واروژ هاخباندیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
واروژان
Varozhan 1.jpg
اطلاعات پس‌زمینه
نام اصلی واروژ هاخباندیان
نام مستعار واروژان
تولد ۱۳ آذر ۱۳۱۵
قزوین
ملیت ایرانی
مرگ ۲۶ شهریور ۱۳۵۶ (۴۰ سال)
تهران گورستان ارامنه تهران
سبک‌(ها) پاپ، راک
ساز(ها) سازهای زهی
سال‌های فعالیت اوایل دهه ۴۰ تا زمان مرگ
سازهای برجسته
سازهای زهی

واروژ هاخباندیان ملقب به واروژان (۱۳۱۵ - ۱۳۵۶) موسیقی دان، آهنگ‌ساز و تنظیم ایرانی مشهور و یکی از بنیانگذاران موسیقی پاپ در ایران بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

«واروژ هاخباندیان» ملقب به «واروژان» در خانواده‌ای ارمنی در قزوین متولد شد. در دو سالگی مادرش را از دست داد. بعد از اتمام تحصیلات مقدماتی، وارد مدرسه عالی موسیقی تهران شد و زیر نظر آموزگارانی چون: روبن گریگوریان و لودویک وازل موسیقی را فرا گرفت. پس از پایان این دوره، با بورسیه‌ای که از رادیو و تلویزیون آن سال‌ها گرفت، راهی ایالات متحده آمریکا شد.

«واروژان» در آمریکا مشغول به تحصیل در رشتهٔ «آرانژمان موسیقی و تنظیم آهنگ» شد و در سال ۱۳۴۳ به ایران بازگشت. بورسیهٔ رادیو و تلویزیون، تعهد خدمت در یکی از شهرهای جنوبی (اهواز) را برایش ارمغان داشت. بعد از گذراندن تعهدش، به تهران بازگشت. در سال‌های ابتدایی دههٔ پنجاه، ذائقهٔ موسیقی روز ایران کم‌کم به سمت موسیقی پاپ تمایل پیدا کرد و «واروژان» فردی بی‌رقیب در این نوع موسیقی گردید. وی چه با ساخت ملودی و چه تنظیم آثار دیگران، صاحب شناسنامه‌ای پربار در این حیطه شد.

در سال ۱۳۴۷ برای اولین بار برای فیلم «جهنم سفید» به کارگردانی ساموئل خاچیکیان موسیقی نوشت. علاقه‌اش به حیطه موسیقی فیلم باعث شد که این کار را به صورت حرفه‌ای ادامه دهد. در ادامه این تجربیات در فیلم حسن کچل ساختهٔ علی حاتمی که به عنوان اولین فیلم موزیکال سینمای ایران شناخته شده، همراه با بابک افشار، پرویز اتابکی و اسفندیار منفردزاده، موسیقی متن این اثر را خلق کرد. در این فیلم عهدیه، کوروس سرهنگ‌زاده، مهتاب، سوسن و افشین آواز خواندند.

«واروژان» برای اولین بار روی ترانهٔ «بدرود» ایرج جنتی عطایی و صدای ویگن، ملودی ساخت و آن را تنظیم کرد.

او کار خود را با انجام تنظیم آهنگ‌هایی برای رادیو آغاز کردو سپس برای ساخت آهنگ برای یکی از برنامه‌های تلویزیون «زنگوله‌ها» (کشف صداهای تازه در تلویزیون) انتخاب شد. این آغاز کار واروژان در ترانه بود. از «قصه دو ماهی» کار مشترکی از شهیار قنبری (ترانه سرا)، بابک افشار (آهنگ ساز)، واروژان (تنظیم) و صدای جادویی گوگوش می‌توان بعنوان یکی از اولین کارهای او نام برد. ترانه‌ای که بعنوان ترانه «موسیقی نوین ایران» لقب گرفت. این همکاری ادامه پیدا کرد و روز به روز بر تعداد ترانه‌سرایان و آواز خوانانی که می‌خواستند با او همکاری کنند بیشتر می‌شد.

درگذشت[ویرایش]

واروژان در شهریورماه سال ۱۳۵۶، در حال ضبط موسیقی فیلم «بر فراز آسمان‌ها»، سکته کرد و روز شنبه ۵:۳۰ صبح ۲۶ شهریور ۱۳۵۶ بعد از ده روز بستری بودن در بیمارستان جم تهران در سن ۴۰ سالگی درگذشت و یک روز بعد در گورستان ارامنه تهران به خاک سپرده شد.

جوایز[ویرایش]

برنده جایزه سپاس به خاطر موسیقی متن فیلم صبح روز چهارم در سال ۱۳۵۱

فعالیت هنری[ویرایش]

فعالیت‌های درخشان او با گوگوش و شهیار قنبری معجزه آفرید. این همکاری منجر به ساخت ترا نهٔ «حرف» گردید. ترانه‌ای که عنوان بهترین آهنگ‌ساز سال را در سال ۱۳۵۴ برای او به ارمغان آورد. در همان سال نیز جایزهٔ پنجمین جشنوارهٔ سپاس را برای ساخت موسیقی فیلم کندو (فریدون گله) از آن خود کرد.

واروژ
واروژان

در جشنوارهٔ موسیقی آتن در یونان برای ترانه «دهکدهٔ کوچک من» مدال و تقدیر نامه‌ای کسب کرد. این ترانه را شهیار قنبری سروده بود و ضیا آتابای اجرا کرده بود. همچنین جایزهٔ بهترین آهنگ‌ساز پنجمین دورهٔ جشنوارهٔ سپاس را برای آهنگ سازی فیلم صبح روز چهارم (کامران شیردل) از آن خود کرد. اما در مراسم حضور پیدا نکرد چرا که از مصاحبه و عکس انداختن بیزار بود.

