آقا نجفی اصفهانی

محمدتقی نجفی معروف به «آقا نجفی اصفهانی»
آیت‏ الله العظمی شیخ محمدتقی نجفی; عالم معاصر شیعه
	آقا نجفی اصفهانی در کنار یکی از فرزندان
نام:	محمدتقی نجفی معروف به «آقا نجفی اصفهانی»
عنوان:
زادروز:	۵ فروردین ۱۲۲۵
درگذشت:	۱۳ تیر ۱۲۹۳
مذهب:	شیعه
زمینه‌های فعالیت:	مذهبی و سیاسی
استاد(ها):	میرزا محمد حسن شیرازی، مهدی آل کاشف الغطا، شیخ راضی نجفی، آقا سید علی شوشتری

با محمدتقی نجفی رازی اصفهانی اشتباه نشود.

با آقا نجف اصفهانی اشتباه نشود.

برای دیگر کاربردها، نجفی اصفهانی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

شیخ محمد تقی نجفی معروف به آقا نجفی اصفهانی (زاده: ۲۵ فروردین ۱۲۲۵، اصفهان - درگذشت: ۱۳ تیر ۱۲۹۳، اصفهان) از علمای معاصر شیعه بود که فعالیت‌های گسترده‌ای در زمینه‌های سیاسی و اجتماعی نیز داشت.^[۱]^[۲]

[ویرایش] خانواده

پدر وی شیخ محمد باقر نجفی، فرزند آیت‏ الله محمد تقی نجفی صاحب کتاب «هدایت المسترشدین» و داماد مرحوم جعفر کاشف‌الغطا و مادر وی زمزم‏ بیگم دختر دوم آیت ‏الله سید صدر الدین صدر از علما و مراجع بزرگ بودند.

[ویرایش] تحصیل

وی پس از طی نخستین مدارج تحصیلی در اصفهان به همراه آیت‏ الله سید محمدکاظم طباطبایی یزدی راهی عتبات عالیات گردید. وی می‌گوید در سالهای نخست چندان موفقیتی در دروس نداشته تا در شب عرفه به امام سوم شیعیان متوسل می‌شود:

«

در شب عرفه در رواق مطهر حضرت سیدالشهداء ـــ روحی لتربته الفداه‏ ـــ تا وقت سحر استغاثه نمودم و حضرت حبیب بن مظاهر را به درگاه آن جناب شفیع گردانیدم. چون وقت سحر شد؛ بعد از تهجد گریه بسیار کردم. در همان جا به خواب رفتم. در عالم خواب دیدم؛ حبیب از ضریح بیرون آمد و بعضی از مصایب امام حسین(ع) را ذکر می‏ نمود و گریه می‏ کرد و وارد حرم شد. دیدم در ضریح گشوده شد و حضرت امام حسین(ع) ظاهر شدند. پس حبیب زیارت وارث را خواند و من نیز همان زیارت را می‏ خواندم. حضرت امام حسین(ع) جواب سلام حبیب را فرمودند. چون لمحه‏ ای گذشت؛ نظر شریف به جانب من فرمودند و [سپس] نظر به جانب آسمان فرمودند و این دعا را خواندند: اللهم یا مسبب الاسباب و یا مفتح الابواب و یا قاضی الحاجات و یا سامع المناجات و یا کافی‏ المهمات اسئلک بحق من حقه علیک عظیم ان تصلی علی محمد و آل محمد و ان تقضی حاجته.

»

^[۳]

[ویرایش] اساتید

اساتید وی شامل:

میرزا محمد حسن شیرازی
مهدی آل کاشف الغطا
شیخ راضی نجفی
آقا سید علی شوشتری

[ویرایش] شاگردان

محمد ابراهیم کلباسی (۱۳۰۲ـــ۱۳۶۲)
سید احمد حسینی ‏خوانساری (۱‌۳۱۹‌ـــ۱۳۵۹)
اسدالله فاضل بیدآبادی (۱۳۶۰)
اسدالله گلپایگانی (۱۳۶۶)
سید محمد باقر ابطحی ‏حسینی ‏سدهی (۱۳۶۷ـــ ۱۳۹۰)
آقا سید محمد باقر موسوی مغوی (۱۳۰۴ـــ ۱۳۵۰)
محمد تقی کرمانی (۱۲۹۰ـــ۱۳۴۰)
ملا محمد جواد صافی گلپایگانی (۱۲۸۸ـــ۱۳۶۷)
سید حسن حسینی قوچانی معروف به آقانجفی (۱۲۹۴ـــ۱۳۶۲)
سید حسن واعظ فانی یزدی اصفهانی (۱۲۷۱ـــ۱۳۳۸)
حسین دشتکی اصفهانی (۱۳۴۴)
میرزا حسن‏ خان جابری انصاری (۱۲۸۷ـــ۱۳۷۶)
میرزا حسن قدسی (۱۳۶۷)
آقا میر سید حسن روضاتی (۱۲۹۴ـــ۱۳۷۷)
میرزا حسن نحوی ‏موسوی (۱۲۸۷ـــ۱۳۶۱)
حسین رشتی رییس‏ الطلاب
شیخ محمدحسین رشتی‏ قوچانی (۱۳۷۵)
سیدمحمدحسین حسینی ‏شوندی‏ همدانی
سید حسین خوانساری
آیت‏ الله العظمی حاج آقا حسین بروجردی (۱۲۹۲ـــ۱۳۸۰)
شیخ محمد حسین خوانساری کتاب فروش (۱۳۶۶)
سید محمد حسین رجایی‏ موسوی معروف به بلند (۱۳۴۸)
محمدرضا حسام‏ الواعظین (۱۳۰۱ـــ۱۳۸۱)
میرزا محمد رضا الهی ‏شهرکی (ابن حاج ملاطاهر) (۱۳۶۱)
میرزا محمد رضا سلماسی (۱۲۹۵ـــ۱۳۸۳)
آقا شیخ محمدرضا مهدوی‏ قمشه‏ ای (۱۳۸۸)
آقا سیدزین‏ العابدین موسوی مطهری واعظ (۱۳۶۰)
آقا سیدزین‏ العابدین طباطبایی ابرقویی (۱۳۷۲)
سید صدرالدین باطلی کوپایی (۱۳۰۱ـــ۱۳۷۲)
عباس خوانساری

