نجیب محفوظ
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
|
نجیب محفوظ
|
|
| تولد | ۱۱ دسامبر ۱۹۱۱ قاهره ,  مصر |
| مرگ | ۳۰ اوت ۲۰۰۶ قاهره ,  مصر |
| زمینه فعالیت | رماننویس |
| ملیت | مصری |
نَجیب مَحفوظ نویسنده و نمایشنامهنویس مصری و برندهٔ 
جایزه نوبل ادبیات، در ۱۱ دسامبر ۱۹۱۱ در یکی از محلات قاهره بهنام جمیلیه ، به دنیا آمد و در ۳۰ اوت ۲۰۰۶ پس از یک عمل جراحی در بیمارستان درگذشت.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] زندگی
او که فرزند یک کارمند دولتی بود، در قسمت فرهنگی خدمات کشوری مصر از سال ۱۹۳۴ تا زمان بازنشستگیاش در سال ۱۹۷۱ کار کرد. ابتدا در وزارت موقوفات مشغول بهکار و سپس مدیر سانسور ادارهٔ هنر و سرانجام رئیس بنیاد حمایت از سینما و در دوران آخر کارمندی، مشاور وزیر فرهنگ شد. او ۳۰ کتاب داستانی نوشت و در سال ۱۹۸۸ برنده جایزه نوبل در ادبیات شد تا اولین عربی باشد که این جایزه را دریافت کند.
رمانهای اولیهٔ او، مانند Rādūbīs (سال ۱۹۴۳؛ «رادوبیس»)، در زمانهای مصر باستان میگذشت، اما هنگامی که شروع به نوشتن اثر بزرگش کرد، به توصیف جامعهٔ مدرن مصر روی آورده بود. این اثر Al-Thulāthiyya (سالهای 1956-57) بود که با نام The Cairo Trilogy یا سهگانهٔ مصر شناخته میشد. این سه رمان ، زندگی سه نسل از خانوادههای متفاوت را در قاهره از جنگ جهانی اول تا بعد از کودتای نظامی سال ۱۹۵۲ که موجب سقوط شاه فاروک شد بیان میکند. این سهگانه، بررسی هوشمندانه و رسوخکنندهای از اندیشهها ، رفتارها و تغییرات اجتماعی در مصر را فراهم میکند.
در کارهای بعدی ، محفوظ ، دیدگاههای منتقدانه از رژیم سلطنتی قدیمی مصر ، استعمار انگلیس و مصر کنونی را بیان داشت. تعداد زیادی از رمانهای برجستهٔ او، در مورد مسائل اجتماعی شامل زنان و زندانیان سیاسی است.
بسیاری از آثار او به صورت پاورقی در نشریات منتشر شدند. از جمله بچههای محلهٔ ما و کوچهٔ مدق که بر اساس آن فیلمی با شرکت سلما هایک در مکزیک ساخته شد.
«بچههای محله ما» (۱۹۵۹) یکی از بهترین آثار او است که بهخاطر کفرگویی ناشی از تصویر کنایی او از خدا که مخالف عقاید ادیان ابراهیمی یهودیت، مسیحیت و اسلام بود در مصر سالها ممنوع بود. در سال ۱۹۸۹ پس از فتوای امام خمینی در مورد سلمان رشدی، عمر عبدالرحمن روحانی نابینای مصری در گفتگو با یک روزنامهنگار گفت که اگر محفوظ برای نوشتن این داستان مجازات میشد، رشدی به خود اجازه انتشار چنین کتابی را نمیداد.
عمر عبدالرحمن همیشه تأکید میکرد که آنچه او گفته فتوی نیست. اما اسلامگرایان تندرو آن را فتوی انگاشته و تصمیم بهکشتن این نویسنده ۸۲ ساله داشتند و او را از ناحیهٔ گردن، بیرون از خانهاش در قاهره، با چاقو مجروح کردند. او زنده ماند اما پس از آن همیشه محافظان او را همراهی میکردند. سرانجام رمان بچههای محله ما در اوایل سال ۲۰۰۶ در مصر با مقدمهای از احمد کمال ابوالمجد بهچاپ رسید.
