اولتیماتوم روسیه به ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از اولتیماتوم روسیه)
پرش به: ناوبری، جستجو

اولتیماتوم روسیه به ایران، اولتیماتومی است که از طرف دولت روسیه تزاری به دولت ایران در سال ۱۹۱۱ میلادی برای اخراج مستشاران مالی آمریکایی از ایران داده شد.

در سال ۱۹۱۰ وزیرمختار ایران در آمریکا از دولت آمریکا خواست تا کارشناسانی را برای استخدام در دولت ایران به منظور اصلاح امور مالی دولت نوپای مشروطه، به ایران اعزام کند. مورگان شوستر و ۴ مستشار آمريكایی دیگر برای اصلاح امور دارایی، خزانه‌دارای، دادگستری و ژاندارمری به استخدام دولت ایران درآمدند و پس از عقد قرارداد با دولت ايران در ۱۷ اردیبهشت ۱۲۹۰ خورشیدی (۸ مه ۱۹۱۱ میلادی) همراه با خانواده‌های خود وارد ایران شدند.[۱] پس از ورود مورگان شوستر به ایران، سمت خزانه‌داری کل ایران به وی داده شد و نیز از طرف مجلس اختیار تام در این زمینه را کسب کرد.[۲] بسیاری از اصلاحات مالی ایران در تضاد با منافع دول انگلیس و روس بود. به این ترتیب روسیه و بریتانیا خواستار اخراج شوستر از ایران شدند. دولت روسیه در این مورد به دولت ایران اولتیماتوم (ضرب‌الاجل) داد. ابتدا مجلس ایران با این اولتیماتوم مخالفت کرد، ولی دولت ایران از ترس اشغال کشور، مجلس را منحل کرد و سپس شوستر را از ایران اخراج کرد. با این حال نیروهای روس، تبریز و زنجان و رشت را اشغال کردند و عده‌ای از اهالی را کشتند. در تبریز ثقةالاسلام را به دار کشیدند.

مجلس شورای ملی و مردم با پذیرش اولتیماتوم مخالف بودند. اما ناصرالملک که نایب‌السلطنه بود با استفاده از اختیارات پادشاه، مجلس را منحل کرد و دولت به استخدام شوستر پایان داد.

منابع[ویرایش]

  1. «مورگان شوستر». وبگاه موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی. بازبینی‌شده در ۲۷ مرداد ۱۳۹۶. 
  2. «ورود شوستر به ایران و اقدامات اولیه او». وب‌گاه دانشنامه رشد. بازبینی‌شده در ۲۷ مرداد ۱۳۹۶.