بدبویی دهان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدبویی دهان
طبقه‌بندی بین‌المللی-۱۰R19.6
طبقه‌بندی بین‌المللی-۹784.99
دادگان بیماری‌ها5603
مدلاین‌پلاس003058

بَدبویی دَهان یا هالیتوز به وجود بوی بد در هنگام تنفس یا حرف زدن با بازدم گفته میشود. گاهی بوی بد دهان میتواند نشانه بیماری و ناخوشی باشد. بوی بد دهان میتواند در فرد مبتلا ایجاد اضطراب‌ کند و همچنین ممکن است با افسردگی و اختلال وسواس فکری-عملی همراه باشد.[۱]

در بیشتر موارد، بدبویی دهان از خود دهان ناشی می‌شود.[۲] شدت بدبویی در ساعات روز متفاوت است. خشکی دهان (در اثر استرس یا روزه‌داری)، خوردن بعضی مواد غذایی (مانند سیر، پیاز، گوشت، ماهی و پنیر) و مصرف دخانیات و الکل در افزایش و کاهش شدت بدبویی تأثیر دارند.[۳][۴]

بدبویی دهان می‌تواند دائمی (مزمن) باشد، که ۲۵٪ از جمعیت انسانی با شدت‌هایی متفاوت با این مسئله روبرو است.[۵] در ژاپن یک چهارم افراد بالای ۳۰ سال از این موضوع رنج می‌برند و در کالیفرنیا این امر تبدیل به وسواس شده‌است.[۶]

گاه در برخی افراد در مورد بدبویی دهان، توهم بویایی پیش می‌آید. این توهم که معمولاً کوتاه‌مدت است به ندرت نشانه‌ای از صرع لوب گیجگاهی مغز است.[۷]

علل[ویرایش]

بوی دهان دلایل متفاوتی دارد و علاوه بر بیماری‌های لثه[یادداشت ۱] و دندان[۸] دیابت و نارسایی کلیه و عوامل دیگری باشد. گاهی بوی دهان به علت یک موضوع پیش پا افتاده مانند عدم رعایت بهداشت دهان پس از صرف غذاست.

استفاده از نخ دندان، مسواک و دهانشویه پس از غذا به برطرف کردن بو بسیار کمک می‌کند. باقی‌مانده غذا بین دندان‌ها باعث رشد باکتری می‌شود و باکتری‌ها عامل بوی دهان هستند.[۹]

علاوه بر غذا، ذرات توتون و تنباکو نیز باعث رشد باکتری و بوی دهان می‌شوند؛ بنابراین احتمال این معضل در افراد سیگاری به مراتب بیشتر است.

بزاق دهان کمک می‌کند که برخی از باکتری‌ها و ذرات غذا از لابلای دندان‌ها پاک شوند، ولی هنگام خواب، بزاق کمتری تولید می‌شود و دهان خشک است و همین موضوع باعث می‌شود که دهان هنگام برخاستن از خواب بدبو باشد.

در افراد مبتلا به دیابت حالتی به نام کتواسیدوز دیابتی وجود دارد که در آن بدن قادر به شکستن گلوکز و استفاده از آن به عنوان مهم‌ترین منبع انرژی نیست. در این حالت بدن شروع به شکستن چربی می‌کند و به دنبال آن در بدن یک ماده شیمیایی به نام کتون تولید می‌شود. سطح بالای این ماده بسیار سمی است و منجر به تولید نفس نامطبوع در بیماران دیابتی می‌شود.

