کردشولی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
طایفه کردشولی
کل جمعیت

۴٬۱۵۷نفر[۱]

نواحی با بیشترین جمعیت
استان فارس
زبان‌های رایج
گویش کردشولی
ادیان و مذاهب
اسلام، شیعه

کُردشولی یکی از طوایف مستقل استان فارس می‌باشد .کردشولی در ساختار ایلی قبلاً ایلی بزرگ[۲] بوده که به مرور یا در اثر حمله مهاجمان به طایفه مستقل تبدیل شده‌است.امروزه اکثر کردشولی‌ها در اطراف خنجشت ساکن می‌باشند.در زیست بوم این طایفه مکان‌های بسیاری به نام کردشول نامگذاری شده‌است و در اصل هر جایی که تعدادی از این طایفه کوچندگی را رها کرده و ساکن گردیده‌اند به نام کردشول نامگذاری شده‌است که مهم‌ترین این روستاها کردشول پاسارگاد،کردشول قیر و کارزین،کردشول اقلید (چشمه رعنا) هستند.[۳]

کردشولی‌ها در اواخر قاجاریه و اوایل پهلوی در کنار ایل قشقایی جایگاه ایلی مناسبی داشته‌اند.[۴]

دین و زبان و نام و پوشش[ویرایش]

زبان کردشولی‌ها گویش کردشولی می‌باشد . کردشولی‌ها مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند.[۵]

کرد در متون قرون اولیه اسلامی به عشایر منطقه فارس، مرکز ایران ساسانی، اطلاق می‌شود (رموم فارس). در این معنا، «کرد» به معنای امروزین نیست یعنی به یک قوم خاص اطلاق نمی‌شد بلکه دارای همان معنای عامی بود که امروزه از واژه «عشایر» مستفاد می‌شود. گروهی کرد از زمان ساسانیان وجود داشته‌اند که پنج طایفه بوده‌اند. یک طایفه آن‌ها در اصفهان و چهار طایفه دیگر در پارس سکونت داشته‌اند. طایفه اصفهانی بازنجان و طوایف ساکن پارس، کاریان،لواجان،دیوان و جیلویه نام داشته‌اند. طایفه اصفهانی در سده چهارم به شهرستان کنونی اقلید فارس می‌آیند، شاید کردشولی‌ها که منطقه سرحد چهادانگه شهرستان اقلید فارس و به ویژه در روستاهای چشمه رعنا حسین اباد کافتر و خنجشت یا (خنجشت) ساکن هستند این دسته می‌باشند زیرا در قبرستانهای آن‌ها سنگ قبرهایی با قدمت بیش از ۵۰۰ سال وجود دارد که کلمه کردشولی و بعضا (کورشولی) ذکر شده‌است.[۶] دیدگاه دیگر مهم‌ترین طوایف کرد فارس را کردشولی می داند و بیان می دارد کردشولی‌ها که پیش از قرن نوزده میلادی وارد فارس شوند زمانی را در میان ممسنی‌ها یا بختیاری‌ها گذرانده‌بودند سپس جذب اتحادیه ایلی قشقایی شدند اما پیش از جنگ جهانی اول دوباره استقلال خود را بازیافتند. در ایل عناصر ترکی نیز یافت می‌شود به‌طور خاص تیره خلجی.[۷]

پوشش زنان و مردان کردشولی بیشتر شبیه به پوشش ایل قشقایی بوده‌است.

جمعیت[ویرایش]

در آخرین سرشماری عشایر در سال ۱۳۸۷ جمعیت آنان ۸۵۷ خانوار و ۴۱۵۷ نفر با ۶ تیرهٔ ارباب دار ، باباملکی،خلجی، کوش پا (کفش پا)، لری و مرادشفیع و ۱۵ بنکو بوده‌است.[۸]

