زرین‌کوه
| زرین‌کوه[۱] | |
|---|---|
| زرینه کوه | |
 راست: کوه بلند و چپ: خطالرأس و قلهٔ زرین‌کوه، سال ۱۹۵۷ از پیست آبعلی | |
 | |
| مرتفع‌ترین نقطه | |
| ارتفاع | ۳٬۸۵۲ متر (۱۲٬۶۳۸ فوت) |
| ابعاد | |
| طول | ۳۷ کیلومتر (۲۳ مایل)[۲] |
| عرض | ۸ کیلومتر (۵٫۰ مایل) |
| جغرافیا | |
| موقعیت | شهرستان دماوند |
زرین‌کوه با بلندای ۳۸۵۲ متر[۳] بلندترین قلهٔ خطالرأس زرین‌کوه از رشته‌کوه‌های فیروزکوه است و در جنوب دریاچه‌های تار[۴] و هویر در دهستان ابرشیوه شهرستان دماوند جای گرفته‌است.[۵] گستردگی این رشته از شهر دماوند تا پل دلیچای است. بستر رودخانه‌های تار و دلیچای[۶][۷] در راستای این رشته‌کوه گسترده شده‌اند. جبههٔ شمالی قله، پرتگاه با سنگهایی خردشده است. این پرتگاه پی‌آمد آب‌شدن یخچالها و سرازیر شدن آن‌ها به‌سوی کوهپایه است.[۸]
نقشه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری].JPG) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
۶ آذر ۱۳۷۸، جبههٔ جنوبی دماوند، عکس هوایی از حدود ۴ کیلومتری[۹] جنوب وردانه، فاصلهٔ قلهٔ زرین‌کوه تا قلهٔ دماوند در حدود ۳۰ کیلومتر است.[۱۰]
|
خطالرأس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]خطالرأس غربی (سرکسیل[۲۶]) از بالادست قلهٔ پشت آبشور تا روبروی کوه بلند اشندر پیچ‌می‌خورد و تا ارتفاع ۳۳۹۷ متری فرود می‌آید. پایین‌دست این خطالرأس کمانی چشمه‌هایی می‌جوشند. نام قلهٔ غربی این کمان، کوه خاکی است. در غرب قلهٔ کوه خاکی بر روی خطالرأس قلهٔ کوه جنگلی قرار دارد. فراخ‌دره در شمال این قله و در جنوب آن گردنهٔ این کوه با کوه بلند اشندر است.
قلهٔ پشت آبشور با ارتفاع ۳۵۱۳ متر بر روی یال میانی روستاهای خسروان و آئینه‌ورزان قرار دارد. ارتفاع قلهٔ شرقی در آنسوی درهٔ جابان ۳۶۱۸ متر و قلهٔ سل بر روی یال جنوبی آغاز شیبی ملایم است.[۲۴]
 1 | ||||
دامنهٔ شمالی از دشت مشا ۱۵ بهمن ۱۳۸۹
|
روستاهای پیرامون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
در کوهپایه‌های جنوبی رشته‌کوه زرین‌کوه روستاهای آرو، سیدآباد، سربندان، جابان، خسروان، آئینه‌ورزان، اشندر و چنار؛ و در کوهپایه‌های شمالی روستاهای یهر، مومج، دهنار و هویر به ترتیب از شرق به غرب قرار دارند.
