بکتاش آبتین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بکتاش آبتین
Baktash Abtin 3.jpg
نام در زمان تولدمهدی کاظمی
زادهٔ۱۳۵۳
شهر ری
درگذشت۱۸ دی ۱۴۰۰ (۴۸ سال)
تهران، ایران
علت درگذشتابتلا به بیماری کووید-۱۹ در زندان و تأخیر در درمان و انتقال او از زندان به بیمارستان
پیشهشاعر، نویسنده و مستندساز
اتهام(های) جزاییفعالیت علیه نظام جمهوری اسلامی
عضویت در کانون نویسندگان ایران

بکتاش آبتین با نام شناسنامه‌ای مهدی کاظمی[۱][۲] (۱۳۵۳ – ۱۸ دی ۱۴۰۰) فیلمساز، شاعر، نویسنده، منتقد و زندانی سیاسی ایرانی بود.[۳][۴] او از سال ۱۳۹۱ (پس از زندانی شدن منیژه نجم عراقی) منشی کانون نویسندگان ایران و از سال ۱۳۹۳ یکی از دبیران این کانون بود.[۵] وی در پی ابتلا به کرونا و اقدام دیرهنگام مسئولان زندان اوین برای انتقالش به بیمارستان، تعلل در روند درمان او و تأخیر در اعطای مرخصی از زندان، در بیمارستانی در تهران درگذشت.[۶]

فعالیت‌های هنری

او از اوایل دهه ۱۳۷۰ در زمینه ادبیات به فعالیت مشغول بود. در ابتدا غزل می‌گفت و با نام «مهدی کاظمی» در فضای غزل دهه هفتاد مطرح شد. وی پس از مجموعه نخستش به شعر آزاد تمایل پیدا کرد و نام «بکتاش آبتین» را برای فعالیت هنری خود انتخاب کرد. از مجموعه‌شعرهای او می‌توان به مژه‌ها، چشم‌هایم را بخیه کرده‌اند، و پای من که قلم شد نوشت برگردیم، خلوت، پتک و در میمون خودم پدربزرگم اشاره کرد.

او همچنین فعالیت سینمایی خود را از اوایل دهه ۱۳۸۰ خورشیدی آغاز کرده و مستندهایی پیرامون زندگی هنرمندانی نظیر لوریس چکناواریان، علیشاه مولوی و همایون خرم ساخته بود.[۷]

بازداشت و زندان

«فضیلت پایداری، ایستادگی و مبارزه، حلقهٔ مفقودهٔ سرزمین من است و حاضرم در جوانی، جان شیرینم را فدا کنم». (گفتار بکتاش آبتین پیش از گرفتار شدن به زندان جمهوری اسلامی)[۸][۹]

«
»

پس از چند بار دستگیری و محکومیت، درنهایت بکتاش آبتین در تاریخ ۵ مهر ۱۳۹۹ به‌اتهام فعالیت علیه نظام جمهوری اسلامی ایران و همچنین عضویت در کانون نویسندگان ایران به ۶ سال حبس محکوم شد.[۱۰] مصادیق اتهامات او، انتشار تاریخچه داخلی دربارهٔ ۵۰ سال فعالیت کانون نویسندگان و حضور در مراسم بزرگداشت محمد مختاری، محمدجعفر پوینده و احمد شاملو بوده‌است.[۱۱]

در آذر ۱۳۹۹ بیش از ۱۳۰۰ نفر از شاعران و نویسندگان ایرانی با امضای بیانیه‌ای به حکم زندان بکتاش آبتین و دو تن از نویسندگان دیگر (کیوان باژن و رضا خندان) اعتراض کردند.[۱۲]

در همان زمان، نامه دیگری با امضای تعدادی از نویسندگان و هنرمندان مطرح جهانی توسط انجمن قلم آمریکا منتشر شد که خواستار آزادی این سه تن شده بودند. از مطرح‌ترین هنرمندان امضاکننده می‌توان به مریل استریپ، اورهان پاموک، مارگارت اتوود، خالد حسینی و آریل دورفمان اشاره کرد.[۱۳]

