ویدا حاجبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ویدا حاجبی
Vidahajebi.jpg
زادروز۱۳۱۴
تهران، ایران
درگذشت۲۳ اسفند ۱۳۹۵ (۸۱ سال)
پاریس، فرانسه
محل زندگیپاریس
ملیتایرانی
آثارداد بیداد، یادها، پری در خاطره دوستانش و…[۱]
فرزندانرامین
وبگاه
vidahadjebi.com

ویدا حاجبی تبریزی (زاده ۱۳۱۴- درگذشته ۱۳۹۵) فعال سیاسی و نویسنده ایرانی بود. وی سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ را در زندان سپری کرد. حاجبی در سال ۱۳۵۶ از سوی سازمان عفو بین‌الملل به عنوان «زندانی سال» شناخته شد.[۲] وی از با نفوذترین زنان مارکسیست در جهان بود که با فیدل کاسترو هم روابط نزدیکی داشت و حتی در هاوانا با او دیدار کرد. حاجبی سرانجام در اواخر عمر به طور رسمی در یک مستند تلویزیونی در بی بی سی فارسی از فعالیت‌های سابقش اعلام برائت کرده و آنها را اشتباهاتی خواند که دیگر نباید تکرار شوند.

زندگی[ویرایش]

ویدا حاجبی تبریزی در سال ۱۳۱۴ در تهران چشم به جهان گشود. وی در سال ۱۳۳۵ تحصیلات آکادمیک خود را در مدرسه عالی معماری پاریس به پایان رساند. در این مدرسه او همکلاسی فرح پهلوی بود.[۳][۲][۴]

ویدا حاجبی و فرزندش رامین در شب معرفی جلد اول کتاب داد بی‌داد٬ مارس ۲۰۱۰

در اردیبهشت ۱۳۹۴ ویدا حاجبی تنها فرزندش رامین را (در سن ۵۴ سالگی) بر اثر بیماری مزمن از دست داد.[۵][۶] این اتفاق تأثیر شدیدی در زندگی او گذاشت. آنچنان که عنوان اصلی وب سایت شخصی اش با این عبارت آغاز می‌شد: «با یاد پسرم، روشنایی زندگیم. خاموشی‌اش تاریکترین اندوه روزگارم…»[۷]

ویدا حاجبی در ۱۳ مارس ۲۰۱۷ در هشتاد و یک سالگی در پاریس بر اثر سکته قلبی درگذشت.[۳]

فعالیت سیاسی[ویرایش]

ویدا حاجبی با آشنایی با اندیشه‌های جنبش چریکی در آمریکای جنوبی در سال‌های ۱۳۴۰ جذب اندیشه‌های آنها شد.[۸] او فعالیت‌های سیاسی را در جنبش چریکی آمریکای لاتین در ونزوئلا آغاز کرد. بعدها به کوبا و الجزایر رفت و در فعالیت‌های چریک‌های چپ گرا در این کشورها شرکت داشت.[۳] در ایران او در سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران به فعالیت پرداخت.[۳][۹] وی از سال ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ به مدت ۶ سال زندانی بود.[۵][۱۰] او از نخستین زنان زندانی سیاسی در ایران بود.[۲]

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، در سال ۱۳۵۸ از سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران جدا شد و گروهی به نام «جناح چپ» را با همکاری ناصر مهاجر پایه‌گذاری کرد.[۳][۹]

آثار[ویرایش]

او پس از خروج از ایران به مدت ده سال در پاریس مجله «آغازی نو» را به همراه تعدادی از دوستانش منتشر می‌کرد.[۳] مهمترین اثر او داد بیداد است که به گردآوری خاطرات ۳۷ زن زندانی سیاسی در زندان ساواک می‌پردازد.[۲] این کتاب برنده جوایزی همچون جایزه صدیقه دولت‌آبادی شده است.[۱۱][۳] او نقدی بر مستند «از تهران تا قاهره» نگاشته است.[۱۲][۱۳] دیگر کتاب او «یادها» منتشر شده در سال ۱۳۸۹ است[۱۰] که در آن با بیان خاطرات سیاسی به بازنگری در فعالیت‌های سیاسی می‌پردازد.[۳]

کتاب‌شناسی[ویرایش]

تألیف[ویرایش]

  • داد بیداد نخستین زندانی زن سیاسی ۱۳۵۰–۱۳۵۷، انتشارات بازتاب نگار[۱۴]
  • یادها، انتشارات کُلن[۲]
  • پری در خاطره دوستانش، انتشارات بی نا، پاریس، ۱۳۸۳[۱۵]

ترجمه[ویرایش]

  • مارکس هنگام فروریزی کمونیسم. انتشارات بازتاب نگار ۱۳۸۵[۱۴]

منابع[ویرایش]

  1. تعیین مجازات در داخل زندان -روزنامه کیهان شماره 20937، پنجشنبه سیزدهم آذرماه 1393-تارنمای مگ ایران
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ «ویدا حاجبی تبریزی: پشیمان نیستم!• مصاحبه - فرهنگ و هنر - 19.07.2010». Deutsche Welle فارسی. ۲۹ تیر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ «ویدا حاجبی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  4. http://www.bbc.com/persian/iran-39331814
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «همدلی با ویدا حاجبی تبریزی در سوگ پسرش رامین». عصر نو. ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۴ (۱۶ مه ۲۰۱۵). دریافت‌شده در ۲۳ اسفند ۱۳۹۵. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  6. منصوره شجاعی (۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۴). «ویدا در راه است اما بدون رامین ش». مدرسه فمینیستی.
  7. ویدا حاجبی. «Vida Hadjebi». وبگاه شخصی ویدا حاجبی. دریافت‌شده در ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  8. ویدا حاجبی تبریزی از نخستین زنان زندانی سیاسی در ایران
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ناصر اعتمادی (۲۳ اسفند ۱۳۹۵). «ویدا حاجبی تبریزی درگذشت». رادیو بین‌المللی فرانسه.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ «کتاب «یادها» اثر ویدا حاجبی تبریزی - مدرسه فمینیستی». مدرسه فمینیستی. ۱۶ مهر ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  11. «برندگان جایزه در طول دوره فعالیت کتابخانه ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۹». کتابخانه دیجیتالی صدیقه دولت‌آبادی. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ مارس ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  12. «نقد از تهران تا قاهره در نگاه ویدا حاجبی». زنان تی وی. ۱۰ آبان ۱۳۹۱.
  13. «نقد از تهران تا قاهره در نگاه ویدا حاجبی». صفحه وبگاه زنان تی‌وی در یوتیوب. ۲۰ شهریور ۱۳۹۵.
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «ویدا حاجبی تبریزی». آدینه بوک. دریافت‌شده در ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  15. «پری حاجبی در خاطره دوستانش». سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.