پروانه اسکندری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پروانه اسکندری

پروانه اسکندری
زادروز ۲۹ اسفند ۱۳۱۷
درگذشت ۱ آذر ۱۳۷۷ (۵۹ سال)
تهران، منزل شخصی
علت مرگ قتل‌های زنجیره‌ای ایران
ملیت ایرانی
پیشه عضو حزب ملت ایران
فعال سیاسی
همسر داریوش فروهر
فرزندان پرستو فروهر
آرش فروهر
والدین مادر: نصرت‌‌الزمان دارابيان[۱]

پروانه اسکندری یا پروانه فروهر (٢٩ اسفند ١٣١٧- ١ آذر ١٣٧٧)، متولد تهران، از رهبران جنبش دانشجويى و سپس حزب ملت ايران و جبهه ملى ايران بود. وى نخستين زنى بود كه به عضويت شوراى مركزى جبهه ملى ايران درآمد. پروانه فروهر مدير مسئول نشريه جبهه ملى ايران بود. وى در سالهاى ١٣٧٠-١٣٧٧ به همراه همسرش داريوش فروهر، به چهره هاى برجسته اپوزيسيون دگرگون خواه درون كشور تبديل شده بودند. وى به همراه همسرش در شب يكم آذرماه ١٣٧٧ توسط ماموران جمهورى اسلامى به طرز فجيعى كشته شدند.

زندگی‌ سیاسی[ویرایش]

پروانه اسكندرى در ٢٩ اسفند سالى١٣١٧ در تهران به دنيا آمد. وى براى اولين بار در دوازده سالگى به علت شعارنويسى بر روى ديوار سفارت شوروى در اعتراض به اشغال شهرهاى قفقاز توسط آن كشور، بازداشت شد. وى كه از طرفداران مصدق بود، در سالهاى پس از كودتاى ٢٨ مرداد، به فعاليت در انجمن فرهنگى "آناهيتا" كه سازمان همگام حزب ملت ايران بود پرداخت. وى كه اينك عضو حزب ملت ايران بود، در سال ١٣٣٨ بازداشت شد. در روز ١٦ آذر ١٣٣٩، در اولين مراسمى كه به مناسبت كشته شدن سه دانشجو در ١٦ آذر ١٣٣٢ برگزار شد، پروانه اسكندرى سخنرانى و اين روز را به عنوان روز دانشجو اعلام كرد. اين مراسم و اين سخنرانى، اولين حركت دانشجويى در ايران از سال ١٣٣٢ به اين سو بود. در بهمن ماه همين سال و در پى يك سخنرانى ديگر در دانشگاه، وى بار ديگر بازداشت شد. وى در همان زمان كه دانشجو بود به آموزگارى نيز اشتغال داشت و در همان سال به نمايندگى از فرهنگيان، به عضويت كميته ٥ نفرى فرهنگيان درآمد. تلاش هاى وى در اين كميته، بار ديگر منجر به دستگيرى وى گرديد. وى كه در اين سالها به يكى از محبوبترين فعالان دانشجويى كشور و اعضاى حزب ملت ايران و جبهه ملى ايران تبديل شده بود، در سوم ارديبهشت ماه ١٣٤٠ با همرزم سياسى اش داريوش فروهر ازدواج كرد. پروانه فروهر كه عضو كميته استان تهران جبهه ملى بود، سخنران تظاهرات سى تير ١٣٣٤٠ بود. وى بلافاصله پس از اين سخنرانى توسط نيروهاى امنيتى دستگير شد. پروانه فروهر در همين سال، به همراه چهار دانشجوى ديگر از جمله ابوالحسن بنى صدر و حسن حبيبى، به نمايندگى از طرف دانشجويان براى مذاكره با دكتر على امينى نخست وزير وقت انتخاب شد. وى اولين زنى بود كه به نمايندگى دانشجويان كشور انتخاب مى شد. پروانه فروهر در سال ١٣٤١، اولين نماينده زنى بود كه در كنگره جبهه ملى شركت جست. پروانه فروهر از همان سالها به عنوان شخص شماره دوى حزب ملت ايران و زن شماره يك جبهه ملى ايران شناخته مى شد. وى در سال ١٣٤٩ از حق تدريس در دبيرستانهاى كشور محروم شد. از سال ١٣٥٦ و با آغاز انتشار نشريه "خبرنامه جبهه ملى ايران" كه به صورت پنهانى صورت مى گرفت، پروانه فروهر مسئوليت آنرا بر عهده گرفت. پس از انقلاب، پروانه فروهر مدير مسئول نشريه جبهه ملى، ارگان سياسى جبهه ملى ايران شد. در پى الغاى قانون حمايت از خانواده، پروانه فروهر از معدود فعالان مطرح سياسى كشور بود كه با نوشتن مقالاتى به اعتراض به لغو اين قانون پرداخت. در سال ١٣٥٨، پروانه فروهر تنها همسر يك وزير دولت وقت ايران بود كه حجاب نداشت. در سال ١٣٥٨ پروانه فروهر نامزد انتخابات مجلس شوراى ملى شد. در پى اعتراض به تقلبات صورت گرفته در انتخابات، پروانه فروهر به همراه حزب ملت ايران، دور دوم اين انتخابات در آغاز سال ١٣٥٩ را تحريم كردند و از آنزمان، در هيچيك از انتخابات برگزار شده در جمهورى اسلامى شركت نكردند. در سال ١٣٦٠، چند تن از اعضاى حزب ملت ايران توسط جمهورى اسلامى اعدام شدند. پروانه فروهر كه مانند همسرش داريوش فروهر به مخالفان راديكال جمهورى اسلامى تبديل شده بودند، خواستار برگزارى يك همه پرسى براى تعيين يك حكومت جديد از سوى مردم ايران شدند. آنها خواستار جدايى دين از دولت، لغو مجازات اعدام و فرآهم شدن شرايط براى برگزارى يك انتخابات آزاد بودند. فعاليت آنها براى برقرارى مردمسالارى در سالهاى ١٣٧٠-١٣٧٧ به شدت گسترده شده بود و آنها را به چهره هاى اصلى اپوزيسيون دگرگون طلب داخل ايران تبديل كرده بود.