واروژان با تعدادی از آوازخوانان جوان دوران پیش از انقلاب کار کرد و شاید برای بعضی از آنان بهترین آثار دوران کاریشان را خلق کرد. او به خوبی جنس، توان ونوع صدای تمام کسانی که با آنان کار می‌کرد را می‌شناخت و بهترین و زیباترین و لطیف‌ترین آهنگ و تنظیمی را که ممکن بود برای آنها در نظر می‌گرفت. او همچنین سال‌ها رهبر گروه کر ارامنه تهران بود.

از نگاه صاحب نظران و دوستان[ویرایش]

  • ایرج جنتی عطایی درباره واروژان می‌گوید: در روزهای اول که با او و کارش آشنا شدم در زمینه آهنگسازی هنرمند موفقی نبود؛ ولی از آنجایی که در تنظیم و ارکستراسیون بی همتا بود، خیلی زود به یک آهنگساز و تنظیم کننده بی نظیر بدل شد. در واقع می‌توان گفت واروژان اعتبار ترانه نوین ایران بود.
  • شهیار قنبری می‌گوید: او با زبان موسیقی روز جهان به خوبی آشنا بود. با او موسیقی مردمی ما رنگ تازه‌ای می‌گیرد رنگ موسیقی روز دنیا
  • داریوش درباره واروژان و یکی از خاطراتش می‌گوید: با آهنگ‌های او ترانه‌های بسیار خواندم و از او چیزهای زیادی آموختم، یک روز برای تمرین ترانه «بوی خوب گندم» به منزل او رفته بودم و در حالی که پیانو می‌نواخت چشمم به قاب عکسی افتاد که بالای پیانو بود. عکس یه پسر بچه‌ای که با چشمان گریان به اطراف خود خیره شده بود نظرم را جلب کرد و به او گفتم: واروژ ببین این بچه هم از نواختن تو به گریه افتاده که او در پاسخ گفت: اتفاقاً این آهنگ از گریه‌های او ساخته شده و واقعاً موسیقی پاپ به او بدهکار است و به راستی جایش خالی است.
  • عباس خوشدل (ملودی پرداز و ترانه سرای قدیمی) «به نظر من تنها کسی که می‌توانست در موسیقی پاپ ایران خود را نشان بدهد و شاخص باشد زنده یاد واروژان بود وی آهنگسازی خوش قریحه بود که سازها را خوب می‌شناخت، جای صدای خواننده را می‌دانست و از دانش ذوق تلفیق شعر موسقی آگاه بود»

آلبومی به یاد واروژان به نام بغض با خوانندگی مانی رهنما، قاسم افشار و... با آهنگسازی داریوش تقی‌پور و تمام ترانه‌ها سروده اردلان سرفراز در سال ۱۳۷۹ منتشر شد.

فیلم‌های سینمایی[ویرایش]

مجموعه تلویزیونی[ویرایش]

  • ۱۳۵۴ - سلطان صاحبقران

مشهورترین آهنگ‌ها[ویرایش]

نام ترانه ترانه‌سرا خواننده
بوی خوب گندم شهیار قنبری داریوش
هفته خاکستری شهیار قنبری فرهاد
حرف شهیار قنبری گوگوش
شام آخر شهیار قنبری ستار
پل ایرج جنتی عطایی گوگوش
برادر جان ایرج جنتی عطایی داریوش
کندو ایرج جنتی عطایی ابی
باور کن ایرج جنتی عطایی گوگوش
فصل تازه زویا زاکاریان گوگوش
شب زده زویا زاکاریان ابی
پوست شیر ایرج جنتی عطایی ابی
گهواره زویا زاکاریان گوگوش
وقتشه ایرج جنتی عطایی گوگوش
دریایی ایرج جنتی عطایی گوگوش
شب شیشه‌ای ایرج جنتی عطایی گوگوش
خوابم یا بیدارم ایرج جنتی عطایی گوگوش
عشق من عاشقم باش ایرج جنتی عطایی داریوش
ماه پیشونی ایرج جنتی عطایی گوگوش
آخرین چهارشنبۀ سال شهیار قنبری لیلا فروهر
اجازه رضا عطایی داریوش
تنظیم
نام ترانه ترانه‌سرا آهنگ‌ساز خواننده
یاور همیشه مؤمن ایرج جنتی عطایی فرید زلاند داریوش
قصهٔ دو ماهی شهیار قنبری بابک افشار گوگوش
قصه گوی پیر شهر ایرج جنتی عطایی بابک افشار گوگوش
کویر اردلان سرفراز حسن شماعی‌زاده گوگوش
من و گنجشکای خونه اردلان سرفراز حسن شماعی‌زاده گوگوش
جاده اردلان سرفراز حسن شماعی‌زاده گوگوش
دستای تو اردلان سرفراز حسن شماعی‌زاده داریوش
دو پنجره اردلان سرفراز حسن شماعی‌زاده گوگوش
همیشه غایب شهیار قنبری ویلیام خنو فریدون فروغی / داریوش
فریاد زیر آب ایرج جنتی عطایی بابک بیات داریوش
سایه ایرج جنتی عطایی بابک بیات ابی
وطن ایرج جنتی عطایی خوزه فلیسیانو داریوش
کتیبه ایرج جنتی عطایی بابک بیات گوگوش
هیچکی مثل تو نبود ایرج جنتی عطایی بابک بیات گوگوش

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]