آنری برگسون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از هانری برگسون)
پرش به: ناوبری، جستجو
آنری برگسون
Bergson.jpg
آنری برگسون نقاشی توسط بلانچ در سال ۱۸۹۱
زادروز ۱۸ اکتبر ۱۸۵۹
پاریس، فرانسه
پدر و مادر پدری لهستانی و مادری انگلیسی
مرگ ۱۸ اکتبر ۱۹۴۱ (۸۲ سال)
پاریس، فرانسه
ملیت پرچم ? فرانسوی
پیشه فیلسوف

آنری برگسون (به فرانسوی: Henri Bergson) (زاده ۱۸ اکتبر ۱۸۵۹ - درگذشته ۴ ژانویه سال ۱۹۴۱) فیلسوف مشهور فرانسوی بود.

زندگی[ویرایش]

وی زاده پدری لهستانی و مادری انگلیسی بود. و در ۱۸ سالگی جایزه‌ای ویژه در ریاضیات را به خاطر حل مسئله‌ای مطرح شده از سوی پاسکال دریافت نمود.

اما برگسون تحصیلات ریاضی خود را پی نگرفت و به‌دنبال تحصیلات آکادمیک در رشته‌های فلسفه و روانشناسی رفت و نخستین اثرش را در سال ۱۸۸۶ با عنوان «انگیزه ناخودآگاه در حالتهای هیپنوتیز» در حالی به رشته تحریر در آورد که اثر معروف زیگموند فروید و بروئر در مورد هیستری(جنون) تا ده سال پس از آن یعنی در سال ۱۸۹۶ منتشر نشد. همین علاقه وافر برگسون به نقش خاطرات ناخود آگاه در قوه شناخت باعث شد وی به سرپرستی انجمن تحقیقات روانی لندن برگزیده شود.

او که پیشتر از این به عضویت موسسه و پژوهشگاه علوم اخلاقی و سیاسی درآمده بود در سال ۱۹۱۴ عضو پژوهشگاه فرانسه شد و در ۱۹۲۸ توانست جایزه نوبل را تصاحب کند. وی پس از جنگ جهانی اول در امر پیشبرد تفاهم بین‌المللی فعال بود و همچنین مدتی ریاست کمیته همکاری معنوی را که توسط جامعه ملل بنیاد گذاشته شده بود را بر عهده داشت تا اینکه بیماری و ضعف جسمی باعث شد وی کناره گیری نماید.

کتاب معروف وی یعنی«تحول خلاق» در سال ۱۹۰۷ منتشر شد و وقتی این کتاب پنج سال بعد به زبان انگلیسی منتشر شد برتراند راسل ابراز داشت که برگسون می‌خواهد ما را به زنبورهایی که قوه شهود دارند تبدیل کند. به اعتقاد راسل نمی‌توان برگسون را در هیچ جایی از جمله در تجربه گرایی، واقع گرایی یا ایده‌آلیسم طبقه بندی کرد.

آنری برگسون

دو سرچشمه اخلاق و دین[ویرایش]

وی اثر برجسته‌اش را در سال ۱۹۳۲ با عنوان«دو سرچشمه اخلاق و دین» منتشر کرد در این کتاب وی دو نوع دین را متصور می‌شود که یکی را دین سکون یا طبیعی و دیگری را دین حرکت می‌نامد، و برای هر یک منشا جداگانه‌ای ذکر می‌کند:

  • دین سکون یا طبیعی؛ وسیله‌ای که طبیعت برای محافظت هیات اجتماعیه برمی انگیزد، در برابر عقل که باعث انفراد، تنهایی و جدایی شخص از دیگران است. منشا این دین سه مساله‌است به این شرح:

۱-در میان موجودات هستی تنها انسان است به مرگ آگاه است و می‌داند که فناپذیر است و این آگاهی موجب تالم خاطر وی می‌شود. از طرفی برای زندگی در دنیا شور و نشاط لازم است و عقل انسان را با آگاهی دادن وی از مرگ این نشاط را از وی می‌گیرد، اما فطرت انسان برای جبران این فقدان نشاط در انسان آخرت را برای انسان متصور می‌شود و او را به زندگی امیدوار می‌کند.

۲-چون میزان قدرت اجتماع مخصوصا در ابتدای تشکیل به وجود افراد وابسته‌است، بنابر این بقای این اشخاص برای اجتماع واجب است، به طوری که نیازمندند این اشخاص را حتی پس از مرگشان موجود و حاضر بدانند و این امر باعث مرده پرستی می‌شود و باعث می‌شود خداوندی برای آنها قائل شوند و داستانهایی برای آنها بسازند و به مرور زمان و بقای آن افراد وفات یافته را بنابر اعتقاد خود با وجود یک بدن لطیف متصور شوند که لطافت آن بدن به تدریج باعث اعتقاد به روح می‌شود.

۳-انسان به واسطه قوه درک و فهم خود و این که می‌بیند از آینده و سرنوشت خود ناآگاه است متزلزل و نگران می‌شود؛ پس عقلش به این تمایل پیدا می‌کند که به غیب توسل جوید و معتقد به وجود خداوندان و اشخاص فوق العاده‌ای شود که در امور زندگی وی موثرند و عملیات سحر و جادو و امثال آن و حتی خدایان اساطیری در یونان و روم و ایران از همین احساس نگرانی سر منشا می‌گیرد.

  • دین حرکت؛ این نوع دین مبدا عالی دارد و مبداء آن همان دانشی است که در انسان عقل را به وجود می‌اورد. از آن مایه دانش در انسان قوه اشراقی به ودیعه گذاشته شده‌است که در عموم، به حال ضعف، ابهام و محو می‌باشد. ولی ممکن است که قوی شده تا آنجا که شخص متوجه شود آن اصل اصیل در او وجود دارد. به عبارت دیگر اتصال خود به مبداء را در می‌یابد و آتش عشق در او افروخته می‌شود، هم نگرانی که از عقل در وجود انسان به وجود آمده مبدل به اطمینان خاطر می‌گردد و هم باعث می‌شود انسان به جزئیات توجه‌ای نکند و به طور کلی به حیات تعلق می‌گیرد.

منابع[ویرایش]

  • مرتضوی، سید محمد. «منشا دین» روزنامه کیهان ۲۶ تیر ۱۳۷۹ صفحه ۶.
  • شارما، رام نات. «فلسفه دین٬حقایق و ابهامها». ترجمه بیژن بهادوروند، کیهان فرهنگی، سال۱۱٬شماره ۴ تیر ۱۳۷۳.

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به آنری برگسون در ویکی‌گفتاورد موجود است.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آنری برگسون موجود است.