[ویرایش] تالیفات

تالیفات وی را تا صد عنوان شمرده‌اند که برخی از آنان چنین است:

فقه الامامیه (دوازده مجلد)
فقه الامامیه (کتاب الطهاره)

این کتاب در زمینه فقه استدلالی اجتهادی است و مشتمل بر چهل فصل از بحث طهارت است که عبارتند از، احکام آب ها، وضو، غسل، و تیمم، آقانجفی در این کتاب در بعضی از موارد برای یک مسأله شرعیه، دلایل زیادی از آیات و اخبار و اموال و اجماعات و ... می آورد و بر آن ایراداتی واردنموده و خود نیز جواب های بسیاری بدانها می دهد که این مطلب ما را به مقام و مرتبت بلند فقهی او رهنمون می گرداند. وی در این کتاب برای تحریر آن چه که رأیش بر آن استوار گشته، گاهی عباراتی را عیناً از کتب فقها، مانند: جواهر الکلام صاحب جواهر، انوار الفقاهه شیخ حسن بن شیخ جعفر کاشف الغطاء نقل می کند. اگرچه ظاهراً، مؤلف، این کتاب را نام گذاری نکرده است، اما سید مصلح الدین مهدوی در تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان و همینطور آقابزرگ تهرانی در الذریعه، از این کتاب با عنوان «فقه الامامیه» یاد می کنند.

فقه الامامیه (کتاب الصلوه)

این کتاب به زبان عربی نوشته شده است.

دلایل الاحکام،
حقایق‏ الاسرار،
اسرار الزیاره
عنایات الرضویه
جامع‏ الاسرار
اشارة ایمانیة
دلایل الاصول
کتاب المتاجر
کاشف الاسرار
اسرارالشریعة
فضایل الائمه
مفتاح السعادة
جامع السعادة
حسام‏ الشیعة
اخلاق المومنین
ردیّه آقانجفی بر یهود
رساله توضیح المسایل فارسی
رساله در جبر و تفویض
رساله در دیات و قصاص
آداب الصلاه

آقانجفی این اثر را به فارسی تألیف و در سال 1292 ق (35 سالگی مؤلف) منتشر کرده است. در مقدمه کتاب آمده است:

از تتبع آیات و اخبار، معلوم می شود که هیچ طاعتی بهتر از نماز نیست؛ زیرا که تکمیل نفس که غرض اصلی در صدور اوامر و نواهی است، به اتیان نماز، بیش از همه تکالیف حاصل می گردد؛ به جهت این که در فعل صلاه، تأثیرات مخصوصه است که در غیر او از عبادات دیگر نیست. از آن جمله این که نماز فاعل خود را از ارتکاب قبیح و معصیت، باز می دارد.^[۴]

بحث فی ولایت الحاکم الفقیه

که از رساله فقهی وی به نام «الحجر» برگرفته شده است و به تشريح مقوله مهم ولایت در عصر غیبت می‌پردازد.^[۵]

الافاضات و منبع السعادات

وی در این اثر با بیانی زیبا و لطیف، مطالب نغز عرفانی را به نگارش درآورد. طریق عرفانی آقانجفی در این کتاب و سایر آثار عرفانی او، عرفان ولایی مطابق با علوم و معارف اهل بیت(ع) را منعكس می سازد.^[۶]

[ویرایش] فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی

وی در زمینه مسائیل سیاسی و اجتماعی فعالیت‌های گسترده‌ای داشت از جمله در مقابله با استعمار، بابیت و بهائیت و انتقاد از شاهان قاجار. وی همچنین همزمان با حمله ایتالیا به لیبی نیز مکاتباتی با شاه عثمانی جهت دفاع از لیبی انجام داد. سید جمال‌الدین اسدآبادی پس از ملاقاتی که با آقانجفی داشته‌است، می‏ گوید:

«

حرارتی به کله‏ اش دیدم که در بیسمارک (بیزمارک) نبود و راستی اگر وزارت اعظم ایران را داشت؛ مانند امیرکبیر حفظ حدود مملکت را می‏ نمود که بیگانه از آن یک وجب نبرد.

»

^[۷]