رمانهای بیشترشناختهشدهٔ او شامل Al-Liṣṣ wa-al-Kilāb (سال ۱۹۶۱؛ The Thief and the Dogs یا دزد و سگها)، Al-Shaḥḥādh (سال ۱۹۶۵؛ The Beggar یا گدا) و Mīrāmār (سال ۱۹۶۷; Miramar یا میرامار) میباشد. موفقیتهای او به عنوان یک داستان کوتاهنویس با Dunyā Allāh (سال ۱۹۶۳؛ God's World یا دنیای خدا) ثابت شده است. محفوظ، مجموعهای در حدود ۴۰ رمان و داستان کوتاه، به علاوهٔ بیش از ۳۰ نمايشنامه راديويى وسينمايى و نمایشنامه نوشت.
[ویرایش] شهرت جهانی نجیب محفوظ
دیو داگلاس آمریکایی، آهنگساز و نوازندهٔ ترومپت یکی از آهنگهای آلبوم خود را بهنام (Witness)، در سال ۲۰۰۱ بهاسم محفوظ نامگذاری کرد . همچنین قطعهای ۲۵ دقیقهای با صدای تام ویتز که برگزیدهای از آثار او را میخواند، نشانی از اشتهار جهانی وی است.
به خاطر حمایت فراوان او از پیمان صلح انور سادات با اسرائیل در کمپ دیوید، کتابهای او در بسیاری از کشورهای عربی ممنوع بود. این ممنوعیت با گرفتن جایزه نوبل برداشته شد.
[ویرایش] پایان زندگی
تا روز درگذشتش او سالخوردهترین برندهٔ جایزهٔ نوبل در ادبیات و سالخوردهترین برندهٔ جایزهٔ نوبل پس از برتراند راسل و هالدور لاکسنس بود. در ژوئیه ۲۰۰۶ نجیب محفوظ پس از عمل جراحی ناموفق بر روی سرش تحت مراقبتهای ویژهٔ پزشکی بود و عاقبت در ۳۰ اوت ۲۰۰۶ درگذشت.
[ویرایش] در ایران
در ایران بر اساس کتاب کوچه مدق فیلمی بهنام کافه ستاره ساخته شد که در تابستان ۱۳۸۵ نمایش دادهشد.
[ویرایش] آثار ادبی
- مصر القديمة/ مصر باستان/ ۱۹۳۲
- همس الجنون/ نجوای دیوانگی/ ۱۹۳۸
- عبث الأقدار/ شوخی سرنوشت/ ۱۹۳۹
- رادوبيس/ رادوبیس، دلداده فرعون/ ۱۹۴۳
- كفاح طيبة/ جنگ طیبه/ ۱۹۴۴
- خان الخليلي/ خان خلیلی/ ۱۹۴۵
- القاهرة الجديدة/ قاهره مدرن/ ۱۹۴۶
- زقاق المدق/ کوچه مدق/ ۱۹۴۷
- السراب/ سراب/ ۱۹۴۹
- بداية ونهاية/ آغاز و انجام/ ۱۹۵۱
- ثلاثية القاهرة : سه داستان از قاهره
-
- بين القصرين/ میان دو کاخ/ ۱۹۵۶
- قصر الشوق/ کاخ آرزو/ ۱۹۵۷
- السكرية/ مستی/ ۱۹۵۷
- اولاد حارتنا/ بچههای محلهٔ ما/ ۱۹۵۹
- ليلة القدر/ شب قدر/ ۱۹۵۹
- اللص والكلاب/ دزد و سگها/ ۱۹۶۱
- السمان و الخريف/ بلدرچین و پاییز/ ۱۹۶۲
- دنياالله/ دنیای خدا/ ۱۹۶۲
- الطريق/ راه/ ۱۹۶۴
- الشحاذ/ گدا/ ۱۹۶۵
- بيت سيء السمعة/ ۱۹۶۵
- ثرثرة فوقالنيل/ شناور بر روی نیل/ ۱۹۶۶
- ميرامار/ میرامار/ ۱۹۶۷
- خمارة القط الأسود/ شرابخوار میکدهٔ گربه سیاه/ ۱۹۶۹
- تحت المظلة/ زیر خیمه/ ۱۹۶۹
