بیخدایی
آتئیست به این صفحه تغییر مسیر داده میشود. برای گروه موسیقی، آتئیست (گروه موسیقی) را ببینید.
| بخشی از مجموعه مقالههای |
| بیخدایی |
|---|
 |
| مفاهیم |
| تاریخ |
| دلایل بیخدایی |
| متفرقه |
| جستارهای وابسته |
| درگاه ویکیپروژه · |
| خدا |
|---|
|
مفاهیم عمومی مفاهیم اختصاصی ویژگیها خدا و انسان |
بیخدایی یا خداناباوری(به انگلیسی: Atheism)، در یک معنای گسترده، رد اعتقاد به وجود خدایان است.[۱] در معنایی محدودتر، بیخدایی به طور خاص موضعی است که در آن هیچ خدایی نیست.[۲] در شامل ترین معنا، بیخدایی به سادگی، بی اعتقادی به وجود هر نوع خداست.[۳] بیخدایی نقطه مقابل خداباوری است[۴]، که در کلی ترین شکل اعتقاد به وجود حداقل یک خدا میباشد.[۵][۶]
واژه آتئیسم در زبان انگلیسی از واژه یونانی atheos (به یونانی: ἄθεος) مشتق شدهاست که به معنای بدون خدایان است. این واژه در گذشته با دلالت ضمنی منفی، در اطلاق به کسانی به کار میرفته که منکر خدایانی میشدند که توسط اجتماعات بزرگتر مورد پرستش قرار میگرفتهاند. با گسترش آزادی اندیشه و پرسشگری شکاکانه و متعاقبا انتقادات رو به فزونی از دین، کارکرد این اصطلاح محدود و هدفمند شد. نخستین افرادی که رسما خود را بیخدا معرفی کردند در قرن هجدهم ظهور کردند.
امروزه، در حدود ۲٫۳٪ جمعیت جهان خود را بیخدا معرفی میکنند، در حالی که ۱۱٫۹٪ از توصیف بی دین برای خود استفاده میکنند. تا ۶۵٪ ژاپنیها خودشان را بیخدا، ندانم گرا یا بی اعتقاد میدانند.[۷] در اروپا درصد تخمینی بیخدایان، ندانم گرایان و بی ایمانان دیگر به خدایی شخصی، از درصدهای تک رقمی کشورهایی چون لهستان، رومانی و قبرس آغاز شده[۸]؛ و به ۸۵٪ در سوئد(۱۷٪ بیخدا)، ۸۰٪ در دانمارک، ۷۲٪ در نروژ و ۶۰٪ در فنلاند میرسد.[۷]
بیخدایان در برابر ادعاهای فراطبیعی به شکاکیت گرایش دارند. بیخدایان طیف وسیعی از استدلالهای فلسفی، اجتماعی و تاریخی را برای بی اعتقادی به هر قسم خدا اقامه کرده اند؛ که از آن جمله میتوان به خدای حفرهها و مسئله شر اشاره نمود. هرچند برخی بیخدایان فلسفههای سکولار ابداع کرده اند[۹][۱۰]، هیچ ایدئولوژی یا مسلک فکری و رفتاری واحدی وجود ندارد که همه خداناباوران بر سر آن توافق داشته باشند.[۱۱]
در فرهنگ مغرب زمین، غالبا بیخدایان را منحصرا بی دین یا مادی میپندارند[۱۲]؛ در حالی که در برخی نظامهای ایمانی نیز بیخدایی به چشم میخورد؛ همچون آیین جین، برخی اشکال آیین بودا که از باور به خدایان حمایت نمیکنند[۱۳]، و شاخههایی از آیین هندو که بیخدایی را موضعی صادق اما نامناسب برای رشد معنوی انسان میدانند.[۱۴]
بیخدایی را میتوان به دو دسته بیخدایی مثبتگرا و بیخدایی منفیگرا تقسیم کرد. بیخدایان منفیگرا معتقدند عدم وجود براهین شواهد معتبر برای اثبات وجود خدا، خود اثباتی است بر عدم وجود خدا. بیخدیان مثبتگرا معتقدند وجود شواهد و براهین علیه وجود خدا، اثباتی هستند برای عدم وجود خدا.
بیخدایان منفی گرا، ادعای خود را با دفاع از طبیعتگرایی و همچنین رد براهین اثبات وجود خدا اثبات میکنند.
بیخدایان مثبتگرا، ادعای خود را با رد براهین اثبات وجود خدا و اقامه براهین اثبات عدم وجود خدا اثبات میکنند.