نارسایی کبد یکی دیگر از دلایل بوی نامطبوع دهان است و گاهی این علامت در تشخیص زودهنگام بیماری‌های کبدی بسیار مؤثر است. نفس افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیه معمولاً بوی ماهی یا آمونیاک می‌دهد که دلیل آن نیز غلظت بالای اوره در بزاق است. سینوزیت (التهاب سینوس‌های اطراف بینی)، ذات الریه، برونشیت، ترشحات پشت بینی و ریفلاکس معده نیز جزء مهم‌ترین دلایل بوی دهان هستند.[۱۰]

توتون، تنباکو، سیر، پیاز و برخی ازپنیرها باعث بدبویی دهان می‌شوند.[۶]

علل بدبویی دهان
پاتولوژیک

با منشأ دهان و دندان - با منشأ بینی - با منشأ سینوس‌ها - با منشأ لوزه‌ها و حلق - با منشأ دستگاه گوارش - با منشأ ریوی - با منشأ بیماری‌های سیستمیک

غیر پاتولوژیک

تغییرات بالینی - تنفس صبحگاهی - تنفس گرسنگی - تنفس قاعدگی - تنفس سیگاری - غذا - دارو

روانی توهم بویایی

- با منشأ خارجی - با منشأ داخلی - صرع لوب گیجگاهی

روش‌های درمانی[ویرایش]

علاوه بر عدم رعایت بهداشت دهان و دندان، گاهی نفس بدبو ناشی از بیماری یکی از ارگان‌های بدن است که برای درمان باید به پزشک مراجعه شود. نوشیدن مقدار زیادی آب در روز، مکیدن آب نبات‌های بدون قند و جویدن آدامس بدون قند باعث تولید بزاق دهان و نفس مطبوع می‌شود. مسواک زدن زبان به‌طور روزانه موجب از بین رفتن باکتری‌های زبانی و از بین رفتن بوی دهان می‌شود.[۱۰]

با توجه به اینکه یکی از علل بوی بد دهان تجمع باکتری‌ها و اضافه‌های مواد غذایی است، خاصیت ضدعفونی‌کنندگی و دارا بودن مواد معطر به ویژه کاروون موجود در پونه سنبله ای سبب خوشبو شدن دهان می‌شود.[۱۱]

خشکی دهان یک محیط مساعد برای رشد باکتری است؛ به همین منظور باید دائم آب بنوشید تا باکتری‌های دهان حداقل به‌طور موقت از دهان خارج شوند؛ خشکی دهان در اثر کمبود بزاق دهان است که ممکن است در اثر مصرف قرص‌های آنتی هیستامین، داروهای ضد افسردگی یا فشارخون بالا این خشکی به‌وجود بیاید.

جویدن جعفری برای رفع بد بویی دهان مفید است.

اسیدسیتریک پرتقال غدد بزاقی را تحریک و نفس را تازه می‌کند.

سرشار از اوژنول است که به عنوان یک ضدعفونی‌کننده و آرام‌کننده درد دندان استفاده می‌شود و دارای خواص ضد باکتری قوی است؛ این گیاه را کمی باید جوید و سپس آن را از دهان خارج کرد.

رازیانه، هل و شوید باکتری‌های روی زبان را کشته و بوی بد دهان را از بین می‌برند.

دارچین ضدعفونی‌کننده است.

  • اقدامات پیشگیرانه:

مسواک کردن دندان‌ها قبل و بعد از خواب و پس از هر وعده غذایی، استفاده کردن نخ دندان و شستشوی دهان چند بار در روز بوی بد دهان را کاهش می‌دهد. مسواک کردن دندان‌ها به غیر از اینکه بوی بد دهان را از بین می‌برد برای لثه‌ها و دندان‌ها و سلامت بدن مفید است.

افرادی که دندان مصنوعی دارند بیشتر باید بهداشت دهان و دندان را رعایت کنند و بهتر است دندان‌ها را در یک محلول ضدعفونی‌کننده بشویند.

خمیردندانی که حاوی اسانس درخت چای است ضدعفونی‌کننده‌ای طبیعی است.

  • دهان شویه:

یکی از راه‌های رفع بوی بد دهان شستن دهان با دهان شویه است.

  • پاک کردن زبان:

پس از اتمام غذا با قاشق فلزی یا پلاستیکی یا مسواک اطراف و روی زبان را از مواد غذایی پاک کنید (مسواک یا قاشق را با ملایمت از انتهای زبان به جلو بکشید) این کار را چندین بار تکرار کنید، سپس دهان را با آب بشوئید.

