محمدباقر نجفی اصفهانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

محمدباقر نجفی مسجدشاهی (زاده: ۱۲۳۵ هجری قمری، اصفهان - درگذشت: ۱۳۰۱ هجری قمری، نجف) از علمای برجسته شیعه بود که در زمان حیاتش در صدر حوزه علمیه اصفهان قرار داشت.[۱]

خانواده[ویرایش]

محمدباقر نجفی (مسجدشاهی) فرزند شیخ محمدتقی رازی ایوانکی یا شیخ محمد تقی اصفهانی بوده‌است که به صاحب حاشیه معالم شهرت دارد. این شهرت به سبب کتاب مهم او هدایةالمسترشدین می‌باشد[۲] که از اولین کتاب‌ها دربارهٔ علم اصول فقه است.

وی زاده ایوانکی بوده‌است و از علمای بزرگ اصولی حوزه علمیه اصفهان محسوب می‌شود که شاگردان فراوانی داشته‌است.

وی داماد سید صدرالدین عاملی از علمای بزرگ شیعه و باجناغ سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی از مراجع شیعه بوده‌است.

از دامادهای شیخ محمدباقر نجفی می‌توان به سید جمال‌الدین موسوی خوانساری چهارسوقی (درگذشته ۱۳۳۹ ق) فرزند سید محمدهاشم خوانساری و نوه سید ابوالقاسم خوانساری (میرصغیر) اشاره کرد.

از معروف‌ترین شاگردان وی میرزای شیرازی صاحب حکم تحریم تنباکو و رهبر قیام تنباکو را می‌توان نام برد.

تحصیل[ویرایش]

محمد باقر برای ادامه تحصیل به نجف رفت و فقه و اصول فقه را در محضر، شیخ حسن کاشف الغطاء و شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر فراگرفت و از سوی شیخ مرتضی انصاری به درجه اجتهاد نائل آمد.[۳] پس از بازگشت به اصفهان کرسی تدریس و فتوا به وی منحصر گشت.

شاگردان[ویرایش]

آثار[ویرایش]

وی تألیفاتی نیز از خود به جای گذاشت، که برخی از آن‌ها عبارتند از:

  • رساله‌ای در حجیت ظنّ طریقی، که با حاشیه پدرش بر کتاب معالم به چاپ رسیده‌است.
  • لبّ الاصول
  • لبّ الفقه

فرزندان[ویرایش]

شیخ محمدباقر نجفی دارای شش پسر بوده‌است که تمامی آنان درعلوم حوزوی مجتهد بودند. پسران وی به ترتیب سن عبارتند از:

محمد تقی نجفی معروف به آقا نجفی بزرگترین برادر است. آقا نجفی داماد سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی (نوه سید حسین موسوی خوانساری استاد میرزای قمی)بوده‌است. وی و برادرش شیخ محمد علی نجفی از پیشتازان قیام تنباکو در اصفهان بوده‌اند.[۶] مبارزه با فرقه‌های بابیه و بهاییه از اقدامات او می‌باشد که در پی آن دو بار در سال‌های ۱۳۰۶ و ۱۳۲۰ به حکم ناصرالدین شاه به تهران تبعید می‌شود.[۷]

  • محمدحسین نجفی:

تفسیر اصفهانی که تفسیری عرفانی از قرآن است مهم‌ترین اثر او می‌باشد.[۸] محمدرضا نجفی صاحب کتاب نقد فلسفه داروین فرزند اوست.

  • محمد علی نجفی:

محمد علی نجفی معروف به ثقه الاسلام در کنار آقانجفی از رهبران قیام تنباکو در اصفهان بوده‌اند.[۹]

نورالله نجفی را می‌توان رهبر مشروطه خواهان اصفهان دانست. منزل وی در سال‌های اخیر بازسازی و تبدیل به خانه مشروطه اصفهان گردیده‌است. تأسیس شرکت اسلامیه[۱۰] در کنار برادرش از اولین اقدامات اقتصادی او می‌باشد. تشکیل انجمن مقدس ملی اصفهان[۱۱] جهت اداره شهر اصفهان، تأسیس مرکز گفتگوی ادیان انجمن صفاخانه،[۱۲] تأسیس مریض خانه اسلامیه و قرائت خانه از جمله اقدامات اوست. [نیازمند منبع] وی رهبر قیام علما به قم در ۱۳۰۶ شمسی بوده که علیه سیاست‌های رضاشاه صورت گرفته‌است.[۱۳] این قیام با کشته شدن نورالله توسط عوامل رضاشاه پایان می‌گیرد و خمینی آن را اساسی‌ترین قیام علما علیه رضاشاه می‌داند.[۱۴] کتاب مقیم و مسافر در دفاع از مشروطه به قلم او می‌باشد.[۱۵]