بکتاش آبتین به همراه ۱۰۰ زندانی سیاسی در زندان‌های اوین، رجایی‌شهر، فشافویه و عادل‌آباد در یک اسفند ۱۳۹۹ در نامه‌ای با اشاره به وضعیت بهنام محجوبی، درویش زندانی گفتند: «جانِ جوانش را بر لبهٔ پرتگاهِ نیستی آونگ کرده‌اند تا سیستمی بر سر کار بماند که از آغاز جز تحمیل خفقان و فقر و فلاکت بر مردم و ستم مضاعف بر زندانیان و تأمین منافع قشری زراندوز کاری نکرده‌است.»[۱۴][۱۵]

بیماری و مرگ در زندان

««بکتاش آبتین، شاعر، فیلم‌ساز و عضو پایدار و برجستهٔ کانون نویسندگان ایران که جان شیرین خود را فدای آزادی کرد، از میان ما رفت. حکومت آزادی‌ستیزان، جان او را گرفت». (بیانیه کانون نویسندگان ایران)[۱۶]

«
»


«درگذشت بکتاش آبتین [بر اثر تأخیر در درمان]، ادامه قتل‌های زنجیره‌ای (دگراندیشان) توسط حکومت [جمهوری اسلامی] ایران است». (بیانیهٔ کانون نویسندگان ایران).[۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱]

«
»

وی در مدتی که دوران حبس خود را در زندان اوین می‌گذارند، دو بار به ویروس کرونا مبتلا شد.[۲۲]

بستن به تخت بیمارستان

در بار نخست، در تیر ۱۴۰۰، انتشار تصاویر او با پابند و بسته‌شده به تخت بیمارستان موجب اعتراض تعدادی از هنرمندان و نویسندگان مطرح شد.[۲۳] پس از اعتراضات گسترده کاربران فضای مجازی، محمدمهدی حاج‌محمدی، رئیس سازمان زندان‌ها، از برخورد با عوامل خاطی اعزام بکتاش آبتین خبر داد.[۲۴]

اعزام مجدد به بیمارستان و کما

در مرتبه دوم، در آذر ۱۴۰۰،[۲۵] به علت اقدام دیرهنگام مسئولان زندان برای انتقال او از زندان به بیمارستان و تعلل در درمان او، وضعیت بیماری او حاد شده[۲۶] و پزشکان مجبور شدند او را در تاریخ ۱۲ دی ۱۴۰۰ به کمای مصنوعی فرو ببرند.[۲۷][۲۸][۲۹]

درگذشت

در تاریخ ۱۸ دی ۱۴۰۰ کانون نویسندگان ایران با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد که بکتاش آبتین در بیمارستان طالقانی درگذشته است.[۳۰] وکیل او، ناصر زرافشان، نیز این موضوع را تأیید و بیان کرد که مشغول انجام تشریفات اداری برای صدور گواهی فوت هستند.[۳۱]

واکنش‌ها به درگذشت

تجمع در مقابل بیمارستان ساسان

پس از انتشار خبر مرگ آبتین در رسانه‌ها، تعدادی از مردم و اهالی ادبیات به روشن کردن شمع و سوگواری در مقابل بیمارستان ساسان پرداختند که این تجمع با دخالت مأموران متفرق شد.[۵۸]

تحصن در زندان اوین

یک روز پس از درگذشت آبتین، تعدادی از زندانیان سیاسی هم‌بندی او (محبوس در بند ۸ زندان اوین)، در زمان هواخوری این بند تحصن کرده و به عدم رسیدگی به موقع پزشکی به او اعتراض کردند. آنها همچنین در سلول پیشین او جمع شدند و یادش را گرامی داشتند.[۵۹]

