سید کاظم رشتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سيد كاظم رشتي)
پرش به: ناوبری، جستجو
سید کاظم رشتی

سید کاظم بن قاسم حسینی رشتی (۱۲۱۲ - ۱۲۵۹) دومین رهبر شیخیه و جانشین شیخ احمد احسائی بود. اجداد او از اشراف سادات حسینی مدینه بودند و دو نسل بود که ایرانی شده بودند. جدش سید احمد بعلت شیوع طاعون از مدینه به رشت رفت. او در جوانی به یزد رفت و به شیخ احمد احسائی پیوست و سپس به کربلا رهسپار شد و تا پایان عمر در آن شهر به تدریس و ترویج مکتب شیخیه مشغول بود. وی در اصطلاح شیخیه ملقب به «سید نبیل» است. او در کربلا مورد توجه علمای عصر خود گردید، محمود آلوسی مفتی بغداد صاحب «مقامات آلوسیه» دربارهٔ سید کاظم گوید: اگر سید در زمانی می‌زیست که ممکن بود نبی مرسل و پیغمبری باشد من اول من آمن بودم، زیرا شرایط لازم به اخلاق و علم کثیر و عمل به سجایای معنوی در شخص او موجود است.[نیازمند منبع] از جمله شاگردان سید، حاج محمدکریم خان کرمانی است که بعد جانشین او شد.

نوشته‌اند نحیب پاشا حاکم عثمانی به او قهوه‌ای مسموم خوراند و سید در ذیحجه سال ۱۲۵۹ ه. درگذشت و در جوار قبر حسین بن علی مدفون شد.

آثار[ویرایش]

  • «شرح القصیده» در شرح قصیده لامیه پاشا عبدالباقی افندی عمری موصلی والی عراق. این کتاب در سال ۱۲۷۰ در تهران به طبع رسیده‌است. [۱]
  • شرح دعای سمات
  • شرح آیت الکرسی
  • اصول دین
  • شرح حدیث عمران صابی
  • دلیل المتحیرین
  • رسالة السلوک فی الاخلاق و الاعمال
  • جواهر الحکم (مجموعه ای چاپ شده از کتب سید کاظم رشتی)

از سید کاظم رشتی بالغ بر یکصد و پنجاه جلد کتاب و رساله موجود است.

شاگردان سیدکاظم رشتی[ویرایش]

حاج محمدکریم خان کرمانی[ویرایش]

محمد کریم خان کرمانی شاهزاده قاجاری بود که از ایران به خدمت سید کاظم رسیده بود و به مدت کمتر از دو سال شاگردی وی را کرد و  پس از فوت سید کاظم رشتی جانشین وی شد.

ملاباقر اسکوئی[ویرایش]

ملاباقر اسکوئی از بزرگان شیخیه در کربلا بود و پسران سید کاظم رشتی نزد او درس می‌خواندند و پس از درگذشت سید دعوی جانشینی او را کرد و چون کتابی به نام «احقاق‌الحق و ابطال‌الباطل» در رد حاج محمدکریم‌خان کرمانی نوشت، فرزندان او نام خانوادگی خود را «احقاقی» گرفتند. این طایفه در آذربایجان و کربلا و کویت زندگی می‌کنند و پیشوای ایشان آقا شیخ رسول احقاقی است.

میرزا محمد مامقانی[ویرایش]

میرزا محمد مامقانی از شاگردان سید کاظم رشتی به شمار می رود که ادعای جانشینی وی را داشت و عده ای از شیخی های تبریز مقلد وی می بوده و او را حجة الاسلام میخوانند. وی تکفیر کننده سید علی‌محمد باب و محکوم کننده او به مرگ در شهر تبریز میباشد.

ملا میرزا حسن گوهر[ویرایش]

ملا میرزا حسن گوهر یکی از شاگردان برجسته شیخ احمد و سید کاظم رشتی، یکی از کسانی بود که مدعی رهبری و جانشینی شد.

سید علی محمد شیرازی (ملقب به باب)[ویرایش]

سید علی محمد باب تقریباً ۲۰ ساله بود که جهت زیارت به عراق سفر کرد و نزدیک ۱ سال (۱۸۳۹۱۸۴۰) را در آنجا و اکثراً در کربلا گذراند و در آن مدت در کلاس‌های سید کاظم رشتی، پیشوای مکتب شیخیه، شرکت کرد. وی کمی بعد به اصرار خانواده‌اش به شیراز برگشت. [۲]

ملاحسین بشرویه‌ای (ملقب به اول من آمن)[ویرایش]

در میان شاگردانش فردی بود به نام ملا حسین بشرویه‌ای.[۳] سید کاظم او را مأمور کرده‌بود که برای مذاکره با سید شفتی و میرزا عسکری (از روحانیون برجسته آن روزگار) به اصفهان و خراسان برود بعد از برگشت او از ایران، استاد او دیگر در حیات نبوده‌است. پس از سید ملا حسین بشرویه‌ای به جانشینان وی رغبتی نشان نداده و عازم ایران می‌شود و در بدو ورود به شیراز با سید علی محمد باب برخورد کرده و به او ایمان می‌آورد و از حروف حی (حواریون باب) می‌شود. [۴] ملاحسین بشرویه‌ای، اولین کسی بود که به باب ایمان آورد.[۵]

