سلام

سلام (عربی)، شلوم (عبری)، Peace (انگلیسی)

سلام واژه‌ای عربی است که ریشه ی آن سلم است و دارای معانی مختلفی است که از جمله مهترین آنها می توان به این معانی اشاره کرد:
از اسامی خداوند، درود، سلامتی و...

این واژه از نیاسامی *šalām- است و واژه‌های شَلوم (به عبری: שלום)‏ و شْلاماء (به سریانی: ܫܠܡܐ) ازجمله واژه‌های سامی هم‌ریشهٔ هم‌معنی آن هستند.

سلام در فرهنگ های فارسی

در فرهنگ معین سلام این گونه معنا شده است:

سلام کلمه‌ای است عربی و دارای معانی درود گفتن، بی گزند شدن، گردن نهادن است.

همچنین در واژه نامه دهخدا در معنی سلام آمده است:

سلام کلمه‌ای دعایی و برگرفته از تازی می باشد و به معنی بهی است که به هنگام درود بر کسی گویند؛ یعنی سلامت باشید. این واژه به واتای تهنیت و تحیت، درود، خیر، عافیت، تعظیم و تکریم و همچنین نامی از نام‌های خداوند است.

همچنین در ادامه با توجه به شعری، این معنا ذکر کرده است:

ترک گفتن: گر کنی در جهان به شب گیری دو سلام و چهار تکبیری.

پارسی سلام این واژه هاست

پرانام prãnãm (سنسکریت: پْرَنامَ)

نامْس، نامَس (سنسکریت: نَمَس)

تارَن (سنسکریت: تارَنَ)

نَتی (سنسکریت)

اِسواگ (سنسکریت: سْواگَمَ)

ابیاتی در باره سلام

سلامی به زیباییِ یاد یاران

سلامی چو حالِ خوشِ میگساران

سلامی به گرمایِ داغِ جدایی

سلامی چو دلتنگیِ بی قراران

---

سلامی چو عطرِ دل انگیزِ باران

سلامی به شادابیِ نو بهاران

سلامی به سرسبزیِ جنگل و دشت

سلامی به زیباییِ نام ایران

سلام در لغتنامه عربی

در لسان العرب ابن منظور معانی سلام را این طور برمی شمارد:

برائت، عافیت، سخن خالی از خیر و شر، درود، صلح، سخن دور از لغو، سلامتی از جمیع آفات، دعا برای احترام به از دست رفتگان، نامی از نام‌های خدا، تسلیم، بهشت، امان

همچنین راغب می‌گوید:

سلام به معنای سلامتی است و همچنین به معنای پیراستگی از آفات ظاهری و باطنی

سلام در قرآن

آیاتی که در آنها واژه سلام به کار برده شده را با توجه به معانی آنها می توان به قسمت‌های زیر تقسیم کرد:

آیاتی که سلام در آنها معنای خدا دارد

• ﴿يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾(سورهٔ مائده-آیهٔ ۱۶)
• ﴿لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۖ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾(سورهٔ انعام-آیهٔ ۱۲۷)
• ﴿وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَىٰ دَارِ السَّلَامِ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾(سورهٔ یونس-آیهٔ ۲۵)
• ﴿هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ ۚ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ﴾(سورهٔ حَشر-آیهٔ ۲۳)

آیاتی که سلام در آنها معنای تهیت و درود دارد

• ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ ۚ كَذَٰلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا﴾(سورهٔ نساء-آیهٔ ۹۴)
• ﴿وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ ۖ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۖ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ﴾(سورهٔ انعام-آیهٔ ۵۴)
• ﴿وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ ۚ وَعَلَى الْأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيمَاهُمْ ۚ وَنَادَوْا أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ ۚ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ﴾(سورهٔ اعراف-آیهٔ ۴۶)
• ﴿دَعْوَاهُمْ فِيهَا سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ ۚ وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾(سورهٔ یونس-آیهٔ ۱۰)
• و...