تجمع مردم در مراسم خاکسپاری

کانون نویسندگان در ساعات اولیه پس از مرگ تلاش کرد تا جنازه بکتاش آبتین را از بیمارستان ساسان تحویل بگیرد، اما مقامات مانع این امر شدند.[۶۰]

در ادامه با اعلام خانوادهٔ بکتاش، خاکسپاری او قرار بود در روز دوشنبه ۲۰ دی انجام شود، اما به‌طور ناگهانی کانون نویسندگان اعلام کرد که تحت فشار نیروهای امنیتی این مراسم در ساعت ۱۵ روز یکشنبه ۱۹ دی در امامزاده عبدالله شهر ری برگزار خواهد شد.[۶۱] حاضران شرکت‌کننده در این مراسم شعارهایی مانند «درود بر آبتین، مرگ بر ظالمین»، «مرگ بر حکومت آدمکش» و «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند.[۶۲][۶۳]

نامه جمعی از زندانیان سیاسی زندان رجایی‌شهر

جمعی از زندانیان سیاسی زندان رجایی‌شهر کرج، با نوشتن نامه‌ای، ضمن همدردی با خانواده بکتاش آبتین، جمهوری اسلامی را مسئول این اتفاق دانستند. در بخشی از این نامه آمده‌است: «باورمندیم که تنها با حضور مسئولانه در کارزارهای دادخواهی و به چالش کشیدن حاکمیت در رابطه با جنایاتی از این دست می‌توان مانع از تکرار چنین فجایعی شد.»[۶۴]

مراسم یادبود در بند نسوان زندان اوین

پس از برگزاری مراسمی شبانه در ۱۹ دی در بند زنان زندان اوین به یاد بکتاش آبتین، مسئولان عالیه مطلب‌زاده، از زندانیان سیاسی و نایب‌رئیس انجمن دفاع از آزادی مطبوعات، به زندان قرچک تبعید شد. زندانیان در مقابل اجرای این حکم مقاومت کردند و مسئولان زندان اعلام کردند که «اگر خانم مطلب‌زاده خارج نشود، به قوه قهریه متوسل خواهند شد.»[۶۵][۶۶]

اعتراض به بیانیه خانه سینما

پس از انتشار بیانیه خانه سینما و تنها اشاره به کرونا و سکوت کردن در برابر زندانی بودن او و عدم رسیدگی پزشکی، انتقادهای زیادی از این نهاد صورت گرفت. مهناز محمدی و فرحناز شریفی از اعضای آن، خواستار استعفای هیئت مدیره شدند، همچنین هنرمندانی همچون مجتبی میرطهماسب، عبدالرضا کاهانی، مریم پالیزبان و محمد رسول‌اف نیز به‌شدت نسبت به این بیانیه انتقاد کردند و آن را شرم‌آور دانستند.[۶۷][۶۸]

هیئت مدیره خانه سینما در پاسخ به اعتراضات، نامه‌ای حاوی عذرخواهی منتشر کردند و گفتند که «می‌دانیم تقصیر چیست و با شرم آشناییم.»[۶۹] همچنین محمدرضا مویینی، مشاور هیئت مدیره خانه سینما، با «غیرانسانی، آبروبر، دور از حقیقت و بزدلانه» خواندن این بیانیه، از سمت خود استعفا داد.[۷۰]

همچنین اعلام شد که بر سر صدور آن بیانیه اختلاف‌نظر بوده و علی قائم‌مقامی سخنگوی هیئت‌مدیره و روانبخش صادقی عضو دیگر هیئت‌مدیره این بیانیه را امضاء نکرده‌اند.[۷۱]

نامه جمعی از زندانیان زندان اوین

در تاریخ ۲۰ دی، کانون نویسندگان، نامه جمعی از زندانیان سیاسی را منتشر کرد که در آن مرگ بکتاش آبتین را مصداق «قتل سیستماتیک زندانیان سیاسی» در ایران و ادامه قتل‌های زنجیره‌ای تلقی کرده بودند. نویسندگان و فعالین زندانی نظیر کیوان باژن، آرش گنجی، کیوان صمیمی، علی نوری‌زاد و آرش جوهری از امضاکنندگان این نامه بودند.[۷۲][۷۳]

