶ کیلومتر مربع (۹۹۸ مایل مربع) (۱۶۹ام)
• آبها (٪)
جزئی
جمعیت
• سرشماری
۶۰۲۰۰۵ (۱۶۴ام)
• تراکم
۱۸۶ بر کیلومتر مربع (۴۸۱٫۷ بر مایل مربع) (۵۹ام)
تولید ناخالص داخلی (GDP)  برابری قدرت خرید (PPP)برآورد ۲۰۰۶ 
• کل
۳۲ میلیارد دلار (۶۵ام)
• سرانه
۱۱۵هزار دلار (اول)
واحد پولیورو (€)۱ (EUR)
منطقه زمانیCET
• تابستان (ساعت تابستانی)
CEST
پیش‌شماره تلفنی۳۵۲
کد ایزو ۳۱۶۶LU
دامنه سطح‌بالا.lu
نقشه لوکزامبورگ، شهرهای بزرگ آن عبارتند از: لوکزامبورگ، اش-سور-الزت، دودلانژ، دیفردانژ
دانشگاه لوکزامبورگ، تنها دانشگاه کشور
نمایی از طبیعت لوکزامبورگ

لوکزامبورگ یا لوکسِمبورگ (به لوکزامبورگی: Lëtzebuerg) با نام رسمی دوک‌نشین لوکزامبورگ (به لوکزامبورگی: Groussherzogtum Lëtzebuerg) کشور کوچکی در غرب اروپا است. پایتخت آن شهر لوکزامبورگ است. لوکزامبورگ با آلمان، فرانسه و بلژیک مرز مشترک دارد. این کشور با توجه به جمعیت ششصد هزار نفری‌اش از کشورهای ثروتمند اروپایی به حساب می‌آید. لوکزامبورگ همواره شرایط سیاسی و اقتصادی باثباتی داشته‌است.

تاریخ[ویرایش]

به‌خاطر موقعیت لوکزامبورگ، این کشور باستانی قرن‌ها را در جنگ گذرانده‌است. خاندان سلطنتی لوکزامبورگ که در سال ۹۶۳ به‌وسیله زیگفری تأسیس شد، چهار فرمانروا از امپراتوری مقدس روم را شامل می‌شد. یکی از آنها، کارل چهارم بود که در ۱۳۵۴ لوکزامبورگ را به سطح دوک‌نشین ارتقا داد. این دوک‌نشین در نهایت در ۱۴۴۳ بخشی از ایالت بورگوندی و سپس یکی از هفده استان هلند هابسبورگ شد.

در طول قرن‌ها، شهر و قلعه لوکزامبورگ - که به دلیل موقعیت آن بین پادشاهی فرانسه و قلمرو هابسبورگ از اهمیت استراتژیک زیادی برخوردار بود - به تدریج ساخته شد تا یکی از مشهورترین استحکامات در اروپا باشد. لوکزامبورگ پس از تعلق به فرانسه لوئی چهاردهم و اتریش ماریا ترزا، بخشی از اولین جمهوری فرانسه و امپراتوری تحت رهبری ناپلئون شد. بعد از ۳۰۰ سال محاصره سخت و نبردهای خونین، دژ لوکزامبورگ بر اساس معاهده اوترخت در سال ۱۷۱۳ به امپراتوری مقدس روم واگذار، و پس از آن بر اساس صلح‌نامه کامپو فورمیو به پادشاهی فرانسه ملحق شد.

پس از شکست ناپلئون در سال 1815، دوک نشین لوکزامبورگ احیا شد. با این حال، از آنجایی که این قلمرو بخشی از امپراتوری مقدس روم و همچنین هلند هابسبورگ در گذشته بوده است، پادشاهی پروس و پادشاهی متحده هلند اکنون ادعای مالکیت این قلمرو را داشتند. در کنگره وین، قدرت‌های بزرگ تصمیم گرفتند که لوکزامبورگ به عضویت کنفدراسیون تازه تأسیس آلمان درآید، اما در همان زمان ویلیام اول هلند، پادشاه هلند، در اتحادیه شخصی، رئیس کشور هلند شد. در عین حال برای جلب رضایت پروس، تصمیم گرفته شد که نه تنها قلعه لوکزامبورگ توسط نیروهای پروس اداره شود، بلکه بخش‌های وسیعی از قلمرو لوکزامبورگ (عمدتاً مناطق اطراف بیتبورگ و سنت ویت) به متصرفات پروس تبدیل شود.این دومین بار بود که دوک نشین لوکزامبورگ از نظر وسعت کاهش یافت و به طور کلی به عنوان تقسیم دوم لوکزامبورگ شناخته می شود. برای جبران این ضرر، تصمیم گرفته شد که دوک نشین به دوک اعظم ارتقا یابد، بنابراین به پادشاهان هلندی عنوان اضافی دوک بزرگ لوکزامبورگ داده شد. بعد از کنگره وین (۱۸۱۵ میلادی)، لوکزامبورگ به‌عنوان ملک شخصی به ویلم یکم، پادشاه پادشاه هلند، واگذار شد.

