تخت رستم (بلخ)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
برجای‌مانده‌های تخت رستم در بلخ

«تخت رستم» بلخ (تَختِ رُستَم بلخ) نام یکی از آثار تاریخی واقع در شهر بلخ(استان بلخ) آن کشور است. در فاصله ۳۰ کیلومتری غربی شهر مزار شریف در شهراه مزار شریف - بلخ و شبرغان، در جوار کوه پشته‌ها و یاسلسله کوه البرز بلخ قرار دارد.[۱][۲][۳][۴] این تخت و تپه رستم از سازه‌های متجمع آتشکده نوبهار شهر بلخ یا بغدی بشمار می‌آیند. در زمان پارتها آتشکده بودند و در زمان کوشانیان عبادتگاه بودایی.

چارلس یدوارد یایت(Sir Charles Yate, 1st Baronet) در کتاب افغانستان شمالی- نامه‌های از کمیسون مرزی افغان (Charles Edward Yate. Northern Afghanistan; or, Letters from the Afghan boundary commission) بزرگی تخت رستم بلخ را برای اولین بار با یارد (یکا) انگلیسی اندازه‌گیری و تشریح کرد و یکی از بناگاهای متجمع آتشکده نوبهار می‌باشد. وی ستوپهء بودائی ایبک واقع در استان سمنگان را هم اندازه‌گیری نموده بود که بنام تپه رستم سمنگان مشهور است.[۵] یایت درازی تخت رستم بلخ (Takht-i Rustam Balkh) را ۱۰۰ , بر اش را ۶۰ و بلندی آن را ۲۰ یارد (یکا) نوشته‌است. تپه رستم بلخ را یایت یک ساختمان مدور نامیده، که قطر اش ۵۰ یارد (یکا) و بلندی اش حدود ۵۰ فوت می‌باشد. هم از تخت رستم بلخ و هم از تپه رستم آن نمودار تصویر کشیده‌است که با نمودار و آثار پزشک و باستان‌شناس آلمانی‌تبار رومانایی هویان مارتین هونیگبریگر Johann Martin Honigberger و سیاست‌مدار آلمانی اوسکار فون نیدرماهیر Oskar von Niedermayer همخوانی دارند.[۶] هونیگبریگر واژه شتوپه را از توپه و تپه زبانهای هندوایرانی وام گرفت. وی ۱۸۳۲ پس از اقامت از هند به خراسان (مرز بین کشور در هرات در سال ۱۸۵۶ کشیده شد) رفت.

تخت و تپه رستم در بلخ در دانشنامه ایرانیکاا Top-e Rostam و Takht-e Rostam نوشته شده‌است. باستانشناسان فرانسوی در دهه بیست قرن بیست در این دو بنای تاریخی بنام رستم پژوهش نمودند که شوربختانه در پشته ایران زمین و به ویژه در کشور نام نهاد افغانستان مورد توجه دولتمردان قبایل پشتون قرار نگرفت. یکی از این باستانشناسان باستانشناس فرانسوی با نام الفرید چارلز اگست فوشیر Alfred Charles Auguste Foucher بود[۷]

ناگفته نباید گذاشت که در تپه‌ها و تخت‌ها، سنگها و میدان‌های بنام رستم مانند تخت رستم کابل، تخت رستم سمنگان، تپه رستم سمنگان، تخت و تپه رستم در بلخ، تخت رستم در فراه، میدان رستم و گرز رستم در کابل سنگ رستم در غزنه و غیره جشنها و عیدهای باستانی به ویژه نوروز تجلیل می‌شد.[۸]

عکس‌ها و تصاویر[ویرایش]

کتاب[ویرایش]

  • Charles Edward Yate. Northern Afghanistan; or, Letters from the Afghan boundary commission, 1888, pp 258 [۱]
  • Arezou Azad:Sacred Landscape in Medieval Afghanistan: Revisiting the Faḍāʾil-i Balkh, 2013, Oxford,ISBN 978-0-19-968705-3

پیوند به بیرون[ویرایش]

یاداشت[ویرایش]

دراین کتاب دیجیتال از سازه‌های تاریخی Tope-i-Eustam and Takht-i-Eustam اشتباهی نوشته شده‌است که در کتاب اصلی آن نامها به گونه درست برگردان شده‌اند.[۱۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]