بیانیه جمعی از نواندیشان دینی

جمعی از نواندیشان دینی با محکوم کردن مرگ بکتاش آبتین به دلیل تعلل معالجه در زندان، آن را «بی‌دادگری آشکار به حقوق شهروندان بی‌گناه» دانسته و «قتل شبه‌عمد» نامیدند. از مطرح‌ترین امضاکنندگان این نامه می‌توان به عبدالکریم سروش، حسن یوسفی اشکوری، علیرضا رجایی و محمدجواد اکبرین اشاره کرد.[۷۴]

واکنش وزارت فرهنگ آلمان

کلاودیا روت، وزیر فرهنگ و رسانه‌های آلمان، در توییتر رسمی وزارت فرهنگ آلمان از مرگ بکتاش آبتین نوشت و او را «یک قربانی دیگر نقض آشکار حقوق‌بشر رهبران دولتی سرکوبگر و دشمن هنر و فرهنگ در ایران» نامید.[۷۵][۷۶]

درخواست تحقیق پیرامون مرگ بکتاش آبتین

انجمن جهانی قلم (پن) با انتشار بیانیه‌ای، مسئولیت کامل مرگ آبتین را متوجه حکومت ایران دانست و «خواهان تحقیق فوری دربارهٔ سهل‌انگاری در مراقبت‌های درمانی شد که به مرگ او انجامید». همچنین این انجمن، نگرانی خود را از وضعیت رضا خندان اعلام کرده و خواستار آزادی او و کیوان باژن شد.[۷۷]

اعتصاب غذای زندانیان اوین

شش نفر از زندانیان سیاسی محبوس در بند ۸ زندان اوین در اعتراض به «قصور آشکار مقامات در مرگ بکتاش آبتین»، از روز چهارشنبه ۲۲ دی دست به اعتصاب کامل غذا زدند.[۷۸] به گفتهٔ کانون نویسندگان «حال دو نفر از آن‌ها رو به وخامت گذاشته‌است و ساعاتی پیش از زندان به بیمارستان منتقل شده‌اند. وضعیت جسمانی دیگر اعتصاب‌کنندگان نیز بسیار وخیم گزارش شده‌است.»[۷۹]

تجمع اعتراضی در بلژیک

تعدادی از فعالین سیاسی و هنرمندان ساکن اروپا در ۲۵ دی در مقابل سفارت ایران در شهر بروکسل بلژیک تجمع و به نقش جمهوری اسلامی در مرگ بکتاش آبتین اعتراض کردند. از سخنرانان این تجمع اعتراضی می‌توان به مهدی موسوی و ابراهیم باران اشاره کرد.[۸۰][۸۱]

گرامیداشت بکتاش آبتین در مراسم بزرگداشت جمال شورجه

محسن امیریوسفی، رئیس کانون کارگردانان، در شامگاه ۲۴ دی در شب بزرگداشت جمال شورجه، از بکتاش آبتین به‌عنوان کارگردان مستند سینمای ایران و شاعر پایمرد نام برد و یاد او را گرامی داشت.[۸۲]

آثار ادبی هنری و جوایز

مجموعه‌های شعر[۸۳]

  • و پای من که قلم شد نوشت برگردیم
  • مژه‌ها، چشم‌هایم را بخیه کرده‌اند
  • تُتگ شنی
  • کسوف
  • رخنه در خواب
  • شناسنامهٔ خلوت
  • در میمون خودم پدربزرگم
  • پتک

فیلم‌های سینمایی[۸۴]

جوایز ادبی

  • کتاب سال هفتمین دوره جایزه خبرنگاران به کتاب پتک[۸۶]
  • جایزه انجمن قلم آمریکا[۸۷][۸۸]