پس از اینکه بلژیک به دنبال انقلاب پیروزمندانه 1830-1831 به یک کشور مستقل تبدیل شد، ادعا کرد که کل دوک نشین بزرگ لوکزامبورگ بخشی از بلژیک است، اما پادشاه هلند که دوک بزرگ لوکزامبورگ و همچنین پروس ، این کار را نکردند. آنها نمی‌خواستند کنترل خود را بر قلعه قدرتمند لوکزامبورگ از دست بدهند و با ادعاهای بلژیک موافق نبودند. این اختلاف در معاهده 1839 لندن که در آن تصمیم تقسیم سوم لوکزامبورگ اتخاذ شد، حل خواهد شد. این بار قلمرو بیش از نصف کاهش یافت، زیرا بخش غربی کشور عمدتاً فرانسوی زبان (اما همچنین بخش آرلرلند که در آن زمان به زبان لوگزامبورگ زبان بود) به ایالت جدید بلژیک منتقل شد و با آن مرزهای امروزی به لوکزامبورگ داده شد. . معاهده 1839 همچنین استقلال کامل باقی مانده دوک اعظم لوکزامبورگ آلمانی زبان را ایجاد کرد. در سال 1842 لوکزامبورگ به اتحادیه گمرکی آلمان (Zolverein) پیوست. این منجر به باز شدن بازار آلمان، توسعه صنعت فولاد لوکزامبورگ و گسترش شبکه راه آهن لوکزامبورگ از 1855 تا 1875 شد. از سوی دیگر با نفوذ بر لوکزامبورگ و قلعه قدرتمند آن، استقلال و بی طرفی دوک اعظم با معاهده دوم لندن مجدداً تأیید شد و پروس در نهایت حاضر شد نیروهای خود را از قلعه لوکزامبورگ خارج کند به شرطی که استحکامات برچیده شود. در همان سال اتفاق افتاد. در زمان جنگ فرانسه و پروس در سال 1870، بی طرفی لوکزامبورگ مورد احترام کنفدراسیون آلمان شمالی قرار گرفت و نه فرانسه و نه آلمان به این کشور حمله نکردند.در نتیجه اختلافات مکرر بین قدرت های بزرگ اروپایی، مردم لوکزامبورگ به تدریج آگاهی استقلال یافتند و بیداری ملی در قرن نوزدهم رخ داد. مردم لوکزامبورگ به جای اینکه بخشی از یکی از کشورهای بزرگ اطراف باشند، شروع به معرفی خود به عنوان لوکزامبورگ کردند. این آگاهی Mir wëlle bleiwe wat mir sinn در سال 1890 به اوج خود رسید، زمانی که سرانجام آخرین گام به سوی استقلال کامل برداشته شد: به دلیل یک بحران جانشینی، سلطنت هلند از داشتن عنوان دوک بزرگ لوکزامبورگ دست کشید. با آغاز با آدولف ناسائو-ویلبورگ، دوک اعظم سلطنت خود را داشت، بنابراین استقلال کامل خود را مجدداً تأیید کرد.

لوکزامبورگ در ۱۸۳۹ استقلال یافت و بخش غربی و صرفا فرانسوی‌زبان این کشور باستانی به بلژیک داده شد. عهدنامه لندن (۱۸۶۷) بی‌طرفی دائمی دوک‌نشین را اعلام کرد. ارتش آلمان در ۱۹۱۴ و ۱۹۴۰، این بی‌طرفی را نقض کرد. بعد از جنگ جهانی دوم لوکزامبورگ نقش مهمی در تأسیس بنلوکس، ناتو و اتحادیه اروپا داشت.