پیرامون سرچشمهٔ رود دلیچای چمنداب[۲۸] یا چمندان نام دارد که شکارگاه شاهی بوده‌است.[۲۹]
بالادست سربندان در انتهای دره، کوه خرپران[۳۰] (چمنداب[۲۸] ۳۳۰۰ متر[۲۲]) جای گرفته‌است. رود سربندان[۱۷] در کنارهٔ این کوه به‌سوی این روستا جاری است.[۱۸]
بین سربندان و سیدآباد گُرده‌ای است دراز و سرخ‌رنگ به‌نام کمرگنجی و بالای آن کوه اصل‌چاه است. بالای اصل‌چاه طاق‌کوه است و پشت آن درهٔ کُردان‌سرا بین روستاهای دهنار و مومج.[۳۱]
گذشته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]عبدالله مستوفی از زرین کوه با نام کوه ابره شیوه یادکرده و چهار روستای پیرامون دلیچای را چهارمحلهٔ مومج خوانده‌است.[۳۲] همچنین ناصرالدین شاه این سرزمین را برای شکار و اتراق می‌پسندید.[۱۸] او در پاسخ به عریضه‌ای به امین‌الدوله می‌نویسد: «… بنا دارم یک روز بعد از عید قربان به دریای تار و مومج که در سه فرسنگی اینجا است بروم آنجا خیلی خوش‌هوا و باتماشاست …»[۳۳]
امان‌الله اردلان از پرندگانی چون کبک دری و قره‌قوش برفراز قلهٔ زرین کوه یاد کرده‌است. او سوار بر قاطر همراه با ناصرقلی خان و عباس‌قلی خان اردلان برای شکار از روستای جابان به بالای قله رسیده‌بود.[۳۴]
ده تار
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]کوهپایهٔ شمالی زرین‌کوه، پیرامون سرچشمهٔ تار رود بهمن‌گیر است. آنجا پیشتر دهی آباد و ییلاقی با دو آسیا، به نام ده تار بوده‌است.[۳۲]
ساختار زمین
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]زرین‌کوه بر روی گسل مشاء-فشم و در راستای آن گسترده شده‌است. این گسل با رانش بیش از ۳ میلیون متر مکعب سنگ و خاک از دامنهٔ شمالی این کوه، سدی با بلندایی بیش از ۵۰ متر در برابر آبهای روان ساخته و با انباشت آب در پشت آن پدیدآور دریاچهٔ تار شده‌است. جنس این تودهٔ سبزرنگ از شیل‌های توفی و ماسه‌سنگ‌های توفی است.[۸][۳۵] از شرق شهر دماوند تا مومج در راستای زرین‌کوه محدوده‌ای کربنیفر است،[۳۶] و میان دریاچه تار و چمندآب گونه‌هایی از دورهٔ میسیسیپین یافت شده‌است.[۳۷]
آبهای زیرزمینی پایین‌دست این کوه در دشت هومند–آبسرد دارای ویژگی خورندگی با ته‌نشست ناچیز هستند،[۱۷] و رود ایوانکی از این کوه سرچشمه می‌گیرد.[۳۸]
پوشش گیاهی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]گیاه نادر و سمی کرفس‌مانند کزل در کوهپایه‌های شمالی و جنوبی زرین‌کوه می‌روید.[۳۹]
نگاره
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
دریاچه تار و هویر از فراز زرین‌کوه
خطالرأس دوبرار و قلهٔ دماوند از فراز زرین‌کوه
.jpg)
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ Kūh-e Zarrīn Kūh در سرور تحت شبکه نام‌های جغرافیایی
- ↑ جعفری، گیتاشناسی ایران کوه‌ها و کوهنامه ایران، ۲۸۹.
- ↑ سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور. «Damavand geology 1100000». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ فوریه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hölder، Alfred (۱۸۷۷). Jahrbuch der Kaiserlich Königlichen Geologischen Reichsanstalt. ج. ۲۷. وین: K.K. Geologische Reichsanstalt. ص. ۳۸۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «کد عارضه ۲۹۴۸۱۲ زرین کوه». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ آوریل ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی= - ↑ دَلی‌چای (رود دیوانه)
- ↑ پهلوی، رضاشاه. سفرنامه رضاشاه پهلوی به خوزستان و مازندران.
