روان‌پریشی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
روانپریشی
آی‌سی‌دی-۱۰ F20- F29[۱]
آی‌سی‌دی-۹ 290-299
اُمیم 603342 608923 603175 192430
مدلاین پلاس 001553
سمپ F03.700.675

روانپریشی یا سایکوزیس (به انگلیسی: Psychosis) به معنای وضعیت روانی غیرطبیعی ای است که در روانپزشکی برای بیان حالت «از دست رفتن توانایی تفریق واقعیت از خیال » بکار می رود . سایکوز به انواع جدای ای ازاختلالات روانی اطلاق می‌شود که در طول آن‌ها بیمار فقط دچار توهم و هذیان شود. هر گاه این افراد به اختلالات شخصیتی نیز دارند.[۲] دچار شوند بیماری شان جنون یا سایکوز نامیده می شود.که مشخصا شامل دو مشخصه است :هذیان (بیان غیر عمد درک نادرست از وقعیات ) و توهم (دیدن یا شنیدن غیر عمد چیزی که اساسا نبوده و نیست.

تعریف[ویرایش]

واژه سایکوز از ترکیب دو کلمه یونانی "psyche" به معنای درون و "-osis" به معنای موقعیت غیرطبیعی تشکیل شده است. وبه معنی وضعیتی روانی و غیرطبیعی است که حالتهای مختلفی را دربر میگیرد ولی اصلیترین ویژگی آن قطع ارتباط مغز بادنیای واقعیات است.

تاریخچه[ویرایش]

علایم این بیماری در گذشته‌های دور نیز شناخته شده بود. و پیشینیان تعبیرهایی افسانه وار درباره اش داشتند. در گذشته به شیزوفرنی ((جنون جوانی)) نیز می‌گفتند که امروزه چندان مورد کاربرد روان‌پزشکان و روان‌شناسان نیست. پیشینیان معتقد بودنددیوانه و مجنون کسی است که دیو یا جن او را تسخیر کرده است.

علل[ویرایش]

عوامل ارثی - ژنتیکی، ضربات و تنش های شدید روانی، جسمی و محیطی باعث جهش عوامل ژنتیکی پیشا-موجود در فرد، شده و ظهور بیماری را سرعت بخشند. الکل و داروهای خاص می توانند سبب جنون شوند، اسکیزوافکتیو، مواد مخدر مثل حشیش و ماری جوانا، تومورهای مغزی،اسکیزوفرنی، ابتلا به حملات تشنجی، افسردگی های نادیده گرفته شده اختلالات خلقی دوقطبی، زوال عقل( دمانس و آلزایمر)، سکته های مغزی

پاتوفیزیولوژی[ویرایش]

علایم و نشانه‌ها[ویرایش]

علایم اصلی که در جنون دیده می‌شود عبارتند از:

هذیان[ویرایش]

توهم[ویرایش]

درمان[ویرایش]

درمان بسته به علت جنون متفاوت است.در اکثر مواردبستری شدن در بیمارستان های اعصاب و روان لازم است. داروهایی که توهمات شنوایی ("صداهای شنیده شده")و هذیانها را کاهش می دهند، و تفکر و رفتار را پایدار می کنند(داروهای سایکوتیک) مکمل هستند یعنی اغلب به تنهایی موثر نمی باشند.. گروه درمانی یا مشاوره روان شناسانه نیز کمک کننده است.

دارودرمانی در سایکوز[ویرایش]

نسل اول آنتی سایکوتیک‌ها

1. بوتیروفنون ها مانند هالوپریدول و دروپردیول

2. فنوتیازین ها مانند کلرپرومازین، فلوفنازین، تیوریدازین، تری فلوپرازین و پرومتازین

3. تیوگزانتین ها مانند تیوتیکسن و فلوپنتیکسول

نسل دوم آنتی سایکوتیک‌ها (جدیدترند) مانند الانزاپین ، کلوزاپین ، ریسپریدون ، کوئتیاپین ، زیپراسیدون

نسل سوم مانند پیپرازول

روان‌درمانی[ویرایش]

پیش آگهی[ویرایش]

اصولاً پیش آگهی این بیماری خوب نیست به خصوص اگر زمینه ژنتیکی داشته باشد و در سنین پایین شروع شده باشد و زمان زیادی نادیده گرفته شده باشد .

عوارض[ویرایش]

پیشگیری[ویرایش]

جنون و مسئولیت حقوقی افراد[ویرایش]

دیوانه در مقابل عاقل به کسی گفته می‌شود که نمی‌تواند به درستی از عقل اش استفاده کند. به چنین فردی مجنون گفته می شود؛ روانپریشها در اصطلاح عامه دیوانه و در اصطلاح فقهی و حقوقی جزو مجانین محسوب می‌شوند.[۱

در حقوق کیفری به دلیل عدم وجود توانایی بیمار در آگاهی از رفتار خویش و عدم توانایی در ارزیابی عملکرد خودش، جنون رافع مسئولیت کیفری به حساب می‌آید و از نظر حقوقی این افراد محجور هستند که این امر دارای آثار حقوقی قابل توجهی است. باید توجه داشت که جنون با سفیه تفاوت دارد و آثار جنون نیز با سفاهت متفاوت است. دیوانگی یا جنون -از نظر شدت و ضعف، دائم یا ادواری بودن و... اشکال  متعددی دارد به همین دلیل در بسیاری از موارد تعیین حدود و صغور  مسئولیت مجنون مشکلات زیادی بهمراه دارد و نیاز به کارشناسی دقیق متخصصین دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. http://apps.who.int/classifications/apps/icd/icd10online/
  2. Gelder, Michael (2005). "Psychiatry", P. 12. Oxford University Press Inc., New York. ISBN 978-0-19-852863-0.