جوایز سینمایی

  • دیپلم افتخار از دوازدهمین جشن مستقل سینمای مستند ایران به‌خاطر فیلم موریانه‌ای با دندان‌های شیری[۸۹]
  • بهترین فیلم بلند پرتره از ششمین جشنواره سینما حقیقت به‌خاطر فیلم ۱۳ اکتبر ۱۹۳۷[۹۰]

جستارهای وابسته

منابع

  1. «و پای من که قلم شد نوشت برگردیم (مهدی کاظمی) - کتابخانه بنیاد دایرة المعارف اسلامی». www.lib.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  2. «مروری بر دستاوردهای بکتاش آبتین، نویسنده و روزنامه‌نگار فقید ایرانی». voanews.
  3. «بکتاش آبتین، نویسنده ایرانی، در وضعیت کمای مصنوعی قرار گرفت». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۳.
  4. «جایزه سالانه انجمن قلم آمریکا برای سه نویسنده زندانی ایرانی». DW.COM. ۲۰۲۱-۰۹-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  5. «ضد نظام سانسور؛ بکتاش آبتین که بود؟». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  6. «کانون نویسندگان ایران: درمان بکتاش آبتین را عامدانه به تأخیر انداختند». ایندیپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  7. «بکتاش آبتین، نویسنده زندانی، درگذشت». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  8. «خاکسپاری بکتاش آبتین تحت فشار نیروهای امنیتی؛ کانون نویسندگان: خانواده داغدیده آبتین را تنها نگذارید». voanews.
  9. «گزارش صدای آمریکا از خاکسپاری بکتاش آبتین؛ شعار «مرگ بر دیکتاتور» و حضور گسترده نیروهای امنیتی». voanews.
  10. «بکتاش آبتین، عضو کانون نویسندگان خود را در حسینیه زندان قرنطینه کرد». IranWire | خانه. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۳.
  11. «کانون نویسندگان ایران: بکتاش آبتین، شاعر و فیلمساز درگذشت». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  12. «بیانیه با 1300 امضا؛ نویسندگان زندانی را آزاد کنید!». اخبار روز - سایت سیاسی خبری چپ. ۲۰۲۰-۱۲-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  13. «حمایت مریل استریپ و هنرمندان مشهور از نامه انجمن قلم برای آزادی نویسندگان ایرانی». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۱-۰۹-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  14. «زندانیان سیاسی: بهنام محجوبی آخرین قربانی این شرایط ظالمانه نخواهد بود». زیتون.
  15. «درخواست گروهی از زندانیان سیاسی برای محاکمه مقصران در وضعیت بهنام محجوبی». ایران اینترنشنال.
  16. «بکتاش آبتین، نویسنده و شاعر زندانی، در بیمارستان درگذشت». voanews.
  17. «واکنش‌ها به درگذشت بکتاش آبتین؛ ادامه «قتل‌های زنجیره‌ای» توسط حکومت ایران است». voanews.
  18. «خاکسپاری بکتاش آبتین تحت فشار نیروهای امنیتی؛ کانون نویسندگان: خانواده داغدیده آبتین را تنها نگذارید». voanews.
  19. «گزارش صدای آمریکا از خاکسپاری بکتاش آبتین؛ شعار «مرگ بر دیکتاتور» و حضور گسترده نیروهای امنیتی». voanews.
  20. «جمعی از زندانیان سیاسی: مرگ بکتاش آبتین مصداق «قتل سیستماتیک زندانیان سیاسی» در ایران است». voanews.
  21. «ادامه واکنش‌ها به مرگ بکتاش آبتین؛ دیده‌بان حقوق بشر: نشان‌دهنده «وضعیت وخیم» زندانیان سیاسی در ایران است». voanews.
  22. «بکتاش آبتین شاعر زندانی در اوین به بیمارستان شهدای تجریش انتقال یافت». ir-voanews-com.cdn.ampproject.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۵.
