جنگ لیوونی

جنگ لیوونی
نگارهٔ «محاصره ناروا توسط روس‌ها» اثر بوریس چوریکوف در ۱۸۸۳
تاریخ ۲۲ ژانویه ۱۵۵۸ – ۱۰ اوت ۱۵۸۳ (۲۵ سال، ۶ ماه، ۲ هفته و ۵ روز) موقعیت استونی سوئد، دوک‌نشین استونی، اینگریا و روسیه تزاری نتایج پیروزی دانمارک-نروژ، لهستان–لیتوانی و سوئد تغییرات قلمرو واگذاری سرزمین‌های: استونی به سوئد لیوونی، کورلند و سمیگالیا به لهستان–لیتوانی سارما به دانمارک–نروژ
طرف‌های درگیر
روسیه تزاری خانات قاسم الگو:Country data پادشاهی لیوونی	کنفدراسیون لیوونی الگو:Country data مشترک‌المنافع لهستان–لیتوانی (از ۱۵۵۸ تا ۱۵۶۹: اتحادیه لهستان–لیتوانی) دانمارک-نروژ سوئد کازاک‌های زاپوروژی شاهزاده‌نشین ترانسیلوانی (بعد از ۱۵۷۷)
فرماندهان و رهبران
ایوان چهارم شاه‌علی سیمئون بکبولاتوویچ الگو:Country data پادشاهی لیوونی مگنوس لیوونی	الگو:Country data مشترک‌المنافع لهستان–لیتوانی سیگیسموند دوم آگوستوس الگو:Country data مشترک‌المنافع لهستان–لیتوانی استفان باتوری گاتهارد کتلر فردریک دوم دانمارک اریک چهاردهم یوهان سوم

جنگ لیوونی (به روسی: Ливонская война) یک جنگ بسیار بزرگ بود که به مدت ۲۵ سال بر سر کنترل سر کنترل لیوونی (در قلمرو استونی و لتونی امروزی) در گرفت. این جنگ هنگامی آغاز شد که روسیه تزاری پس از تهاجم خود به لیوونی با ائتلافی از دانمارک-نروژ، پادشاهی سوئد و اتحادیه لهستان–لیتوانی (که از سال تبدیل به مشترک‌المنافع لهستان–لیتوانی شد) روبه‌رو گشت.

از ۱۵۵۸ تا ۱۵۷۸، روسیه با موفقیت‌های نظامی اولیه در تارتو و ناروا بر منطقه تسلط یافت. انحلال کنفدراسیون لیوونی توسط روسیه، لهستان-لیتوانی را وارد این درگیری کرد و سوئد و دانمارک–نروژ نیز بین سال‌های ۱۵۵۹ تا ۱۵۶۱ مداخله کردند. استونی سوئد علیرغم تهاجم مداوم روسیه تأسیس شد و فردریک دوم دانمارک، اسقف‌نشین اوسل-ویک را خریداری کرد و آن را تحت کنترل برادرش مگنوس هولشتاین قرار داد. مگنوس تلاش کرد تا املاک لیوونی خود را گسترش داده و دولت خراج‌گزار روسیه، پادشاهی لیوونی را تأسیس کند که تا زمان جدایی او در سال ۱۵۷۶ رسماً وجود داشت.

در سال ۱۵۷۶، استفان باتوری پادشاه لهستان و دوک بزرگ لیتوانی شد و با موفقیت‌های خود بین سال‌های ۱۵۷۸ تا ۱۵۸۱، از جمله حمله مشترک سوئد-لهستان-لیتوانی در نبرد وندن، روند جنگ را تغییر داد. پس از آن، لشکرکشی گسترده‌ای در سراسر لیوونی انجام شد که به محاصره طولانی و دشوار پسکوف انجامید. بر اساس آتش‌بس یام زاپولسکی (۱۵۸۲) که به جنگ بین روسیه و لهستان-لیتوانی پایان داد، روسیه تمام متصرفات سابق خود در لیوونیا و پولوتسک را به نفع لهستان-لیتوانی از دست داد. سال بعد، سوئد و روسیه معاهده پلاسا را ​​امضا کردند که در آن سوئد بیشتر اینگریا و لیوونیای شمالی را به چنگ آورد و در عین حال دوک‌نشین استونی (۱۷۲۱-۱۵۶۱) را حفظ کرد.

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Livonian War». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۰۲۴-۱۰-۱۵.