زرین تاج برغانی (ملقب به طاهره قرةالعین)[ویرایش]

طاهره قرةالعین یکی از شاگردان سیدکاظم رشتی بود که بعدها به سیدعلی محمد باب و آیین بیانی گروید. وی یکی از حروف حی می‌باشد

طاهره بردارد زاده (شهید ثالث) بود که استعداد فراوانی داشت، وی در کودکی حافظ قرآن بود .[۶] او توانست تحصیلاتی عالی نزد پدر و مادرش[۷] و همچنین سایر اعضا خانواده داشته باشد[۸] او ادبیات و شعر فارسی را نزد مادر خود و فقه، اصول، حدیث و تفسیر را نزد پدر، برادر (عبدالوهاب) و عمویش شهید ثالث فراگرفت. [۹][۱۰] او همچنین عروس عمویش محمدتقی برغانی بود.[۱۱] کفر خوانده شدن شیخیه توسط پدرشوهر طاهره و دشمنی شوهرش با آنان، باعث شد تا طاهره و همسرش از یکدیگر جدا شوند و طاهره به خانه پدری بازگردد. فرزندان وی نزد پدر خود باقی ماندند.[۶]

در مقطعی از زمان او تصمیم گرفت تا با مراجع شیعه مکاتبه کند و از آنان اجازه اجتهاد بگیرد. از نوشته‌های خود او چنین برمی‌آید که مجتهدان شیعه در پاسخ و در عین حال که طاهره را دارای شرایط اجازه اجتهاد می‌دانستند. اعطای اجازه به یک زن را خلاف عرف می‌دانستند.[۱۲]

پس از مدتی طاهره به شیخیه گرایش پیدا کرد.[۱۳] پس از ازدواج، او مشتاقانه دروس شیخ احمد احسایی که عموی کوچکترش ملامحمدعلی برغانی نیز به او گرایش داشت)[۱۱] را دنبال می‌کرد.[۱۴] طاهره اندکی پس از ازدواج و به همراه همسرش برای سیزده سال به نجف رفت و تحصیلات در زمینه فقه، کلام و سایر علوم دینی را دنبال نمود.[۱۲] او موفق شد مدتی نیز در کربلا در محضر سیدکاظم رشتی تحصیل نماید و پس از چندی به ایران بازگشت [۱۵]

در این میان طاهره تصمیم گرفت با خواهر و شوهرخواهرش دوباره به کربلا بازگردد. [۱۵] بنابراین سفر دوم طاهره به کربلا در حدود سال ۱۸۴۳ انجام شد.[۱۰] ولی سیدکاظم رشتی پیش از رسیدن طاهره به کربلا درگذشته بود.[۶]

وی پس از سید کاظم رشتی منحرف شده و به بابیه پیوست. و باب برای او لقب قرة العین گذاشت

ملا محمدعلی بارفروشی (ملقب به قدوس و اسم‌الله الاخر)[ویرایش]

محمدعلی بارفروشی (زاده ۱۲۳۸ قمری) از اولین گروندگان به آئین باب و از حروف حی بود. سرانجام بارفروشی در سن ۲۷ سالگی در سبزه‌میدان بابل اعدام شد.

شهاب فردوسی کشته شدن ایشان را در جنگ قلعه طبرسی مازندران می‌دانند.[۱۶]

وی مدت کمی از شاگردان سید کاظم رشتی بود که پس از فوت ایشان به انحراف کشیده شد.

سید کاظم رشتی شاگردان بسیاری داشته که این چند تن به عنوان نمونه ذکر شد.

پانویس[ویرایش]

  1. فروخ، عمر. تاریخ الأدب العربی. ج. سوم. بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۸۴. ۴۰۴. 
  2. Interpretation as Revelation: The Quran Commentary of the Bab, Todd Lawson,2. the Shaykhi school, Published in the Journal of Bahai Studies, vol.2, number4(1990),2. the Shaykhi school
  3. *Browne, E.G (1890). "Babism". Religious Systems of the World: A Contribution to the Study of Comparative Religion. London: Swann Sonnenschein. p. 336. Retrieved 2007-02-21. 
  4. بالیوزی، ص. ۱۳
  5. The Báb,BBC
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ Jestise Phyllis، ۸۳۵.
  7. Najmabadi، ۱۵–۱۶.
  8. Guity Nashat، ۱۵.
  9. Moojan Momen، ۳۲۸.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Susan Stiles Maneck، Táhirih.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «برغانی», دانشنامه جهان اسلام.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ McEoin، ۲۱۴.
  13. McEoin، ۲۱۵.
  14. Khodaverdi Tajabadi، ۱۲۶۷.
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ Abbas Amanat، ۲۹۸.
  16. ترابیان فردوسی, محمد. حالات و مقالات استاد شهاب فردوسی. ایران: صحیفه خرد, 1383. ISBN ‎5-5-95414-946. ۵۰۵}}

منابع[ویرایش]

مشکور، محمدجواد، فرهنگ فرق اسلامی