- شهر العسل/ ماه عسل/ ۱۹۷۱
- المرايا/ آیینهها/ ۱۹۷۱
- حكاية بلا بداية ولا نهاية/ داستانی بدون آغاز و پایان/ ۱۹۷۱
- الجريمة/ جنایت/ ۱۹۷۳
- الحب تحت المطر/ عشق در باران/ ۱۹۷۳
- الكرنك/ کرنک/ ۱۹۷۴
- حكايات حارتنا/ بچههای محله ما/ ۱۹۷۵
- قلبالليل/ شب گرد/ ۱۹۷۵
- حضرة المحترم/ آقای محترم (حضرت والا)/ ۱۹۷۵
- ملحمة الحرافيش/ فتنه حرافیش/ ۱۹۷۷
- الشيطان يعظ/ موعظه شیطان/ ۱۹۷۹
- الحب فوق هضبة الهرم/ عشق بر روی آستانهٔ هرم/ ۱۹۷۹
- عصر الحب/ زمان دوستی/ ۱۹۸۰
- أفراح القبة/ در اوج شادی/ ۱۹۸۱
- ليالي ألف ليلة وليلة/ شب های هزار و یک شب/ ۱۹۸۲
- الباقي من الزمن ساعة/ یک ساعت باقی مانده/ ۱۹۸۲
- رأيت فيما يرى النائم/ ۱۹۸۲
- أمام العرش/ پیشوای آسمان/ ۱۹۸۳
- رحلة ابن فطوطة/ سفر ابن فطوطه / ۱۹۸۳
- التنظيم السري/ تنظیم سری/ ۱۹۸۴
- العائش في الحقيقة/ ۱۹۸۵
- يوم مقتل الزعيم/ روزی که بزرگ قوم کشته شد/ ۱۹۸۵
- حديث الصباح والمساء/ حکایت روز و شب/ ۱۹۸۷
- صباح الورد/صبح گل سرخ/ ۱۹۸۷
- الفجر الكاذب/ فجر اول/ ۱۹۸۸
- قشتمر/ ۱۹۸۸
- أحلام فترة النقاهة/ رؤیای دوران بهبودی/ ۲۰۰۴
| آثار نجیب محفوظ |
|---|
| مصر باستان | نجوای دیوانگی | شوخی سرنوشت | رادوبیس، دلداده فرعون | جنگ طیبه | خان خلیلی | قاهره مدرن | کوچه مدق | سراب | آغاز و انجام | سه داستان از قاهره | میان دو کاخ | کاخ آرزو | مستی | بچههای محله ما | شب قدر | دزد و سگها | بلدرچین و پاییز | دنیای خدا | راه | گدا | شناور بر روی نیل | میرامار | شرابخوار میکده گربه سیاه | زیر خیمه | ماه عسل | آیینهها | داستانی بدون آغاز و پایان | جنایت | عشق در باران | کرنک | شبگرد | حضرت والا | فتنه حرافیش | موعظه شیطان | عشق بر روی آستانه هرم | زمان دوستی | در اوج شادی | شبهای هزار و یک شب | یک ساعت باقی مانده | پیشوای آسمان | سفر ابن فطوطه | سازمان سری | روزی که بزرگ قوم کشته شد | حکایت روز و شب | صبح گل سرخ | پگاه دروغین | قشتمر | رؤیای دوران بهبودی |
[ویرایش] پیوند به بیرون
[ویرایش] منبع
- "Naguib Mahfouz." Wikipedia, The Free Encyclopedia. 2 Oct 2007, 19:09 UTC. Wikimedia Foundation, Inc. 6 Oct 2007 <http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Naguib_Mahfouz&oldid=161849360>.
- "Mahfouz, Naguib."Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica 2006 Ultimate Reference Suite DVD 7 Oct. 2007 .
|
|