آیاتی که سلام در آنها معنای تسلیم شدن دارد

• ﴿فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾(سورهٔ نساء-آیهٔ ۶۵)
• ﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾(سورهٔ احزاب-آیهٔ ۵۶)

آیاتی که سلام در آنها معنای سعادت دارد

• ﴿يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾(سورهٔ مائده-آیهٔ ۱۶)

آیاتی که سلام در آنها معنای آرامش دارد

• ﴿لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۖ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾(سورهٔ انعام-آیهٔ ۱۲۷)

آیاتی که سلام در آنها معنای امنیت دارد

• ﴿سَلَامٌ عَلَيْكُمْ بِمَا صَبَرْتُمْ ۚ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ﴾(سورهٔ رعد-آیهٔ ۲۴)
• ﴿ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ آمِنِينَ﴾(سورهٔ حجر-آیهٔ ۴۶)
• ﴿وَسَلَامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَيَوْمَ يَمُوتُ وَيَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا﴾(سورهٔ مریم-آیهٔ ۱۵)
• ﴿قَالَ سَلَامٌ عَلَيْكَ ۖ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي ۖ إِنَّهُ كَانَ بِي حَفِيًّا﴾(سورهٔ مریم-آیهٔ ۴۷)
• و...

آیاتی که سلام در آنها معنای سلامت دارد

• ﴿وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَىٰ دَارِ السَّلَامِ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾(سورهٔ یونس-آیهٔ ۲۵)
• ﴿قَالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْأَلَكَ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ ۖ وَإِلَّا تَغْفِرْ لِي وَتَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخَاسِرِينَ﴾(سورهٔ هود-آیهٔ ۴۷)
• ﴿وَسِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا ۖ حَتَّىٰ إِذَا جَاءُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ﴾(سورهٔ زمر-آیهٔ ۷۳)
• ﴿ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ ۖ ذَٰلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ﴾(سورهٔ ق-آیهٔ ۳۴)
• و...

آیاتی که سلام در آنها معنای خداحافظی دارد

• ﴿قَالَ سَلَامٌ عَلَيْكَ ۖ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي ۖ إِنَّهُ كَانَ بِي حَفِيًّا﴾(سورهٔ مریم-آیهٔ ۴۷)
• ﴿فَأْتِيَاهُ فَقُولَا إِنَّا رَسُولَا رَبِّكَ فَأَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَا تُعَذِّبْهُمْ ۖ قَدْ جِئْنَاكَ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكَ ۖ وَالسَّلَامُ عَلَىٰ مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَىٰ﴾(سورهٔ طه-آیهٔ ۴۷)
• ﴿وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ لَا نَبْتَغِي الْجَاهِلِينَ﴾(سورهٔ قصص-آیهٔ ۵۵)
• ﴿فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلَامٌ ۚ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ﴾(سورهٔ زخرف-آیهٔ ۸۹)

آیاتی که سلام در آنها معنای رحمت دارد

• ﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾(سورهٔ احزاب-آیهٔ ۵۶)
• ﴿سَلَامٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ﴾(سورهٔ قدر-آیهٔ ۵)

آیاتی که سلام در آنها معنای سالم دارد

• ﴿كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ﴾(سورهٔ رحمن-آیهٔ ۲۶)
• ﴿قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ﴾(سورهٔ انبیاء-آیهٔ ۶۹)

آیاتی که سلام در آنها معنای سخن خالی از لغو دارد

• ﴿أُولَٰئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا وَيُلَقَّوْنَ فِيهَا تَحِيَّةً وَسَلَامًا﴾(سورهٔ فرقان-آیهٔ ۷۵)

سلام در روایات

• حضرت محمد(ص): مؤمن ابتدا به سلام می‏کند و منافق می‏گوید باید به من سلام کنند.
• حضرت محمد(ص): آغاز کننده سلام از تکبّر برکنار است.

سلام در نماز

در لغتنامه دهخدا راجع به سلام آخر نماز این گونه آمده‌است:

در شرع، (سلام) ذکری است که نمازگزار در آخرین رکعت نماز گوید و جز بدان تمام نشود و آن رادو صیغه‌است السلام علینا و علی عباداللّه الصالحین، السلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته؛ نمازگزار هریک از این دو سلام را بدهد دیگری مستحب شود.

جستارهای وابسته

• درود

منابع

ابن منظور. لسان العرب. بیروت، لبنان. ۳۴۴. 
محمد معین. فرهنگ معین. انتشارات امیر کبیر. 
دهخدا. لغت نامه دهخدا. 
راغی اصفهانی. مفردات الفاظ القرآن الکریم. دمشق: دارالقلم. 

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به سلام در ویکی‌گفتاورد موجود است.