  23. «بکتاش آبتین، زندانی عضو کانون نویسندگان، با پابند در بیمارستان بستری شد‎». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  24. «برخورد با عوامل خاطی اعزام بکتاش آبتین به بیمارستان». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران. ۱۴۰۰-۰۴-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  25. «بکتاش آبتین درگذشت». همشهری آنلاین. ۲۰۲۲-۰۱-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  26. «کانون نویسندگان ایران: درمان بکتاش آبتین را عامدانه به تأخیر انداختند». ایندیپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  27. «بکتاش آبتین به 'کمای مصنوعی' رفت؛ کانون نویسندگان ایران: حکومت مسئول جان اوست». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۳.
  28. «بکتاش آبتین نویسنده و شاعر ایرانی در «کمای مصنوعی» قرار گرفت». العربیه فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۴.
  29. «وخامت حال بکتاش آبتین؛ کانون نویسندگان از حکومت ایران خواست به قتل نویسندگان آزادی‌خواه پایان دهد». euronews. ۲۰۲۲-۰۱-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۷.
  30. «کانون نویسندگان ایران: بکتاش آبتین درگذشت». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  31. «بکتاش آبتین درگذشت». خبرگزاری ایلنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  32. «محمد رسول‌اف، کارگردان سینما: مرگ بکتاش آبتین سند جنایت تازه جمهوری اسلامی است». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  33. «واکنش‌ها به درگذشت بکتاش آبتین؛ ادامه «قتل‌های زنجیره‌ای» توسط حکومت ایران است». voanews.
  34. «مراسم «روشن کردن شمع» برای بکتاش آبتین با «دخالت نیروی انتظامی» پایان یافت». voanews.
  35. «بکتاش آبتین، شاعر و فیلمساز زندانی، در پی ابتلا به کرونا درگذشت». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  36. «اطلاعیه اداره کل زندان‌های تهران در پی درگذشت بکتاش آبتین». ایسنا. ۲۰۲۲-۰۱-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  37. «گزارش صدای آمریکا از خاکسپاری بکتاش آبتین؛ شعار «مرگ بر دیکتاتور» و حضور گسترده نیروهای امنیتی». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  38. «پیام تسلیت کانون کارگردانان سینمای ایران برای درگذشت بکتاش آبتین/ هنرمندی فراموش نشدنی و پایدار که روحش آزاد شد | پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما». cinemacinema.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  39. «بکتاش آبتین - هادی خرسندی». اخبار روز - سایت سیاسی خبری چپ. ۲۰۲۲-۰۱-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۰.
  40. رویداد۲۴، پایگاه خبری تحلیلی. «واکنش چهره‌های سیاسی به مرگ بکتاش آبتین / فرصت زاری نداریم | رویداد24». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۰.
  41. «واکنش‌ها به درگذشت بکتاش آبتین؛ ادامه «قتل‌های زنجیره‌ای» توسط حکومت ایران است». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  42. «واکنش‌ها به مرگ بکتاش آبتین: یک قتل حکومتی دیگر؛ همسفر مسافران هواپیمای اوکراینی». www.peykeiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  43. «واکنش‌ها به درگذشت بکتاش آبتین». sarpoosh. ۲۰۲۲-۰۱-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  44. «بکتاش آبتین را کشتند – وبسایت شخصی سید مهدی موسوی». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  45. «بکتاش آبتین شاعر و نویسنده زندانی درگذشت». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۱-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  46. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «موج اعتراض به حکومت ایران در پی مرگ بکتاش آبتین | DW | 09.01.2022». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  47. «پیکر بکتاش آبتین با شعار «مرگ بر ظالمین» به خاک سپرده شد». سایتِ خبری‌تحلیلی. ۲۰۲۲-۰۱-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  48. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «مراسم خاکسپاری بکتاش آبتین در شهر ری برگزار شد | DW | 09.01.2022». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  49. «کانون نویسندگان ایران: بکتاش آبتین در وضعیت «کمای مصنوعی» قرار گرفته‌است؛ تلاش پزشکان برای ادامه روند درمان». voanews.