- 1 2 بهروز اسکویی، صفیه امیدیان. «بررسی علل زایش دریاچه هویر (البرز مرکزی) براساس داده‌های مگنتوتلوریک» (PDF). مجله فیزیک زمین و فضا، دانشگاه تهران. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۴ مارس ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۵ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ ۳۵°۲۴′۵۷٫۴۵″ شمالی ۵۲°۱۲′۳۷٫۹″ شرقی / ۳۵٫۴۱۵۹۵۸۳°شمالی ۵۲٫۲۱۰۵۲۸°شرقی
- ↑ Jonathan de Ferranti (۲۰۱۴). «DAMAVAND». VIEWFINDER PANORAMAS. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ ژوئن ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۲ مه ۲۰۱۸.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی= - ↑ «کد عارضه ۲۶۳۶۶۵ جابان». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ آوریل ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی= - ↑ «کد عارضه ۲۶۳۷۴۴ خسروان». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کد عارضه ۲۶۳۵۵۰ آئینه ورزان». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ اكتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک); تاریخ وارد شده در|archive-date= - ↑ «کد عارضه ۲۶۳۶۹۰ چنار». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نقشه دهستان‌های استان تهران - سال ۱۳۹۰». مرکز آمار ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۸ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «هفته‌نامه ره‌آورد، شمارهٔ ۵۷۰، ۵ مرداد ۱۳۹۵» (PDF). دریافت‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)[پیوند مرده] - 1 2 3 4 5 «نخستین کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران» (PDF). Scientific Information Database. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۸ مه ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۳۰ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 مصطفی نوری (۱۳۸۹). «نخستین سفرنامه ناصرالدین‌شاه به مازندران» (PDF). پیام بهارستان. دریافت‌شده در ۳۱ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کد عارضه ۲۹۴۳۴۵ خرسلک دره». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ صنیع‌الدوله، محمدحسن‌خان (۱۳۰۱). مطلع الشمس.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کد عارضه ۲۹۴۳۴۲ اشنظر». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 مقیم، علی. کوهنوردی در ایران. روزنه. شابک ۹۶۴۳۳۴۰۶۰۰.
- ↑ «کد عارضه ۲۹۴۶۴۵ بلند». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور (۲۰۱۷). «نقشه زمین‌شناسی 1:25000 آئینه ورزان» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کد عارضه ۲۹۴۶۶۱ پشت آبشور». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ آوریل ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۳ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی= - ↑ «صعود کوهنوردان شهرستان دماوند به قله ۳۸۵۰ متری زرین کوه». پایگاه خبری تارود. ۱۰ شهریور ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۸.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی= - ↑ «ISS025-E-12265». Gateway to Astronaut Photography of Earth. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۹ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «ایجاد و تشکیل تعداد ۸ دهستان شامل روستاها، مزارع و مکانها در شهرستان دماوند تابع استان تهران». مرکز پژوهشهای مجلس. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ اعتمادالسلطنه، محمدحسن. مرآت البلدان. ج. ۴. ص. ۲۶۷.
- ↑ «کد عارضه ۲۹۴۷۴۹ خرپران». پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ آوریل ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۳ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی= - ↑ سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور (۲۰۱۷). «نقشه زمین‌شناسی 1:25000 سربندان» (PDF). دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)[پیوند مرده] - 1 2 مستوفی، عبدالله (۱۳۴۱). شرح زندگانی، تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه. ج. ۲. زوار.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ اصفهانیان، کریم (۱۳۸۵). اسناد تاریخی خاندان غفاری، سالهای ۱۲۴۳ تا ۱۳۲۷ قمری. ج. ۱. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار. شابک ۹۶۴-۶۰۵۳-۳۰-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ عاقلی، باقر (۱۳۹۳). خاطرات حاج عزالممالک اردلان: زندگی در دوران شش پادشاه. نامک.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ شهرابی، مصطفی (تابستان ۱۳۸۴). «دریاچه‌های کوهستانی «تار» و «هویر» و چگونگی تشکیل آن‌ها» (PDF). رشد آموزش زمین‌شناسی. ۱۰ (۴۱). تهران: وزارت آموزش و پرورش: ۹–۲۶. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۸.
{{cite journal}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی= - ↑ Hertz، Wilhelm (۱۸۹۷). Zeitschrift der Deutschen Geologischen Gesellschaft. ج. ۴۹. برلین: Deutsche Geologische Gesellschaft. ص. ۷۹۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Frech، Fritz (۱۹۱۶). Geologie Kleinasiens im Bereich der Bagdadbahn. اشتوتگارت: Ferdinand Enke. ص. ۲۶۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ علی‌اکبر دهخدا و دیگران، «خوار» در لغت‌نامهٔ دهخدا (بازبینی شده در ۸ ژوئن ۲۰۱۸).
- ↑ مینا شفیعی. «استخراج نیمه صنعتی آنژلیسین از گیاه کزل» (PDF). پایان‌نامه، دانشگاه علوم پزشکی تهران. دریافت‌شده در ۲۶ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)[پیوند مرده]
- جعفری، عباس (۱۳۶۸). گیتاشناسی ایران کوه‌ها و کوهنامه ایران. ج. ۱. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی. شابک ۹۶۴۶۲۴۱۱۲۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)