سیاست[ویرایش]

براساس قانون اساسی سال ۱۸۶۸، قدرت اجرایی در دست دوک اعظم و کابینه است. دوک اعظم می‌تواند قوه قانون‌گذاری را منحل کند که در آن صورت باید در طول سه ماه انتخابات برگزار شود. مجلس نمایندگان لوکزامبورگ از شصت نماینده تشکیل شده‌است که مستقیماً از طریق انتخابات برای یک دورهٔ پنج ساله انتخاب می‌شوند.

لوکزامبورگ از اعضای مؤسس اتحادیه اقتصادی اروپا (اکنون اتحادیه اروپا) بود. این کشور همچنین در پیمان شنگن شرکت داشت که نام آن از روستای شنگن لوکزامبورگ گرفته شده‌است و هدف آن آزادسازی جابجایی شهروندان در کشورهای عضو است.

در سال ۲۰۱۳ ژاویربتل از حزب دموکراتیک به عنوان نخست‌وزیر لوکزامبورگ انتخاب شد و به نخست‌وزیری ۱۸ سالهٔ ژان-کلود یونکر پایان داد.

مجلس نمایندگان لوکزامبورگ در سال ۲۰۱۴ ازدواج همجنس‌گرایان را در این کشور قانونی کرد.

یک لوکزامبورگی ایرانی‌تبار، بنام امیر وصالی، در سال ۲۰۱۶–۲۰۱۷ رئیس مجلس جوانان این کشور شد.[۱]

جغرافیا[ویرایش]

مناطق پست این کشور در گوت‌لاند (Gutland) واقع است که دو سوم مساحت این کشور را در برمی‌گیرند و دارای جمعیت بیشتری هستند و مناطق مرتفع در یک سوم شمالی کشور که اوسلینگ (Osling) نام دارد و دارای جمعیت محدودی است.

سردترین و مرتفع‌ترین شهر در لوکزامبورگ وایسوامپاخ است.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

لوکزامبورگ به سه بخش تقسیم می‌شود:

  1. دیکیرش (Diekirch)
  2. گرونماخر (Grevenmacher)
  3. لوکزامبورگ (Luxembourg)

در ادامه این سه بخش به ۱۲ ناحیه (کانتون) تقسیم شده‌اند که شامل ۱۰۶ کمون می‌شوند.

اقتصاد[ویرایش]

بیشترین درآمد سالانه بین کشورهای اروپا و جهان را دارا می‌باشد.

بخش صنعتی این کشور در حوزه‌هایی همچون فولاد، مواد شیمیایی و لاستیک فعال است. بخش زیادی از اقتصاد لوکزامبورگ به خدمات، به ویژه بانکداری و امور مالی متکی است. لوکزامبورگ مهم‌ترین مرکز بانکداری خصوصی در ناحیه یورو است.

واحد پول[ویرایش]

واحد پول لوکزامبورگ از سال ۲۰۰۲ یورو است. پیش از سال ۲۰۰۲ و در تمام طول قرن بیستم واحد پول این کشور فرانک لوکزامبورگ بود.

ترابری[ویرایش]

در سال ۲۰۲۰ میلادی لوکزامبورگ به عنوان اولین کشور در جهان برای مقابله با آلودگی هوا تمام حمل و نقل عمومی را رایگان اعلام کرد.[۲]

مردم[ویرایش]

تعداد ساکنان این کشور طبق سرشماری سال ۲۰۰۴، ۶۰۲ هزار نفر بوده‌است. از این تعداد افراد ۴۰٪ غیر بومی بودند.

زبان[ویرایش]

سه زبان رسمی این کشور آلمانی، فرانسوی و لوکزامبورگی هستند.

دین[ویرایش]

کلیسای جامع لوکزامبورگ

غالب ساکنان این کشور کاتولیک هستند. در این میان مسیحیان پروتستان و لوتری در این کشور نیز وجود دارند.

سطح فرهنگی بالای کشور باعث رشد لوکزامبورگ شده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. https://www.jugendparlament.lu/sommet-final-du-parlement-des-jeunes-2015-2016/
  2. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Transport in Luxembourg». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۰.

منابع[ویرایش]