آئورت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سرخرگ: آئورت
Aorta scheme noTags.svg
Schematic view of the aorta and a number of its most important branches
لاتین Aorta, arteria maxima
تأمین خون برای: The systemic circulation
(entire body with exception of the respiratory zone of the lung or the pulmonary circulation)
خاستگاه بطن چپ   
شاخه‌ها Ascending aorta:
Right and left coronary arteries.

Arch of aorta (supra-aortic vessels):

سرخرگ بازویی‌سری
سرخرگ کاروتید مشترک چپ
سرخرگ زیرترقوه‌ای چپ

Descending aorta, thoracic part:

Left bronchial arteries
Oesophageal arteries to the thoracic part of the مری
Third to eleventh Posterior intercostal arteries, and the Subcostal arteries

Descending aorta, abdominal part:

Parietal branches:
Inferior phrenic arteries
Lumbar arteries
Median sacral artery
Visceral branches:
Celiac trunk
سرخرگ‌های فوق‌کلیوی میانی
Superior mesenteric artery
سرخرگ کلیوی
سرخرگ غده جنسی testicular in males, ovarian in females
Inferior mesenteric artery

Terminal branches:

سرخرگ تهیگاهی مشترک
سیاهرگ Combination of coronary sinus, superior vena cava and inferior vena cava
پیش‌ساز Truncus arteriosus

Fourth left branchial artery

Paired dorsal aortae (combine into the single descending aorta)

آئورت خوک بازشده برای نشان دادن برخی از شریانهای منشعب شده.

آئورت (Aorta) یا بزرگ‌سرخرگ،[۱] سرخرگ بزرگی است که به بطن چپ قلب متصل است و خون تصفیه‌شده را به تمام بدن می‌رساند.

مهمترین شاهرگ بدن آئورت می‌باشد که خون را از بطن چپ قلب دریافت و به اعضای بدن می‌رساند. آئورت سه لایه داخلی، میانی و خارجی دارد که از کلاژن، الاستین و عضلات صاف ساخته شده‌اند. (این لایه‌ها در واقع سه بافت اصلیه پیوندی، ماهیچه‌ای، وپوششی هستند)

در ابتدای محل خروج آئورت از بطن چپ، دریچهٔ سینی شکلی (دریچه آئورت) قرار دارد که یک طرفه می‌باشد و در هنگام انقباض بطن چپ باز و بعد از وارد شدن خون به آئورت بسته می‌شود و اجازهٔ بازگشت خون از آئورت به بطن چپ را نمی‌دهد. دریچهٔ سینی فاقد بافت ماهیچه‌ای می‌باشد و جهت جریان خون آن را باز و بسته می‌کند. (مشابه همین دریچه در ابتدای سرخرگ ششی و بطن راست وجود دارد).

واژه‌شناسی[ویرایش]

نام فارسی این رگ، بزرگ‌سرخرگ،[۱] است و در قدیم در فارسی به آن اَبهَر، رگ جان، رگ هفت‌اندام و ام‌الشرائین هم می‌گفتند و در تعریف آن نوشته می‌شد: رگ پشت به دل پیوسته.[۲]

خاقانی می‌گوید:

دلدل مشتری پیش جفته زد اندر آسمان
آه ز دل کشان زحل گفت قطعت ابهری.

واژه اروپایی آئورت در کتاب‌های قدیم پزشکی ایران از یونانی گرفته شده و به صورت اوُرتا به کار رفته و در کتاب‌های عربی آن را اورطه می‌نوشتند.[۳] در فارسی شکل‌های آورطی و آورتی دیده شده‌است.[۲] اصل یونانی این واژه به صورت Αορτή (آئورته) و در اصل به معنی بند و نواری است که چیزی از آن می‌آویزند. ارسطو این واژه را برای اشاره به بزرگ‌سرخرگ استفاده کرد. آئورته به صورت آئورتا به لاتین و از آن زبان به دیگر زبان‌های اروپایی راه یافت.[۴]

مسیر آئورت[ویرایش]

سرخرگ آئورت پس از خروج از بطن چپ به سه قسمت آئورت صعودی، قوس آئورت، آئورت نزولی تقسیم می‌شود.

رونگاره و شمای قلب

سرخرگ‌های تاجی (شریان‌های کرونری) از ابتدای آئورت (بزرگ‌سرخرگ بالارو) منشأ گرفته و بنابراین اولین شریان‌هایی هستند که خون حاوی اکسیژن زیاد را دریافت می‌دارند. دو سرخرگ تاجی (چپ وراست) نسبتاً کوچک بوده و هر کدام فقط ۳ یا ۴ میلیمتر قطر دارند. وظیفهٔ رگ‌های کرونری، تغذیه و خون‌رسانی به قلب می‌باشد.

از قوس آئورت ابتدا سرخرگ بازویی‌سری (براکیوسفالیک) جدا می‌شود که این سرخرگ خود به دو شاخه سرخرگ زیرترقوه‌ای (ساب‌کلاوین) راست و کاروتید مشترک راست تقسیم می‌شود. دومین سرخرگ اصلی که از آئورت جدا می‌شود سرخرگ کاروتید چپ و سومین سرخرگ، سرخرگ زیرترقوه‌ای چپ است.

ادامه آئورت پایین‌رو را در قفسه سینه بخش آئورت سینه‌ای (توراسیک) و در محوطه شکم آئورت شکمی می‌نامند. شریانهای بین دنده‌ای راست و چپ، برونشی و مری از آئورت سینه‌ای و شریانهای سلیاک، شریانهای کلیوی، مزانتریک (روده‌ای) و… از آئورت شکمی جدا می‌شوند.

آئورت در انتهای مسیر خود به دو سرخرگ تهیگاهی مشترک (ایلیاک) راست و چپ منشعب شده و به اندام تحتانی خونرسانی می‌کند.

بیماریهای آئورت[ویرایش]

آئورت می‌تواند توسط فرایندهای مختلفی آسیب ببیند که معروفترین آنها آنوریسم، آترواسکلروز، آئورتیت، تروما و پارگی و ترومبوز است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

سرخرگ

منابع[ویرایش]

  • سیسیل مبانی طب داخلی. تهران ۲۰۰۴
  • ویکی‌پدیای انگلیسی آئورت
  1. ۱٫۰ ۱٫۱ برابر فرهنگستان زبان فارسی.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ لغتنامه دهخدا: مدخل ابهر.
  3. کیانوش، حسن: واژه‌های برابر فرهنگستان ایران. انتشارت سروش. ۱۳۸۱. تهران. ص۷۲.
  4. Online Etymology Dictionary: Aorta. بازدید: ژوئیه ۲۰۱۷.