  50. «واکنش‌ها به درگذشت بکتاش آبتین؛ ادامه «قتل‌های زنجیره‌ای» توسط حکومت ایران است». voanews.
  51. «مراسم «روشن کردن شمع» برای بکتاش آبتین با «دخالت نیروی انتظامی» پایان یافت». voanews.
  52. «واکنش توییتری علیرضا قزوه به درگذشت بکتاش آبتین | پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما». cinemacinema.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  53. «شاهزاده رضا پهلوی: بکتاش آبتین را به زنجیر کشیدند و کشتند». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  54. «انجمن قلم آمریکا: مرگ بکتاش آبتین «مطلقاً» قابل پیشگیری بود». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  55. «ادامه واکنش‌ها به مرگ بکتاش آبتین؛ دیده‌بان حقوق بشر: نشان‌دهنده «وضعیت وخیم» زندانیان سیاسی در ایران است». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۲.
  56. «جبهه اصلاحات به درگذشت بکتاش آبتین واکنش نشان داد». منیبان. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۲.
  57. «بیانیه مجامع اسلامی ایرانیان دربارهٔ درگذشت بکتاش آبتین در زندان». اخبار روز - سایت سیاسی خبری چپ. ۲۰۲۲-۰۱-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۲.
  58. «مراسم «روشن کردن شمع» برای بکتاش آبتین با «دخالت نیروی انتظامی» پایان یافت». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  59. «پیکر بکتاش آبتین تحت فشارهای امنیتی و با شعار «مرگ بر ظالمین» به خاک سپرده شد». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  60. «تلاش نافرجام کانون نویسندگان برای تحویل گرفتن پیکر بکتاش آبتین». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۲-۰۱-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  61. «خاکسپاری بکتاش آبتین زیر 'فشار نیروهای امنیتی'». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  62. «مراسم خاکسپاری بکتاش آبتین تحت فشار نیروهای امنیتی برگزار شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۹.
  63. «گزارش صدای آمریکا از خاکسپاری بکتاش آبتین؛ شعار «مرگ بر دیکتاتور» و حضور گسترده نیروهای امنیتی». voanews.
  64. "خبرگزاری هرانا | نامه جمعی از زندانیان سیاسی زندان رجائی شهر کرج در واکنش به درگذشت بکتاش آبتین، عضو زندانی کانون نویسندگان ایران - خبرگزاری هرانا". Retrieved 2022-01-10.
  65. «'تشنج' در بند زنان زندان اوین؛ 'انتقال' عالیه مطلب‌زاده پس از مراسم یادبود برای بکتاش آبتین». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۰.
  66. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «علیرغم ممانعت زنان زندانی عالیه مطلب‌زاده از اوین به قرچک ورامین منتقل شد | DW | 10.01.2022». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۰.
  67. لندن، کیهان (۲۰۲۲-۰۱-۱۰). «انتقادهای شدید به بیانیه «شرم‌آور» خانه سینما دربارهٔ بکتاش آبتین؛ «ماله‌کشی» بر «قتل فراقضائی» نویسنده و شاعر زندانی!». KayhanLondon کیهان لندن. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۰.
  68. «انتقاد از بیانیه خانه سینما دربارهٔ جان باختن بکتاش آبتین؛ برگزاری مراسم یادبود در بند زنان اوین». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۰.
  69. «خبرگزاری صبا | آخرین اخبار فرهنگ و هنر | سینما و تلویزیون». خبرگزاری صبا | آخرین اخبار فرهنگ و هنر | سینما و تلویزیون. ۲۰۲۲-۰۱-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۱.
