جعفر پناهی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جعفر پناهی
Jafar Panahi, Cines del Sur 2007-1 (cropped).jpg
زاده ۲۰ تیر ۱۳۳۹ (۵۶ سال)
میانه
ملیت ایرانی
همسر طاهره سعیدی
فرزندان پناه پناهی
سولماز پناهی
صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره
جشنواره کن
جایزه دوربین طلایی - بادکنک سفید ۱۹۹۵

جعفر پناهی (زاده ۲۰ تیر ۱۳۳۹ در میانه[۱]کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و زندانی سیاسی ایرانی است. پناهی کارش را در سینما به عنوان دستیار کارگردانِ فیلم‌های عباس کیارستمی آغاز کرد. بسیاری از فیلم‌های او تصویری انتقادی از مشکلات جامعه ایرانی ارائه می‌دهند که این امر سبب اعمال محدودیت‌هایی برای نمایش آثارش شده‌است. سینمای جعفر پناهی اغلب به عنوان نئورئالیسم ایرانی تعریف شده ‌است. وی از مطرح ترین و از صاحب سبک ترین کارگردان های تاریخ سینمای ایران است.[۲]

جوایز[ویرایش]

اخرین فیلم جعفر پناهی با نام تاکسی برنده جایزه خرس طلایی جشنواره فیلم برلین شد، خواهر زاده وی این جایزه را به نیابت از ایشان اخذ کردند، جعفر پناهی درسال ۱۹۹۵ میلادی، برای ساخت بادکنک سفید برنده دوربین طلایی جشنواره فیلم کن شد.[۳] او در سال ۲۰۰۰ میلادی، با فیلم دایره برنده جایزه شیر طلایی جشنواره فیلم ونیز[۴] و در ۲۰۰۶ میلادی، برنده خرس نقره‌ای جشنواره بین‌المللی فیلم برلین برای فیلم آفساید شد.[۵]

جعفر پناهی در مراسم خاکسپاری زاون قوکاسیان

فیلم مستند «این یک فیلم نیست» ساخته پناهی در دسامبر سال ۲۰۱۱، جایزه اول بخش آسیا-آفریقای هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم دبی را دریافت کرد.[۶]

جعفر پناهی، در نهم مارس ۲۰۱۲، برنده نشان هنر برای آزادی از بنیاد فیر پلی در سوئیس شد.[۷]

جایزه دوربین زرین جشنواره کن ۱۹۹۵[ویرایش]

پناهی با بادکنک سفید درخشید و در جشنواره کن حضور یافت و موفق به دریافت جایزه دوربین زرین این دوره از جشنواره کن شد.

جایزه ساخاروف[ویرایش]

در آبان ماه سال ۱۳۹۱ اعلام شد جایزه آزادی افکار ساخاروف از طرف پارلمان اروپا به جعفر پناهی و نسرین ستوده اهدا شد.[۸] اعضای هیئت پارلمانی اروپا نیز تصمیم گرفتند در طی سفر از پیش برنامه‌ریزی‌شده‌شان به تهران، ضمن دیدار با ستوده و پناهی، دعوتنامه رسمی پارلمان اروپا از آنها در ارتباط با دریافت جایزه ساخاروف را به‌دست آنها برسانند. اما سفر هیئت اروپایی مذکور به دلیل عدم پذیرش شرط آن‌ها مبنی بر دیدار با نامبردگان به ایران لغو شد.[۹]

خرس نقره‌ای جشنواره فیلم برلین ۲۰۱۳[ویرایش]

روز شنبه ۲۹ بهمن ۹۱ (شانزدهم فوریه۲۰۱۳)، هیات داوران جشنواره فیلم برلین، جایزه خرس نقره‌ای بهترین فیلم‌نامه را به جعفر پناهی به خاطر نوشتن فیلم‌نامه پرده اهدا کرد. کامبوزیا پرتوی که این فیلم ساخته مشترک او و جعفر پناهی است برای دریافت جایزه به روی سن رفت.[۱۰][۱۱]

جایزهٔ آسیا پاسیفیک برای فیلم‌نامهٔ گُل[ویرایش]

در سال ۲۰۱۴ فیلم‌نامهٔ گُل پناهی جایزهٔ ۲۵ هزار دلاری هشتمین دورهٔ جشنواره فیلم آسیا پاسیفیک را که به عنوان کمک‌هزینه برای ساخت فیلم اهدا می‌شود، در کنار سه فیلم دیگر از بنگلادش، دانمارک و اسرائیل از آن خود کرد.[۱۲]

خرس طلایی جشنواره فیلم برلین ۲۰۱۵[ویرایش]

پناهی در ۱۴ فوریه ۲۰۱۵ به خاطر فیلم تاکسی برنده خرس طلایی جشنواره بین‌المللی فیلم برلین شد.[۱۳]

بازداشت و محکومیت به ۶ سال زندان[ویرایش]

در جشنواره برلین ۲۰۰۶

در جریان اعتراضات مردم ایران به نتایج انتخابات ریاست جمهوری (۱۳۸۸)، جعفر پناهی دو بار دستگیر شد. بار اول، در روز ۸ مرداد ۱۳۸۸ هنگامی که به همراه گروه دیگری از فیلم‌سازان برای گرامی‌داشت کشته‌شدگان اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم به بهشت زهرا رفته بود که پس از چند روز آزاد شد.[۱۴] بار دوم در دوشنبه ۱۰ اسفند به همراه ۱۸ نفر از اعضای خانواده و دوستانی که در خانه او در تهران مهمان بودند.[۱۵] صندلی او در جشنواره کن خالی ماند. او در یک مرحله برای مدتی اعتصاب غذا کرد.

