ژنتیک رفتاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شاخه‌ای از علم ژن شناسی است که به بررسی تاثیر عوامل ژنی بر رفتار فرد می‌پردازد.

پیام اصلی ژنتیک و ژنتیک رفتاری که در ادامه مطرح خواهد شد، فردیت ژنتیکی ست. به استثنای دوقلوهای همسان، هر یک از ما یک آزمایش ژنتیکی یگانه هستیم که هیچ‌گاه دوباره تکرار نخواهیم شد. این تعریف همانند پایه‌ای است که می‌بایست بر اساسِ آن فلسفه‌ای درباره‌ی شأن و اعتبار فرد طرح ریزی شود! گوناگونی انسان‌ها فقط نوعی عدمِ دقت در فرایند نیست، که اگر کامل و دقیق بود، موجب پدید آمدن انسان‌هایی آرمانی و همسان می‌شد؛ گوناگونی ژنتیکی اساس زندگی ست. [۱]

تاثیر عوامل ژنتیکی بر ویژگی‌های پیچیده نظیر ویژگی‌های رفتاری، به معنای آن نیست که عوامل محیطی اهمیتی ندارد. برای ویژگی‌های تک ژنی ساده (نظیر رنگ چشم)، عوامل محیطی ممکن است تأثیر اندکی داشته باشند؛ اما، برای ویژگی‌های پیچیده، تأثیرات محیطی معمولاً به اندازهٔ تاثیرات ژنتیکی اهمیت دارند. برای مثال، وقتی یکی از جفت‌های دوقلوهای همسان دچار اسکیزوفرنی شود، تقریباً در نیمی از موارد جفت دیگر دچار اسکیزوفرنی نمی‌شود، هرچند می‌دانیم که آنها از نظر ژنتیکی یکسان هستند. چنین تفاوت‌هایی در جفت دوقلوهای همسان، فقط با در نظر گرفتن عوامل محیطی قابل توضیح است. در واقع، پژوهش‌های ژنتیک بهترین شواهد موجود را دربارهٔ اهمیت محیط ارائه می‌کنند![۱]

چالش‌ها[ویرایش]

افراد زیادی از شنیدن این عقیده که ژن‌ها بر رفتار تأثیر می‌گذارند به شدت آشفته می‌شوند، زیرا آنها معتقدند که این گفته‌ی نظریه پردازان بدان معناست که «ژن‌ها سرنوشت را رقم می‌زنند». این سوء تعبیر رایج غالباً به گونه‌ای مؤکد از سوی افرادی ابراز می‌شود که از چگونگی عملکرد ژن‌ها آگاهی ندارند. آن‌ها ژن‌ها را «عروسک گردان‌های» اصلی تصور می کنند، حال آن‌که نقش واقعی ژن‌ها چیز دیگری است. آنها ساختار شیمیایی هستند که تولید پروتئین یا تنظیم فعالیت سایر ژن‌ها را بر عهده دارند. واقعیت این است که ژن‌ها به شیوه‌هایی غیر مستقیم و پیچیده بر رفتار تأثیر می‌گذارند که مستلزمِ کسب درون دادهایی از فیزیولوژی بدن، محیط، جامعه و فرهنگ است. (هامر و کاپلند 1994)[۲] به عبارت دیگر ژن‌ها، در اغلب موارد رفتار را «تحت تاثیر» قرار می‌دهند. به این ترتیب، تفاوت‌های ژنتیکی می تواند منجر به تفاوت‌های رفتاری شود، زیرا آنها مسئول کد نمودن آنزیم‌هایی هستند که توسعه و تکوین سیستم‌های حسی، عصبی و ماهیچه‌ای حیوان را تحت تاثیر خود دارند و به نوبه‌ی خود رفتار حیوان را تحت تاثیر قرار می‌دهند. اما این به معنای نقشی تعیین‌کننده و جبری برای ژن‌ها نیست. [۳]

ژن کنترل کننده‌ی رنگ چشم تک ژنی نمی‌باشد. می‌توان برای مثال به ژن کنترل کننده‌ی رنگ یا قد نخود فرنگی اشاره نمود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پی‌نوشت و منبع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ژنتیک رفتاری اثر رابرت پلامین و همکاران نشر مهتاب صفحهٔ ۱۴۸- ۱۵۰
  2. نظریه‌های نوین تحول انسان، تامس موری هانس ترجمه ی حامد برآبادی و حمیدرضا آقا محمدیان، نشر نی، چاپ اول، صفحه‌ی 342
  3. اکولوژی رفتار، اثر کربز و دیویس، ترجمه دکتر وهاب زاده، نشر جهاد دانشگاهی مشهد، چاپِ پنجم، صفحه‌ی 284