میرزای شیرازی

میرزای شیرازی

شناسنامه
نام کامل	سید محمدحسن حسینی شیرازی
لقب	میرزای شیرازی (میرزای بزرگ)
تاریخ تولد	۱۵ جمادی الاول۱۲۳۰ ه‍.ق. ـ ۱۱۹۳ ه‍.ش.
زادگاه	محله درب شاهزاده شیراز، ایران
محل تحصیل	اصفهان، نجف، کربلا (شهر)
محل زندگی	سامرا
تاریخ وفات	۱۳۱۲
محل وفات	سامرا، عراق
مدفن	حرم علی بن ابیطالب
شاگردان	میرزا محمدتقی شیرازی عبدالکریم حائری یزدی میرزا حسین نائینی شیخ فضل‌الله نوری سید محمدکاظم یزدی‏ میرزای نائینی ملا محمدکاظم خراسانی و ...

سید محمدحسن حسینی شیرازی (۱۵ جمادی الاول ۱۲۳۰ در محله درب شاهزاده شیراز - ۱۳۱۲در سامرا) مشهور به «میرزای شیرازی» و میرزای مجدد، مرجع تقلید شیعه ایرانی بود.

خاندان

پدرش، میرزا محمود، در زمره عالمان دینی بود و در دستگاه حکومت شیراز به کار نویسندگی اشتغال داشت. پس از مرگ پدر تحت تربیت دائی‌اش، سید حسین موسوی مشهور به مجد الاشراف که از عالمان دینی بود، قرار گرفت.

تحصیل‏

در چهار سالگی پای به مکتب نهاد و پس از فراغت از درس‌های اولیه، در شش سالگی وارد حوزه علمیه شد.

در اصفهان

در سال ۱۲۴۲ به اصفهان رفت و از درس محمدتقی رازی استفاده كرد. پس از درگذشت محمدتقی رازی، در درس سید حسن بیدآبادی و محمدابراهیم کلباسی حاضر شد. وی در سن ۲۰ سالگی از بیدآبادی اجازه اجتهاد گرفت.

در نجف

تا بیست و نه سالگی در اصفهان ماند و در سال 1259 قمری به نجف و کربلا رفت. مدتی را در کربلا اقامت گزید و در این دوران از درس استادانی همچون حسن کاشف‏الغطاء، محمد حسن نجفی، سید ابراهیم قزوینی و مشکور حولائی بهره برد، ولی چون خود را از این درس‌ها بی‌نیاز دید، قصد برگشت به اصفهان نمود. قبل از رفتن به اصفهان، وارد نجف شد و در درس‌های مهم آن روزگار شرکت جست.

معروف است که شیخ مرتضی انصاری بارها می گفت که من درسم را برای سه نفر می گویم:

محمدحسن شیرازی،میرزا حبیب الله رشتی و آقاحسن تهرانی

وی در سال ۱۲۸۱ پس از فوت شیخ انصاری، مرجع تقلید شیعه شد و نزدیک به ۳۰ سال در این مقام به رفع مشکلات مردم و اداره حوزه‌های علمیه مشغول بود.

تندیس میرزای شیرازی در خانه مشروطه (اصفهان)

شاگردان

• میرزا محمدتقی شیرازی
• عبدالکریم حائری یزدی
• میرزا حسین نائینی
• شیخ فضل‌الله نوری
• سید محمدکاظم یزدی‏
• میرزای نائینی
• ملا محمدکاظم خراسانی
• حاج میرزا حسین نوری
• میرزا اسماعیل شیرازی
• سید علی اکبر فال اسیری
• سید محمد فیروزآبادی
• حاج شیخ محمدتقی نجفی معروف به آقا نجفی اصفهانی
• سید اسماعیل صدر
• سید حبیب الله برهانی

فعالیت‌های سیاسی‏ و اجتماعی

تمثال میرزای شیرازی

• یکی از مهم‌ترین حوادثی که در ایام زعامت او رخ داد، قضیه تحریم تنباکو بود.پس از اعطای امتیاز انحصار توتون و تنباکو به کمپانی رژی در چهار شهر ایران، مردم به پیشتازی چهار نفر از شاگردان میرزای شیرازی دست به اعتراضات گسترده ای زدند. در تهران شیخ فضل الله نوری، در اصفهان آقانجفی اصفهانی، در شیراز سید علی‌اکبر فال اسیری و در تبریز میرزا جواد مجتهد تبریزی از رهبران این جریان بودند. حکم تاریخی او در معاهده انحصار تنباکو در زمان ناصرالدین شاه چنان مردم را به صحنه کشاند که شاه قاجار، مجبور به فسخ قرارداد تنباکو گردید. با صدور این حکم، مردم مبارزه سیاسی علیه قرارداد استعماری مذکور را یک وظیفۀ شرعی دانسته و به مخالفت شدید پرداختند. به‌طوری که ناصرالدین شاه مجبور شد با پرداخت غرامت، این قرارداد ننگین را فسخ کند. سرنجام حکم تاریخی تحریم از سوی میرزای شیرازی از سامرا صادر شد. متن حکم بدین شرح است:

«بسم‌الله الرحمن الرحیم الیوم استعمال تنباکو و توتون بای نحو کان در حکم محاربه با امام زمان علیه‌السلام است. حرره الاقل محمدحسن الحسینی.»

سید روح‌الله خمینی از این اقدام این‌گونه تعبیر کرده‌است:

«همان نصف سطر میرزای شیرازی رضوان الله تعالی علیه، مملکت ما را از توی حلقوم خارجی‏ ها بیرون کشید».

• دفاع از شیعیان مظلوم افغانستان در سال ۱۳۰۹ هجری قمری
• ایجاد وحدت تشیع و تسنن در سال ۱۳۱۱ قمری
• تربیت و اعزام مبلغان ویژه برای مناطق حساس و زیر سلطه انگلیس نظیر تبت و کشمیر.
• جلوگیری از تجاوز یهودیان به مسلمانان همدان
• جلوگیری از خرید زمین ‏های شهر طوس توسط دولت روسیه و نقش بر آب کردن توطئه روسیه در این رابطه.
• فرستادن سید عبدالحسین لاری به عنوان نماینده خود به منطقه حساس جنوب ایران

تالیفات

• فارس نامه ناصری
• کلمه الامام الحسن

درگذشت

میرزای شیرازی در روز دوشنبه ۸ شعبان ۱۳۱۲ در سن ۸۲ سالگی در سامرا درگذشت و در یکی از حجرات صحن حرم علی بن ابیطالب دفن شد.

مرگ یا کشته‌شدن

اگر چه علت مرگ او را برخی بیماری برونشیت و یا سل عنوان ‏کرده‌اند، ولی عده‏ای عقیده دارند که پزشک مشکوکی در سامرا پیدا شد و سعی در نزدیک شدن به میرزا نمود و بالاخره در آخرین روزها به معالجه او پرداخت و پس از مرگ میرزا برای همیشه ناپدید شد، از سر سپردگان انگلستان بوده است و میرزا را مسموم نموده و کشت.^{[نیازمند منبع]}

جستارهای وابسته

• تاریخ دخانیه
• قیام تنباکو

منابع

• جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۱، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵.

پیوند به بیرون

• شبکه اطلاع رسانی اجتهاد

جنبش مشروطه

گروهی از مشروطه‌طلبان
شاهان قاجار
نام	دورهٔ پادشاهی
آقامحمد خان فتحعلی شاه محمدشاه ناصرالدین شاه مظفرالدین شاه محمدعلی شاه احمدشاه	۱۱۷۵-۱۱۶۱ ۱۲۱۳-۱۱۷۶ ۱۲۲۶-۱۲۱۳ ۱۲۷۵-۱۲۲۶ ۱۲۸۵-۱۲۷۵ ۱۲۸۸-۱۲۸۵ ۱۳۰۴-۱۲۸۸
نخست‌وزیران قاجار
قائم مقام فراهانی حاجی میرزا آقاسی امیر کبیر میرزا آقا خان نوری علی‌اصغرخان اتابک عین‌الدوله مشیرالدوله مشیرالدوله پیرنیا مستوفی‌الممالک صمصام‌السلطنه بختیاری سپهدار تنکابنی قوام‌السلطنه وثوق‌الدوله فتح‌الله اکبر
احزاب و گروه‌ها
انجمن‌های جنبش مشروطه مراجع ثلاث انجمن صفاخانه سوسیال دموکرات‌ها، اجتماعیون عامیون کمیته ستار مرکز غیبی اعتدالیون انجمن اخوت انجمن مخدرات وطن جامع آدمیت کمیته مجازات حزب دموکرات، عامیون حزب کمونیست ایران انجمن مقدس ملی اصفهان شرکت اسلامیه انجمن اسلامیه
رویدادهای مهم
کتاب ها مقیم و مسافر تاریخ دخانیه تنبیه‌الامة و تنزیه‌الملة