جمال‌الدین نجفی در جریان مشروطه اصفهان به همراهی برادرانش نورالله نجفی به طرفداری از مشروطه پرداخته و اعلامیه‌ای مبنی بر لزوم مطابعت از فرامین آیات عظام نجف صادر کرد. در جریان اشغال اصفهان توسط قوای روس، بازداشت و به تهران تبعید شد. پس از پایان جنگ جهانی اول نیز از جمله علمایی بود که به مخالفت با قرارداد ۱۹۱۹میلادی بین ایران و انگلیس پرداخت. در دوره سردار سپه نیز وی مورد آزار و اذیت عوامل رضاشاه قرارگرفت.[۱۶]

  • اسماعیل نجفی

مرگ[ویرایش]

وی در سال ۱۳۰۱ هجری قمری در نجف درگذشت و در کنار جد مادری اش شیخ جعفر کاشف‌الغطا به خاک سپرده شد.

تبارنامه[ویرایش]

شیخ جعفر کاشف‌الغطا
؟محمدتقی رازی نجفی اصفهانی
سید صدرالدین عاملی
زمزم بیگممحمدباقر نجفی اصفهانی
آقا نجفی اصفهانینورالله نجفی اصفهانیمحمدحسین نجفی اصفهانیجمال‌الدین نجفی اصفهانیاسماعیل نجفی اصفهانیمحمدعلی نجفی اصفهانی
موسی نجفیمحمدرضا نجفی اصفهانی

منابع[ویرایش]

  1. موسی نجفی، حکم نافذ آقانجفی، صفحهٔ ۲۷
  2. سید مصلح الدین مهدوی، بیان سبل الهدایه فی ذکر اعقاب صاحب الهدایه (زندگی نامه آیت الله العظمی آقا نجفی اصفهانی)، صفحهٔ ۱۷
  3. تقی صوفی نیارکی، در حریم وصال، ۱۳۸۸، ص ۲۳ و ۲۴
  4. مهدی نایینی، گذری بر شخصیت علمی، اخلاقی و سیاسی میرزای نائینی، آموزه، پاییز ۱۳۸۳، شماره ۵، صفحه۳۷۵ تا ۳۹۴
  5. ویژه نامه مرجع بیداری اسلامی نکوداشت یکصدمین سالگرد رحلت عالم ربانی آیت الله العظمی آقانجفی اصفهانی صفحهٔ ۱۴
  6. سید مصلح الدین مهدوی، زندگینامه آیت الله العظمی آقانجفی اصفهانی
  7. موسی نجفی، حکم نافذ آقانجفی
  8. رحیم قاسمی، گلشن اهل سلوک، ۱۳۸۵، صفحهٔ ۱۱۳
  9. سید مصلح الدین مهدوی، زندگینامه آیت الله العظمی آقانجفی اصفهانی ۱۳۹۰، صفحهٔ ۸۴
  10. روزنامه حبل المتین کلکته، سال ۱۴، ش۲،۱۹جمادی الثانی ۱۳۲۴
  11. عبدالمهدی رجایی، تاریخ مشروطیت اصفهان، ۱۳۸۵، صفحهٔ ۱۱۰
  12. سید فرید قاسمی، ماهنامه فرهنگی و هنری کلک، اسفند ۱۳۷۵، شماره ۸۴
  13. علیرضا اسماعیلی، فرازی از زندگانی سیاسی حاج آقا نورالله اصفهانی به روایت اسناد
  14. سید اسدالله رسا، قیام آیت الله حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی
  15. موسی نجفی، اندیشه سیاسی و تاریخ نهضت حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی
  16. سید احمد عقیلی، نگرشی بر مشروطیت اصفهان ۱۳۸۵، صفحه ۳۴ الی ۳۸