قتل[ویرایش]

در پاییز ۱۳۷۷ پروانه اسکندری و همسرش داریوش فروهر در خانه شخصی خود در «خیابان سعدی، خیابان هدایت، کوچه مراد زاده، پلاک ۱۸»[۲] طی قتل‌های سیاسی موسوم به قتل‌های زنجیره‌ای توسط پرسنل وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی با ضربات متعدد چاقو به قتل رسیدند.[۳]

قاتلان که به عنوان دانشجو-خبرنگار و با حربه «مصاحبه برای نشریه دانشجویی» به خانه‌شان رفته بودند، «ابتدا گردن، دهان و دستان‌شان را گرفتند، سپس با ضربات پیاپی چاقو سینه‌هایشان را دریدند[۴] و در نهایت اجسادشان را به سمت قبله[۵] قرار دادند».

اشعار[ویرایش]

پس از مرگ پروانه فروهر، دخترش پرستو فروهر اقدام به گردآوری مجموعه‌ای از شعرهای برگزیده وی نمود و در قالب کتابی با نام «شاید یک روز» در سال ۱۳۷۹ از طریق انتشارات جامعه ایرانیان به چاپ رساند. سیمین بهبهانی در یادداشت آغازین کتاب، اینگونه نوشته: «با شعر پروانه فروهر پس از فاجعهٔ قتلش آشنا شدم. پیش از آن می‌دانستم که شعر می‌گوید، اما هیچ گاه از زبان خودش نشنیده بودم بس که فروتن بود.» بهبهانی در این یادداشت سه درونمایهٔ اصلی شعر او را عشق، وطن‌پرستی و مبارزه در راه حق و آزادی برشمرده است.

پیوندهای مرتبط[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]