عبدالکریم قاسم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عبدالکریم قاسم
نخستین نخست‌وزیر جمهوری عراق
مشغول به کار
۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ – ۸ فوریه ۱۹۶۳
رئیس‌جمهور شورای حاکمیت
پس از احمد مختار بابان (پادشاهی عراق)
پیش از احمد حسن البکر
اطلاعات شخصی
تولد ۱۹۱۴
بغداد،
مرگ ۹ فوریه ۱۹۶۳
بغداد
ملیت Flag of Iraq.svg عراق
حزب سیاسی حزب بعث عراق
پیشه ، سیاستمدار
دین اسلام سنی
خدمت نظامی
خدمت/شاخه ارتش عراق
درجه ژنرال

ژنرال عبدالکریم قاسم (به عربی: عبد الکریم قاسم) نظامی چپگرای عراقی در روز ۲۳ تیر ۱۳۳۷ در کودتای ضدسلطنتی عراق (۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸) به حیات رژیم پادشاهی فیصل دوم در عراق خاتمه داد.

عبدالکریم قاسم که در هنگام کودتا ۴۴ سال داشت، در فاصله سالهای ۱۳۱۹ تا ۱۳۳۵ توانسته بود تمامی مدارج نظامی ارتش عراق را طی کند و به فرماندهی آن دست یابد. او توانسته بود عقاید چپگرایانه خود را در فاصله حداقل دو دهه پر حادثه عراق از دید رژیم غربگرا و انگلیسی نوری سعید مخفی نگاه دارد و با همین گرایش، حساسترین منصب نظامی کشور یعنی ریاست ستاد ارتش عراق را به مدت چند سال بر عهده داشته باشد. کودتای قاسم موجب خشنودی مسکو و قاهره و نگرانی تهران و واشنگتن و لندن شد.

عبدالکریم قاسم (راست) به همراه عبدالسلام عارف

حکومت عبدالکریم قاسم جهت‌گیری آشکاری را به سمت شوروی شروع کرد. قاسم در سال ۱۹۵۹ اعلام کرد که از پیمان سنتو خارج می‌شود. عراق در سال ۱۹۵۰ به این پیمان پیوسته بود. علاوه بر آن، قرارداد خرید اسلحه از شوروی هم امضا شده بود. این دو اقدام مشخص قاسم آمریکا و سیا را وادار کرد که درصدد براندازی حکومت قاسم برآیند. مطابق رویه سیا در همان دهه‌ها راه آسان‌تر، ترور عبدالکریم قاسم بود.

تیم شش نفره‌ای برای ترور قاسم تدارک شده بود. صدام حسین تکریتی، به دسته‌ای پیوست که در سال ۱۹۵۹ به جان عبدالکریم قاسم نخست وزیر چپگرای کشور سوء قصد کرد. صدام حسین که در سال ۱۹۵۷ به حزب بعث عراق پیوسته بود، یکی از آن شش نفر بود! از طریق مسوول ایستگاه اطلاعات مصر در عراق، آپارتمانی در خیابان الرشید بغداد- درست روبه‌روی وزارت دفاع- که دفتر عبدالکریم قاسم درهمانجا بود؛ در اختیار صدام قرار گرفت تا رفت‌وآمدها را به خوبی کنترل کند. حادثه ترور قاسم در روز ۷ اکتبر ۱۹۵۹ برنامه‌ریزی شد. به اتوموبیل قاسم حمله کردند. صدام راننده را کشت. پای صدام تیر خورد. ترور نافرجام ماند.

حزب بعث سرانجام موفق شد در فوریه سال ۱۹۶۳ با پشتیبانی از توطئه چند افسر ارتش، کودتای عبدالسلام عارف و عبدالرحمن عارف را علیه عبدالکریم قاسم ترتیب داد. صدام حسین به بغداد برگشت و شبکه امنیتی مخفی حزب بعث (جهازالخاص) را به دست گرفت. این امر با به قدرت رسیدن عبدالسلام عارف هم‌زمان شد؛ عارف در نوامبر همان سال پیگرد بعثی‌ها را در پی تلاش آنها برای کودتا آغاز کرد.

حزب بعث به خاطر شرکت در رشته‌ای از اعمال تبهکارانه، در پایان سال ۱۹۶۳ از حکومت عراق کنار گذاشته شد، اما حزب بعث مخفیانه به تدارک کودتا پرداخت تا سرانجام در کودتای سال ۱۹۶۸ (۱۳۴۷) قدرت را به دست گرفت.


جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • عبدالکریم قاسم ۵۹۹۴۷۲۴۹۶۴:شابک