ملتحمه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ملتحمه
Gray883.png
The upper half of a sagittal section through the front of the eyeball. (Label for 'Conjunctiva' visible at center-left.)
Gray869.png
Horizontal section of the eyeball. (Conjunctiva labeled at upper left.)
جزئیات
lacrimal artery, anterior ciliary arteries
supratrochlear nerve
شناسه‌ها
فهرست گری p.۱۰۲۶
سرعنوان پزشکی A09.371.192
واژگان آناتومی A15.2.07.047
اف‌ام‌اِی 59011
واژگان کالبدشناسی

مُلتَحِمه (به انگلیسی: Conjunctiva) غشا مخاطی نازک و شفافی است که سطح داخلی پلکها را مفروش کرده و بخش پیشین (قدامی) صلبیه را می‌پوشاند. ملتحمه پشت پلک‌ها و قسمت جلوی صلبیه (سفیدی چشم) را پوشانده و در لبه پلک به پوست و در وسط به قرنیه متصل می‌شود. واژهٔ ملتحمه، مؤنث ملتحم و به معنی لحیم‌شده، جوش‌خورده و به‌هم‌پیوسته است.[۱]

ملتحمه به دو قسمت پیازی (روی کره چشم) و پلکی تقسیم می‌شود. محل رسیدن این دو ملتحمه به هم چین ملتحمه‌ای نامیده می‌شود.

ساختار[ویرایش]

ملتحمه به سه بخش تقسیم می‌شود:

بخش نام انگلیسی توضیح
ملتحمهٔ پلک Palpebral or tarsal conjunctiva پلک‌های فوقانی و تحتانی چشم را مفروش می‌کند. این قسمت اتصال محکمی با تارس دارد. ملتحمهٔ پلک پرده‌ای است نازک و شفاف و قرمزرنگ که مجاور تارس (تیغهٔ لیفی که ضخامت پلک را به وجود آورده است) و عضلهٔ پلکی است و دارای چین‌هایی است که به عضلهٔ پلکی چسبندگی مختصری دارد، ولی قسمتی از ملتحمه که مجاور با تارس است به آن کاملاً ملصق است. پردهٔ ملتحمه در امتداد کنار آزاد پلک‌ها تبدیل به پوست می‌شود.
ملتحمهٔ پیازی یا ملتحمهٔ کرهٔ چشم Bulbar or ocular conjunctiva ملتحمهٔ کره چشم در امتداد ملتحمهٔ پلک قرار دارد و پوششی برای صلبیه است و ار ورای ملتحمه شفاف می‌توان صلبیه را به شکل سفیدی چشم مشاهده نمود. میانگین ضخامت غشای ملتحمه کره چشم ۳۳ میکرون است.[۲] ملتحمهٔ پلک چشم و کره چشم تشکیل یک بن‌بست عمقی را می‌دهد که به آن چین می‌گویند و در هر چشم دو چین فوقانی و تحتانی داریم.
چین ملتحمه‌ای Fornix conjunctiva چینی از مخاط است که ملتحمه‌ای پلکی را به ملتحمه کره چشمی وصل می‌کند. چین‌های بالایی و پایینی نواحی بینابینی ملتحمه کره چشمی و ملتحمه پلکی هستند. این ملتحمه دارای پیوندهای سست با بافت زیر خود بوده و ممکن است به میزان درخور توجهی متورم شود.

در ضخامت هر پلک چشم یک نوار از بافت همبند محکم به پهنای تقریبی 2/5 cm وجود دارد که به آن Tarsus یا Tarsal. Plate گویند. در بین این صفحهٔ همبندی و پوست پلک، رشته‌های عضلانی عضلهٔ Orbicularis oculi. m یا مدور چشم دیده می‌شود. در جوف تارسوس‌های فوقانی و تحتانی تعدادی از غدد تارسال وجود دارند که با ترشح چربی باعث جلوگیری از به هم چسبیدن پلک‌ها می‌شوند.

قسمت‌های مختلف کره چشم انسان: ۱. زجاجیه ۲. حاشیه دندانه‌دار ۳. ماهیچه مژکی ۴. گردالک‌های مژگانی ۵. مجرای اشلک ۶. مردمک ۷. اتاقک پیشین ۸. قرنیه ۹. عنبیه ۱۰. عدسی بیرونی ۱۱. عدسی درونی ۱۲. زوائد مژگانی ۱۳. ملتحمه ۱۴. ماهیچه مایل زیرین ۱۵. ماهیچه راست زیرین ۱۶. ماهیچه راست میانی ۱۷. شبکیه ۱۸. صفحه بینایی ۱۹. سخت‌شامه ۲۰. سرخرگ مرکزی شبکیه ۲۱. سیاهرگ مرکزی شبکیه ۲۲. عصب بینایی ۲۳. سیاهرگ حلقوی ۲۴. غلاف پیازی ۲۵. لکه زرد ۲۶. گودی مرکزی ۲۷. صلبیه ۲۸. مشیمیه ۲۹. ماهیچه راست بالایی ۳۰. شبکیه

لایه‌های ملتحمه[ویرایش]

لایه پوششی (اپی‌تلیال)[ویرایش]

این لایه حاوی سلول‌های گابلت می‌باشد و موسین ترشح می‌کنند. (موسین جز مرطوب‌کننده موجود در لایه اشکی قرنیه می‌باشد و موجب همواری سطح اپی تلیوم فرنیه و مرطوب‌سازی آن می‌شود)

لایه زمینه‌ای (استرومایی)[ویرایش]

این لایه حاوی عروق خونی و اعصاب، غدد کراوز و ولفرینگ می‌باشد. یک منبع خون‌رسانی غنی در ناحیه فورنیکس‌ها وجود دارد که از طریف شریان و ورید مژگانی قدامی، شریان و ورید پلکی داخلی فوقانی و تحتانی و شریان و ورید ملتحمه‌ای تأمین می‌شود.

منابع[ویرایش]

  1. فرهنگ فارسی عمید. مؤلف: حسن عمید، سرپرست تألیف و ویرایش: فرهاد قربان‌زاده، ناشر: اَشجَع، چاپ نخست: ۱۳۸۹.
  2. Efron, Nathan; Al-Dossari, Munira; Pritchard, Nicola (2009-05-01). "In vivo confocal microscopy of the bulbar conjunctiva". Clinical & Experimental Ophthalmology 37 (4): 335–344. doi:10.1111/j.1442-9071.2009.02065.x. ISSN 1442-9071. PMID 19594558. 
  • دکتر سید مسیح هاشمی، نسرین همقلم. چشم‌پزشکی کاربردی. چاپ اول. جهانشناسی، آبان ۱۳۸۶.