پناهی در روز ۴ خرداد ۱۳۸۹ به دستور بازپرس و تایید دادستان عمومی و انقلاب تهران با تودیع وثیقهٔ ۲۰۰ میلیون تومانی از زندان آزاد شد.[۱۶][۱۷][۱۸]

بر اساس حکم دادگاه پناهی به اتهام «اجتماع و تبانی و تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی» به ۶ سال حبس تعزیری و ۲۰ سال محرومیت از فیلم‌سازی، ۲۰ سال محرومیت از فیلم‌نامه‌نویسی، ۲۰ سال محرومیت از سفر به خارج از ایران و ۲۰ سال ممنوعیت از هر نوع مصاحبه با رسانه‌ها و مطبوعات داخلی و خارجی محکوم شد.[۱۹][۲۰][۲۱]

در ۱۳ بهمن ۱۳۸۹ (۲ فوریه ۲۰۱۱) تیری فره مو مدیر هنری جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم کن، در یک کنفرانس مطبوعاتی که به منظور حمایت از پناهی و محمد رسول‌اف در سینماتک پاریس برگزار شد، اعلام کرد که امسال جایزهٔ ویژهٔ «مربی طلا»ی[۲۲] کن را به پناهی تقدیم می‌کنند. او اضافه کرد: «از این پس جعفر پناهی، عضو هیئت داوران تمام فستیوال‌های فیلم بین‌المللی خواهد بود و جایگاهی خالی برای او در نظر گرفته شده‌است.»[۲۳]

فیلم‌شناسی[ویرایش]

فیلم‌های بلند
سال عنوان بازیگران توضیحات
۱۹۹۵ بادکنک سفید آیدا محمدخانی، محسن کفیلی، فرشته صدرعرفایی نویسندگی مشترک با عباس کیارستمی
۱۹۹۷ آینه مینا محمدخانی، کاظم مژدهی، ناصر امونی، جعفر پناهی
۲۰۰۰ دایره نرگش ممی‌زاده، فرشته صدرعرفایی، فاطمه نقوی، مژگان فرامرزی نویسندگی مشترک با کامبوزیا پرتوی، قبل از انتشار در ایران توقیف بود
۲۰۰۳ طلای سرخ حسین امدادیان، کامیار شیسی، آزیتا رایجی نویسندگی مشترک با عباس کیارستمی، قبل از انتشار در ایران توقیف بود
۲۰۰۶ آفساید شیما مبارک‌شاهی، صفر سمند، شایسته ایرانی، آیدا صادقی، گلناز فرمانی نویسندگی مشترک با شادمهر راستین، قبل از انتشار در ایران توقیف بود
۲۰۱۱ این یک فیلم نیست جعفر پناهی، مجتبی میرطهماسب کارگردانی مشترک با مجتبی میرطهماسب،
۲۰۱۳ پرده کامبوزیا پرتوی، مریم مقدم، جعفر پناهی کارگردانی مشترک با کامبوزیا پرتوی،
۲۰۱۵ تاکسی جعفر پناهی
فیلم‌های کوتاه
سال عنوان بازیگران توضیحات
۱۹۸۸ یارالی باشلر مستند
۱۹۹۱ کیش مستند
۱۹۹۲ دوست
۱۹۹۲ آخرین امتحان
۱۹۹۳ نگاه دوم مستند
۱۹۹۷ اردکول مستند
۲۰۰۷ گره گشایی قسمتی از فیلم فرش ایرانی
۲۰۱۰ آکاردئون
دیگر آثار
سال عنوان نقش کارگردان
۱۹۹۱ ماهی دستیار کارگردان کامبوزیا پرتوی
۱۹۹۴ زیر درختان زیتون دستیار کارگردان، بازیگر عباس کیارستمی
۱۹۹۷ مسافر جنوب تدوین‌گر پرویز شهبازی
۲۰۰۵ حکم تدوین‌گر مسعود کیمیایی
کافه ترانزیت تدوین‌گر کامبوزیا پرتوی
۲۰۰۹ کشتزارهای سپید تدوین‌گر محمد رسول‌اف

جوایز و افتخارات[ویرایش]

جوایز[ویرایش]