  70. «محمدرضا مویینی از سمت خود در خانه سینما استعفا کرد | خبرگزاری صبا». خبرگزاری صبا | آخرین اخبار فرهنگ و هنر | سینما و تلویزیون. ۲۰۲۲-۰۱-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۱.
  71. ایران، عصر. «چه کسانی بیانیه خانه سینما برای درگذشت بکتاش آبتین را امضا نکردند؟». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۴.
  72. «جمعی از زندانیان سیاسی: مرگ بکتاش آبتین مصداق «قتل سیستماتیک زندانیان سیاسی» در ایران است». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۰.
  73. «جمعی از زندانیان سیاسی مرگ بکتاش آبتین، شاعر زندانی را ادامه قتل‌های زنجیره‌ای خواندند». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۰.
  74. «بیانیه ۱۶ نفر از نوانذیشان دینی در محکومیتِ به‌مرگ‌افکنیِ بکتاش آبتین». سایتِ خبری‌تحلیلی. ۲۰۲۲-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۱.
  75. News، Text (۲۰۲۲-۰۱-۱۰). «وزارت فرهنگ آلمان: بکتاش آبتین یک قربانی دیگر نقض آشکار حقوق‌بشر در ایران است». اخبار و گزارش - سایت بسوی پیروزی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۱.
  76. «وزارت فرهنگ آلمان: بکتاش آبتین یک قربانی دیگر نقض آشکار حقوق‌بشر در ایران است». mojahedin.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۱.
  77. بشر، گزارشگر حقوق (۲۰۲۲-۰۱-۱۲). «انجمن قلم «پن» خواستار تحقیق دربارهٔ مرگ بکتاش آبتین شد». کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۳.
  78. «اعتصاب شش زندانی در اوین در اعتراض به «قصور آشکار» مسئولان در مرگ بکتاش آبتین». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۴.
  79. «ادامه واکنش‌ها به مرگ بکتاش آبتین؛ کانون نویسندگان: دو زندانی اعتصاب‌کننده به بیمارستان منتقل شدند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۶.
  80. «گزارش تجمع در بلژیک برای بزرگداشت یاد بکتاش آبتین». www.iran-emrooz.net. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۶.
  81. «تجمع در مقابل سفارت جمهوری اسلامی ایران در بلژیک». kar-online - کار آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۶.
  82. ایران، عصر. «شب بزرگداشت جمال شورجه؛ از یاد حمید لبخنده و بکتاش آبتین تا ضرورت اتحاد در سینما». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۶.
  83. «بکتاش آبتین، شاعر و عضو کانون نویسندگان ایران به جریمه نقدی و کار اجباری محکوم شد». سایت میلیون ایران. ۲۰۱۸-۰۶-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۷.
  84. "Baktash Abtin". iffr.com. Retrieved 2022-01-07.
  85. «'فریبرز رئیس‌دانا' در آپارات». BBC News فارسی. ۲۰۲۰-۰۷-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  86. «مراسم هفتمین دوره جایزه "کتاب سال شعر- خبرنگاران" برگزار شد». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران. ۱۳۹۱-۱۲-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  87. «بکتاش آبتین، برنده جایزه انجمن قلم آمریکا: دیوارهای اوین مانع استشمام هوای آزادی‌خواهی نشد». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  88. "Dissident Iranian writer Baktash Abtin dies in detention after contracting Covid-19". France 24. 2022-01-08. Retrieved 2022-01-08.
  89. «اهدای دیپلم افتخار به فیلم "موریانه‌ای با دندان‌های شیری" ساختهٔ بکتاش آبتین». اخبار روز - سایت سیاسی خبری چپ. ۲۰۲۱-۰۸-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.
  90. «-خوشحالم که در کل دنیا می‌توانند فیلم را ببینند | آوای فردا». آوای فردا | رسانه خبری تحلیلی موسیقی ایران. ۲۰۱۸-۰۹-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۸.

پیوند به بیرون

بکتاش آبتین در اینستاگرام