فاتحه (سوره)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از حمد)
پرش به: ناوبری، جستجو
نام سورهٔ  فاتحه  بقره
شمارهٔ کتابت: ۱
جزء : ۱
نزول
شمارهٔ نزول: ۵
محل نزول: مکه
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۷
تعداد کلمات: ۲۹
تعداد حروف: ۴۷

فاتحه یا فاتحة الکتاب نام نخستین سوره در کتاب قرآن است. فاتحه از سوره‌های مکی است و از ۷ آیه تشکیل شده.[۱][۲][۳] برای این سوره بیش از ۲۰ نام گوناگون یاد شده که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از :[۴]

۱.سوره حمد: زیرا با کلمهٔ حمد شروع می‌شود و پیام اصلی و اولین آیهٔ آن درباره حمد یعنی پرستش خداست.

۲.فاتحه: از ریشهٔ فتح آمده و به معنای آغازگر و گشاینده‌است و به آن «فاتحة الکتاب» نیز می‌گویند.[۵]

۳.سبع المثانی: چون این سوره از ۷ آیه تشکیل شده و در هر نماز واجب و مستحب دو بار خوانده می‌شود آنراً سبع المثانی نیز می‌خوانند.

۴.امّ‌الکتاب یا امّ‌القرآن: یعنی (مادر کتاب خدا) یا (مادر قرآن) این دو نامگذاری بدین جهت است که اوّلاً قرآن با این سوره شروع می‌شود و آغاز هر چیز را امّ آن می‌نامند. ثانیاً زیرا آن را اصل و عصارهٔ قرآن می‌دانند.

۵.کَنز: این سوره را با گنج مقایسه کرده‌اند. یا اینکه گنج قرآن است.

تفسیر سوره حمد[ویرایش]

سوره حمد نوشته میرعماد

﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ﴾

شروع می‌کنم با نام آن کسی که ادراکات از درک ذاتش حیرانند. آن‌که دردها و کاستی‌های آفریدگان را بیش از خودشان ادراک کرده، و خلایق با نزدیکی و توجه به او نقص‌ها و دردهایشان به بهترین و کامل‌ترین حالت برطرف می‌شود. یاری کننده‌ای که رحمتش بدون قید و شرط، دائمی است.

﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾ پرستش برای پروردگار جهانیان است وبس

همه تحیرها و شگفتی‌های لذت انگیز انسان از زیبایی‌ها، بزرگی و موزونی خلقت به ذاتی منتهی می‌شود که ادراکات از درک آن به نهایت تحیر خود رسیده، از ادراک تهی می‌شوند، ایجاد کننده و کمال بخشنده به تمامی آن‌چه که اسباب کسب علم و معرفت‌اند.

﴿الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ﴾ بخشندهٔ بخشایشگر است

کسی که قیامت را جهت تکامل بشر آفرید و اوست درک کننده دردها و نقص‌های آدمی بیش از خودشان، که به بهترین و کامل‌ترین حالت آن را بر طرف می‌کند. و آن از رحمت بی‌قید و شرط و دائمی حضرتش ناشی می‌شود.

﴿مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ﴾ روز زندگی از برای اوست

اوست قانون گذار و تعییین کنندهٔ حدود و سرنوشت انسان، در آن مقطع از زمان که تمامی اسرار نهان و نتیجهٔ اعمالش نمایان شده و بر حسب آن‌چه که باور داشتند از اعتقادات و دانسته‌ها، شرایط جسمی و روحی، اقتصادی و فرهنگی و.... همچنین آن‌چه که می‌توانستند بدانند یا بشنوند، برای ایشان تصمیم‌گیری شده و میانشان قضاوت خواهد شد.

﴿إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ﴾ تنها دربند توییم و از تو مدد می‌جوییم

خدایا من فقط و فقط در بند توام و به غیر تو مرا دلبستگی و وابستگی نیست و فقط از تو استعانت می‌جویم.

﴿اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ﴾ راهنماییمان کن به راه شکیبایی

پروردگارا، مارا برای وصال خود همراهی کن تا در وصال تو تمامیت وجودیمان شکوفا شود.

﴿صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ﴾ راه کسانی که به آنان ثروت (دارایی) داده‌ای و نه کسانی که بر آنان خشم گرفتی و نه گمراهان

راه کسانی که با گوارایی و آسانی به وصال تو رسیده‌اند. نه کسانی که با پیروی از هواهای نفسانی خود، راه را برای خود سخت و دشوار کرده‌اند و نه در تاریکی فرورفتگان (گمراهان).[۶]

متن سوره حمد[ویرایش]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴿۱﴾

ستايش خدايى را که پروردگار جهانيان (۲)


الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۲﴾

رحمتگر مهربان (۳)


الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ﴿۳﴾

[و] خداوند روز جزاست (۴)


مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ﴿۴﴾

[بار الها] تنها تو را مىپرستيم و تنها از تو يارى مىجوييم (۵)


إِيَّاكَ نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ﴿۵﴾

ما را به راه راست هدايت فرما (۶)


اهدِنَا الصِّرَاطَ المُستَقِيمَ ﴿۶﴾

راه آنان كه گرامىشان داشته‌اى نه [راه] مغضوبان و نه [راه] گمراهان (۷)


صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ ﴿۷﴾

حواشی سوره[ویرایش]

  • از محمد پیامبر اسلام نقل شده‌است که بازخوانی فاتحه پادزهر نیش کژدم است.[۷]
  • از محمد پیامبر اسلام نقل شده که:«سورهٔ حمد با ارزشترین ودیعه در گنجینه‌های عرش الهی است.»[نیازمند منبع]

گوش دادن[ویرایش]

محمد ایوب
عبدالرحمن السدیس
شهریار پرهیزگار

منابع[ویرایش]

  1. القرآن الکریم، سوره حمد
  2. قرآن(نسخه تقریری حاج شیخ عباس مصباح زاده) - سازمان انتشارات جاویدان علمی(چاپ افست) - پنجم خرداد ماه ۱۳۳۷ خورشیدی. صفحه ۳.
  3. پایگاه مرکز فرهنگ و معارف قرآن
  4. http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=سوره+حمد&SSOReturnPage=Check&Rand=0
  5. Set Cookies
  6. |فصل=خلاصه تفسیر و ترجمه سوره حمد |کتاب=راز رشد آگاهی |نویسنده =محمد بابایی |ناشر =انتشارات راز توکل |چاپ=اول |شهر=مشهد |صفحه=۸۸-۸۵ |سال=۱۳۸۸
  7. صحیح بخاری ۶-۵۲۸

پیوند به بیرون[ویرایش]