خوانش‌پریشی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خوانش‌پریشی
آی‌سی‌دی-۱۰ R48.0
آی‌سی‌دی-۹ 315.02
اُمیم 127700
دادگان بیماری‌ها ۴۰۱۶
پیشنت پلاس خوانش‌پریشی
سمپ D004410

خوانش‌پریشی، دش‌خوانی یا دیسلکسیا (به انگلیسی: Dyslexia) یک اصطلاح عام برای تشریح معلولیت آموزشی است. این معلولیت موجب اختلال در روان‌خوانی و یا درک مطلب می‌شود.[۱] این ناتوانی، می‌تواند خود را به عنوان یک مشکل در رابطه با واج‌خوانی، و رمزگشایی، دیکته، مهارت شنوایی، حافظه‌کوتاه‌مدت، و یا نامگذاری‌سریع آشکار کند.[۲]

زیرگروه‌ها[ویرایش]

سه نوع زیرگروه شناختی برای خوانش‌پریشی تعریف شده است که شامل: شنیداری، دیداری، و توجه است.[۲][۳] ناتوانی خوانِش، یا دیسلکسیا یکی از معمول‌ترین ناتوانی‌های آموزشی می‌باشد. هم چنین محققان دانشگاه‌ام آی تی دریافتند افراد مبتلا به خوانش‌پریشی در تشخیص و شناسایی چهره افراد نیز با ابهاماتی روبرو هستند.[۴]خوانش‌پریش بزرگسال می‌تواند به صورت روان بخواند اما افراد خوانش‌پریش معمولاً سرعت خواندن پایینی دارند؛ و هم چنین توانایی هِجا و دیکته‌ی پایینی دارند و اگر واژه‌ای بی‌معنا باشد در خواندن آن دچار مشکل می‌شوند.[۵] خوانش پریشی هیچ رابطه‌ای با سطح آی‌کیو یا هوش و توانایی‌شناختی فرد ندارد.[۶][۷]

علایم و نشانه‌ها[ویرایش]

از نشانه‌های اولیه این ناتوانی دیر صحبت کردن کودک است.[۸] و بعد از آن نوشتنِ آیینه‌ای کودک که در آن نوشتن واژه‌ها بر عکس و مانند آیینه است. از نشانه‌های سنین بالاتر، می‌توان به ناتوانی و یا مشکل در هجا کردن واژه، یافتن هم‌قافیه برای واژه و یا مشکل در تلفظِ صدا یا ترکیب واژه‌ها و صداها اشاره کرد. عمومی‌ترین نشانه آن دیکته‌ی بسیارضعیف کودک و تمایل به نوشتن حروف بیشتر و یا کمتر در هنگام نوشتن واژه‌ها است.[۹] از دیگر نشانه‌های عمومی خوانش‌پریشی این است که یک فرد خوانش‌پریش واژه را زودتر یا دیرتر از جایی که باید قرار گیرد در جمله می‌گذارد و همچنین در هنگام خواندن، واژه‌ها را جابه‌جا می‌خواند. معمولاً فرد خوانش‌پریش سطح نوشتاری‌اش بسیار پایین‌تر از سطح معلومات و هوش عمومی‌اش است و از همین طریق می‌توان به خوانش‌پریشی وی، پی برد.[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵]

پانویس و منابع[ویرایش]

  1. مؤسسه ملی اختلالات عصبی و سکته مغزی Dyslexia Information Page
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ آیی‌ال- گیریگورنکو (۲۰۱۰) "توسعه خوانش‌پریشی، بروزرسانی در ژن‌ها، مغز و محیط روانپزشکی شیرین کودکان" صفحه ۹۲ تا ۱۲۵ | منبع به انگلیسی
  3. Schulte-Körne G, Warnke A, Remschmidt H (November 2006)
  4. توسعه سواد در مردان و زنان موفق خوانش پریش Fink RP (1998). "Literacy development in successful men and women with dyslexia". Annals of Dyslexia 40 (1): 311–346
  5. شواهد تجربی برای تعریف خوانش پریشی Ferrer E, Shaywitz BA, Holahan JM, Marchione K, Shaywitz SE (January 2010). "Uncoupling of reading and IQ over time: empirical evidence for a definition of dyslexia".Psychol Sci 21 (1): 93–101. DOI:10.1177/0956797609354084. PMID 20424029
  6. روانپزشکی و روانشناسی عوامل مرتبط با خوانش پریشی (به فرانسوی) Huc-Chabrolle M, Barthez MA, Tripi G, Barthélémy C, Bonnet-Brilhault F (April 2010). "[Psychocognitive and psychiatric disorders associated with developmental dyslexia: A clinical and scientific issue]" (in French). Encephale 36 (2): 172–9.
  7. منبع 4-5-6-7-8-9
  8. نوشتن آیینه‌ای، بازتاب‌های عصبی در یک پدیده غیر طبیعی: Schott GD (January 2007). "Mirror writing: neurological
  9. Reflections on an unusual phenomenon". J. Neurol. Neurosurg. Psychiatr. 78
  10. بررسی پژوهشی نگارش املا در خوانش پریشان: Ise E, Schulte-Körne G (June 2010). "Spelling deficits in dyslexia: evaluation of an orthographic spelling training". Ann Dyslexia 60 (1): 18–39. doi:10.1007/s11881-010-0035-8. PMID 20352378
  11. Valdois S, Bosse ML, Tainturier MJ (November 2004). "The cognitive deficits responsible for developmental dyslexia: review of evidence for a selective visual attentional disorder". Dyslexia 10 (4): 339–63. DOI:10.1002/dys.284.PMID ۱۵۵۷۳۹۶۴. کسری شناختی مسئول توسعه نارساخوانی، بررسی عوامل شناختی برای توسعه خوانش پریشی
  12. Heim S, Tschierse J, Amunts K (2008). "Cognitive subtypes of dyslexia". Acta Neurobiologiae Experimentalis 68 (1): 73–82. ISSN 0065-1400. PMID ۱۸۳۸۹۰۱۷-- زیر گروه‌های شناختی خوانش پریشی
  13. Facoetti A, Lorusso ML, Paganoni P et al. (April 2003). "Auditory and visual automatic attention deficits in developmental dyslexia". Brain Res Cogn Brain Res 16 (2): 185–91.DOI:10.1016/S0926-6410(02)00270-7. PMID ۱۲۶۶۸۲۲۶-- توجه اتوماتیک بصری و شنوایی در توسعه خوانش پریشی
  14. Ahissar M (November 2007). "Dyslexia and the anchoring-deficit hypothesis". Trends Cogn. Sci. (Regul. Ed.) 11 (11): 458–65. DOI:10.1016/j.tics.2007.08.015.PMID ۱۷۹۸۳۸۳۴ نارسا خوانی و فرضیه مهار کمبودها محله علمی شناخت صدای انسان
  15. ملزومات ارزیابی و مداخله در خوانش پریشی: Nancy Mather; Barbara J. Wendling; Alan S Kaufman, Ph.D. (20 September 2011). Essentials of Dyslexia Assessment and Intervention. John Wiley & Sons. pp. 28–. ISBN 978-1-118-15266-9. Retrieved 10 April 2012