جوایز
سال سازمان جایزه فیلم
۱۹۹۵ جشنواره فیلم کن دوربین زرین بادکنک سفید
۱۹۹۷ جشنواره فیلم لوکارنو پلنگ طلایی آینه
۲۰۰۰ جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز شیر طلایی دایره
۲۰۰۳ جشنواره فیلم کن جایزه هیئت داوران – جایزه برای کارهای نو و نگاهی نو طلای سرخ (فیلم)[۲۴]
۲۰۰۶ جشنواره بین‌المللی فیلم برلین جایزه ویژه هیئت داوران آفساید
۲۰۰۷ جشنواره بین‌المللی فیلم والدیویا جایزه پودو جایزه یک عمر دستاورد هنری
۲۰۰۷ هیفوس جایزه نامحدود سینما
۲۰۱۱ جشنواره فیلم کن جایزه مربی طلایی این فیلم نیست
۲۰۱۱ جشنواره آزادی لندن جایزه ویژه هیئت داوران این فیلم نیست
۲۰۱۲ پارلمان اروپا جایزه ساخاروف
۲۰۱۳ جشنواره بین‌المللی فیلم برلین خرس نقره ای برای فیلمنامه پرده
۲۰۱۴ انجمن فیلم کمک های مالی صندوق آکادمی فیلم گٌل
۲۰۱۵ جشنواره بین‌المللی فیلم برلین خرس طلایی تاکسی

عضویت در هیئت داوران جشنواره‌ها[ویرایش]

جوایز
سال جشنواره نقش
۲۰۰۱ جشنواره فیلم کارلووی واری عضو هیئت داوران
۲۰۰۷ جشنواره بین‌المللی فیلم اوراسیا عضو هیئت داوران
۲۰۰۷ جشنواره فیلم کرالا رئیس هیئت داوران
۲۰۰۸ جشنواره بین‌المللی فیلم روتردام رئیس هیئت داوران
۲۰۰۹ جشنواره بین‌المللی فیلم مونترال رئیس هیئت داوران

منابع[ویرایش]

  1. کتاب مشاهیر میانه تألیف محمدصادق نایبی، تهران، ویرایش دوم، انتشارات پردیس دانش، 1393
  2. OFFSIDE
  3. آغاز جشنواره فیلم ونیز و غیبت جعفر پناهی
  4. [ http://www.ilna.ir/newstext.aspx?ID=145654 جشنواره فیلم «ونیز» آغاز به کار کرد]
  5. سینمای ایران در جشنواره فیلم برلین
  6. آفتاب - فیلم جعفر پناهی در جشنواره دبی برنده جایزه شد
  7. BBC فارسی - خبرهای کوتاه - جعفر پناهی برنده نشان هنر برای آزادی در زوریخ شد
  8. جایزه ساخاروف به نسرین ستوده و جعفر پناهی اهدا شد (دویچه‌وله)
  9. سفر هیأت پارلمانی اروپا به ایران لغو شد (دویچه‌وله)
  10. «خرس نقره بهترین فیلمنامه جشنواره برلین برای جعفر پناهی»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۱۶ فوریه ۲۰۱۳. 
  11. «خرس طلایی برلیناله به فیلم «ژست بچه» رسید»(فارسی)‎. دویچه وله فارسی، ۱۶ فوریه ۲۰۱۳. 
  12. «جایزه ۲۵ هزار دلاری برای «گُل» جعفر پناهی». رادیو فردا. ۲۰۱۴-۱۲-۱۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۱۲-۱۸. 
  13. https://www.berlinale.de/en/das_festival/preise_und_juries/preise_internationale_jury/index.html#goldener_baer
  14. «بازداشت جعفر پناهی و مهناز محمدی در بهشت زهرای تهران»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۰۹. 
  15. «سینماگران ایران و جهان خواستار آزادی جعفر پناهی هستند»(فارسی)‎. دویچه وله فارسی، ۲۳ مارس ۲۰۱۰. 
  16. «جعفر پناهی آزاد شد.»(فارسی)‎. ۴ خرداد ۱۳۸۹. 
  17. «جعفر پناهی آزاد شد»(فارسی)‎. ۴ خرداد ۱۳۸۹. 
  18. «سرانجام دستور قضایی آزادی جعفر پناهی صادر شد»(فارسی)‎. ۴ خرداد ۱۳۸۹. 
  19. ۲۰ سال محرومیت جعفر پناهی از فیلم‌سازی، مصاحبه و خروج از ایران، بی‌بی‌سی فارسی
  20. حکم سنگین دادگاه علیه جعفر پناهی، دویچه وله فارسی
  21. محکومیت جعفر پناهی به شش سال حبس، رادیو زمانه
  22. جایزهٔ یک عمر فعالیت سینمایی جشوارهٔ کن
  23. پرویز جاهد. «جایزه ویژه جشنواره فیلم کن برای جعفر پناهی»(فارسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی، ۴ فوریه ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۱۲ فوریه ۲۰۱۱. 
  24. "Festival de Cannes: Crimson Gold". festival-cannes.com. Retrieved 8 November 2009. 

پیوند به بیرون[ویرایش]