در طایفه کردشولی ۴ قشر مجزا بوجود امده بود که عبارت بودند از مالک که همان کلانتر بود و بستگان وی که خان‌ها و خوانین بودند که گرچه تیره‌ای خاص نبودند اما به عنوان رئیسان خوانده می‌شدند و قشر دوم اربابی دارها بودند که خود مالک و خود رعیت بودند و قشر سوم سه دانگه که رعیت کلانتر و خان‌ها نامیده می‌شدند بودند این قشر منبع تأمین اقتصادی طایفه و نیروی ضربت حفظ ساختار ایلی و سیستم حاکم عمل می‌کرد و قاعدتاً به ساختار ایلی وفادارتر و هم چنین تیره‌های جسور تری بوده‌اند. اما قشر اجتماعی چهارمی نیز با توجه به مالکیت زمین شکل گرفته بود که در حقیقت نه مالک بودند و نه زمینی برای کشاورزی به عنوان رعیت در اختیار داشتند این قشر را خوش نشین می‌نامیدند که همان عشایر دامدار، گله و رمه دار بودند که کماکان با شیوه کوچ نشینی به فعالیت خود ادامه می‌دادند.[۹]

سرزمین و کوچ[ویرایش]

دربین کردشولی‌ها روایت‌های متفاوتی در مورد خاستگاهشان وجود دارد، مثلا اینکه همزمان یا قبل از قشقایی‌ها به فارس وارد شده‌اند. روایت دیگر، آن‌ها را گروهی جدا شده از قشقایی‌ها یا بختیاری‌ها می داند، و با توجه به ترک زبان نبودنشان و نزدیکی گویششان به لری، در صورت صحت این نظریه، جدا شدن از بختیاری‌ها می‌تواند نزدیکتر به واقع باشد. کردشولی‌ها "سرحد" (ییلاقشان) در شمال فارس را که دره رود شادکام واقع در 120 کیلومتری شمال شیراز است، وطن و سرزمین مادری خود می دانند و قشلاقشان در فاصله 250 کیلومتری به سمت جنوب را وطن خود نمی دانند. تیره‌های ششگانه کردشولی زمستان را جدا از یکدیگر در کوه‌هایی با ارتفاع حدود 1000 متر در حوالی مبارک آباد و جهرم در جنوب فارس چادر می زنند. در این منطقه با قشقایی ها، عرب باصری و عشایر محلی کوهکی -که تمام سال را همان منطقه در چادر به سر می برند- بر سر مراتع رقابت دارند.[۱۰]

قلمرو طایفه کردشولی در مغرب قلمرو طایفه عرب باصری از طوایف خمسه و مشرق قلمرو طایفه شش بلوکی از ایل قشقایی واقع است. ییلاق این ایل منطقه خنگشت و دشت نمدان و قشلاقشان نیز در نواحی مبارک آباد قیر می‌باشد .[۱۱]

پانویس[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری عشایر کوچنده». درگاه ملی آمار. 
  2. «مردم شول - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد». fa.m.wikipedia.org. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۲۱. 
  3. «ایل کردشولی». پارسی ویکی. 
  4. «ایل کردشولی». پارسی ویکی. 
  5. یوسفی، احسان. عشایر پارس. قشقایی، ۱۳۹۳. 
  6. جمشید صداقت کیش: کوردان پارس و کرمان سال۱۳۸۱
  7. [در دانشنامه ایرانیکا «مدخل FĀRS vii. Ethnography»]. 
  8. «نتایج سرشماری عشایر کوچنده». درگاه ملی آمار. 
  9. «ایل کردشولی». 
  10. J. Phillips، David. Peoples on the Move: Introducing the Nomads of the World. William Carey Library، 2001. 287. شابک ‎۰۸۷۸۰۸۳۵۲۹, ۹۷۸۰۸۷۸۰۸۳۵۲۷. 
  11. یوسفی، احسان. عشایر پارس. قشقایی، ۱۳۹۳. 

منابع[ویرایش]

  • «ایل کردشولی». پارسی ویکی. 
  • «نتایج سرشماری عشایر کوچنده». درگاه ملی آمار. 
  • جمشید صداقت کیش: کوردان پارس و کرمان سال۱۳۸۱
  • Peoples on the Move: Introducing the Nomads of the World، David J. Phillips،William Carey Library, 2001
  • یوسفی، احسان. عشایر پارس: ایل باصری و طایفه کردشولی. چاپ ۱۳۹۳.