به طور کلی افراط در مصرف دخانیات، کهولت سن، یائسگی، بیماری های عمومی با تب بالا، اضطراب، کم آبی بدن، مصرف بیش از حد ادویه جات و غذاهای گوشتی زیاد، افراط در مصرف مواد چربی دار و عدم رعایت بهداشت دهان از علل ایجاد بوی بد دهان هستند.

چون اغلب بوهای بد دهان به علت عوامل موضعی است، بنابراین حذف این عوامل و اصلاح ناهنجاری های موجود در دهان اولین قدم درمان است. رعایت بهداشت دهان شامل مسواک زدن دندان ها، لثه، زبان و استفاده از نخ دندان در کاهش بوی بد دهان با منشاء دهانی بسیار موثر است. زبان یکی از جایگاه های اصلی میکروب ها در دهان است و باید به بهداشت زبان توجه کرد.

بیمارانی که به سبب خشکی دهان (به دنبال مصرف دارو یا بیماری) بوی بد دهان دارند، می توانند از آدامس های بدون شکر استفاده کنند.

بوی بد دهان ناشی از بیماری زمانی از بین می رود که بیماری درمان شود و بهداشت دهان رعایت شود. استفاده از دهان شویه ها علاوه بر موقت بودن اثر، ممکن است بیماری را نیز از دید پزشک مخفی دارد.

خوردن میوه های تازه و سبزیجات و رژیم غذایی غنی از فیبر بهتر است. همین طور نوشیدن آب زیاد در کاهش بوی بد دهان تاثیر بسزایی دارد. زمان وعده های غذایی خود را منظم کنید.[۱۲]

منابع[ویرایش]

  1. Kapoor, U; Sharma, G; Juneja, M; Nagpal, A (2016). "Halitosis: Current concepts on etiology, diagnosis and management". European Journal of Dentistry. 10 (2): 292–300. doi:10.4103/1305-7456.178294. PMC 4813452. PMID 27095913.
  2. Rosenberg M. The science of bad breath. Sci Am. ۲۰۰۲ Apr;۲۸۶(۴):۷۲-۹. PMID 11905111.
  3. Rosenberg M, Knaan T, Cohen D. Association among bad breath, body mass index, and alcohol intake. J Dent Res. ۲۰۰۷ Oct;۸۶(۱۰):۹۹۷-۱۰۰۰. PMID 17890678.
  4. Knaan T, Cohen D, Rosenberg M. Predicting bad breath in the non-complaining population. Oral Dis. ۲۰۰۵;۱۱ Suppl ۱:۱۰۵-۶.
  5. Bosy A, Oral malodor: philosophical and practical aspects. J Can Dent Assoc. ۱۹۹۷ Mar;۶۳(۳):۱۹۶-۲۰۱ PMID 9086681.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ بوی بد دهان و شیوه‌های درمان خبرگزاری انتخاب
  7. «پایگاه دندان‌پزشکی ایرانیان». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ نوامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲ مه ۲۰۰۸.
  8. Loesche, Walter J.; Kazor, Christopher (2002). "Microbiology and treatment of halitosis". Periodontology 2000. 28: 256–279. ISSN 0906-6713. PMID 12013345.
  9. admin. «نقش دهانشویه در بهداشت ارتودنسی». انجمن ارتودنتیست های ایران. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۱۵.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ بوی دهان؛ علل و درمان خبرگزاری انتخاب
  11. Ramesh, M., Padma Lakshmi, N., Adarsh, G., Satyanarayana, S. V., MuralidharaRao, D., 2012. Antimicrobial and antioxidant activity of leaf extracts of four common plants. International Journal of Biological & Pharmaceutical Research. 3(3): 488-497.
  12. https://www.magiran.com/article/1812723

یادداشت[ویرایش]


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «یادداشت» وجود دارد، اما برچسب <references group="یادداشت"/> متناظر پیدا نشد. ().