آتشکده تخت رستم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۵°۳۴′۳۱″ شمالی ۵۰°۵۶′۱۶″ شرقی / ۳۵٫۵۷۵۲۸°شمالی ۵۰٫۹۳۷۷۸°شرقی / 35.57528; 50.93778

آتشکده تخت رستم
نام آتشکده تخت رستم
کشور  ایران
استان تهران
بخش شهر جدید پرند[نیازمند منبع]
اطلاعات اثر
نام محلی تخت رستم
نوع بنا آندزیت و سنگ‌های آتشفشانی
کاربری آتشکده
دیرینگی دوره اشکانیان
دورهٔ ساخت اثر دوره اشکانیان، دوره ساسانیان
بانی اثر موبدمازیار فوجیانا[نیازمند منبع]
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۳۰۳
تاریخ ثبت ملی ۲۹ آذر ۱۳۱۶

آتشکده تخت رستم پرند، یکی از آتشکده‌های مهم در دوران ساسانی بوده است که در ۱۰ کیلومتری شمال غرب شهر پرند (تهران) روی کوه تخت رستم و به دستور موبد مازیار فوجیانا در نزدیکی روستای قجر تخت رستم در بخش جوقین جای دارد.[۱] این سازه در دوره ساسانی از آندزیت و سنگ‌های آتشفشانی ساخته شده و در سال ۱۳۱۶ با شماره ۳۰۳ در فهرست آثار ملی جای گرفته است.[۱]

برماندهای آتشکده سنگی دوره اشکانی و ساسانی دربرگیرنده تخته بزرگی است که در دامنه تپه‌ای به بلندای نزدیک به ۴۰ متر از کف جلگه با گنبد و ایوان و اتاقی تا روزگار کنونی باقی مانده بود. همچنین آثار سکویی دو طبقه بر فراز تپه دیده می‌شود که گویا مکان افروختن آتش بوده است.[۲]

کوه تخت رستم[ویرایش]

کوه مخروطی شکلی از جنس آندزیت و سنگ‌های آتشفشانی است به بلندای ۱۳۱۸ متر که بلندترین کوه در جنوب غربی شهرستان شهریار و جنوب ملارد به شمار می‌رود و در دامنه و نوک قلهٔ این کوه، آثار معماری به صورت تختگاه وجود دارد که با بهره‌گیری از مصالحی مانند سنگ و ملات گچ سنتی ساخته شده است.

ویژگی‌های آتشکده[ویرایش]

آتشکده تخت رستم در دوران ساسانی بنیاد نهاده شد و کاربری آن برای انجام آیین آتش بود که تنها موبدان زرتشتی بدان راه داشته‌اند. این آتشکده از دو تخت‌گاه (سکو) شکل گرفته است که یکی از آنها در قلهٔ کوه و دیگری در ارتفاع پایین‌تر جای دارد. تختگاه یکم که در فضای آزاد جای گرفته است جایگاهی بوده که روی آن آتش می‌افروختند و روی تختگاه دوم آیین‌های دینی انجام می‌گرفته است. در بخش پایین‌تر کوه، نزدیک به ۱۵ متری تختگاه پایین‌تر، سازه‌ای گنبدی‌شکل وجود دارد که می‌تواند جایگاه نگهداری آتش مقدس بوده باشد. این بنا سقفی کوتاه دارد و بلندی نوک گنبد تا کف آن ۲۳۸ سانتی‌متر است و دارای دو دهنه ورودی با طاق‌هایی به شیوه معماری ایران پس از اسلام است.[۱]

بر پایه پژوهش آنوبانینی در این آتشکده، آتش در پستوهای میانه جایگاه گرد سنگی روشن بوده است که در شب از دور دیده می‌شده است. در سال‌های گذشته نیز در دامنه خاوری کوه تخت رستم یک جایگاه باستانی در گستره نزدیک به ۱۰ هکتار شناسایی شده است.[۱]


این بنا به عنوان لوکیشن فیلم مردان آنجلس در سال ۱۳۷۵ مورد بهره برداری قرار گرفته ، وهمچنین کوه تخت رستم نیز محل بازی همین فیلم بوده است.[نیازمند منبع]


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ محمد ملاحسینی. «آشنایی با آتشکده تخت رستم - تهران». ۳۰ فروردین ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۲ بهمن ۱۳۹۲. 
  2. مشکوتی، نصرت‌الله. فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران. سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران، ۱۳۴۹. 

پیوند به بیرون[ویرایش]