محتویات |
[ویرایش] اصول و بنیادهای بیخدایی
[ویرایش] براهین استقرایی
براهین خداناباورانه استقرایی یا تجربی یا براهین مبتنی بر شواهد (به انگلیسی: Empirical arguments)(ترجمه نادرست:براهین شهودی)؛ درصددند وجود خدا را با مشاهدات ما از جهان ناهمخوان نشان دهند. یکی از قدیمیترین براهین اقامه شده در باب رد خدا، برهان شر است که نخستین صورت فلسفی آن را اپیکورس مطرح نمود، و بعدها کسانی چون هیوم، نیچه و برایان مگی، به بسط و تدقیق آن همت گماشتند. از برهان شر غالبآ به عنوان جدیترین و خطیرترین ایراد به فرضیه وجود خدا یاد می شود.[۱۵] از موارد مشابه میتوان برهان اختفای الهی را نام برد. دو برهان یادشده به ترتیب مسئله شر و مسئله اختفای الهی را در تضاد با وجود خدای قادر مطلق، عادل و خیرخواه می دانند و این پرسش را مطرح میکنند که آیا میان این مشاهدات ما از جهان و فرضیه خدا میتوان جمع بست؟
موارد دیگری را نیز میتوان کم و بیش در این حوزه دانست، همچون برهان طراحی ضعیف و برهان وحیهای متناقض.
[ویرایش] بی نیازی از اقامه برهان
در طول قرنها، فلاسفهٔ خداباور، دلایلی برای اثبات وجود خدا آوردهاند. اکثر این دلایل به چهار ردهٔ اصلی هستانشناسی، کیهانشناسی، غائی و اخلاقی تقسیم میشوند.*[۱]
به طور کلّی، بیخدایان بر این باورند که این دلایل رد شدهاند.
در دوره معاصر، برخی فلاسفه خداناباور چون برتراند راسل ارائه برهان در اثبات عدم وجود خدا را اصولاً ناممکن دانستند، و اشیای موهومی را مثال آوردند که رد کردنشان ممکن نیست، اما این ردناپذیری باعث نمی شود که باور به وجودشان موجه باشد. راسل در مقام تمثیل از اصطلاح قوری چای سماوی بهره جست. با استقبال از مفهوم قوری آسمانی، اژدها در گاراژ من توسط کارل سیگن[۱۶]، و هیولای اسپاگتی پرنده به وسیله بابی هندرسون مطرح شدند.
اما گروهی که از یک سو نظر راسل را مطلوبشان دیدند، و از سوی دیگر بی علاقه به ارائه برهان برای بیخدایی هم نبودند، درصدد جمع این دو خواسته برآمدند؛ و به این ترتیب اسب تکشاخ صورتی نامرئی زاده شد. اسبی که هرچند موهومی است، و بی اعتقادی به آن دلیل و برهان نیاز ندارد، اما به دلیل خود-متناقض بودن، قابل رد است. بر این اساس پلی میان تمثیل راسل و براهین منطقی اثبات عدم وجود خدا زده شد.
[ویرایش] براهین قیاسی
براهین قیاسی اثبات عدم وجود خدا (به انگلیسی: Deductive arguments)؛ (ترجمه نادرست:براهین منطقی)، خدا را موجودی خود-متناقض می خوانند و بنابراین خدا ممتنع الوجود خواهد بود.
براهینی همچون خدای حفره ها، پارادوکس قدرت مطلق، برهان اراده آزاد و اشکال امتناع قرارگیری خدا در یک رابطه علّی در این گروه قرار می گیرند.
همچنین براهین ناسازگاری صفات الهی، مجموعه ای از براهین اثبات عدم وجود خدا هستند که همگی جز براهین قیاسی می باشند.
[ویرایش] نقد بیخدایی
[ویرایش] بیخدایی نو
[ویرایش] پاورقی
- ^ Atheism
- ^ Creationists
- ^ خدایان شخصی، خداپرستی، و محدودیتهای شکگرایی
- ^ اِبون میوزینگز: صفحهٔ بیخدایی
- ^ تمام دنیاهای ممکن: مسئلهٔ بدیها
[ویرایش] پانویس
- ↑
- Nielsen, Kai (۲۰۱۰). "Atheism". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism. Retrieved ۲۰۱۰-۰۲-۰۱. "Atheism, in general, the critique and denial of metaphysical beliefs in God or spiritual beings.... Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons (which reason is stressed depends on how God is being conceived)..."
- Edwards, Paul (۲۰۰۵) [۱۹۶۷]. "Atheism". In Donald M. Borchert. The Encyclopedia of Philosophy. Vol. ۱ (۲nd ed.). MacMillan Reference USA (Gale). p. ۳۵۹. ISBN ۰۰۲۸۶۵۷۸۰۲. "On our definition, an 'atheist' is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion."(page 175 in 1967 edition)
- ↑ Rowe, William L. (۱۹۹۸). "Atheism". In Edward Craig. Routledge Encyclopedia of Philosophy. Taylor & Francis. ISBN ۹۷۸۰۴۱۵۰۷۳۱۰۳. http://books.google.ca/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false. Retrieved ۲۰۱۰-۰۲-۰۱. "As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of "atheism" is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. …an atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology."
- ↑ religioustolerance.org's short article on Definitions of the term "Atheism" suggests that there is no consensus on the definition of the term. Simon Blackburn summarizes the situation in The Oxford Dictionary of Philosophy: «Atheism. Either the lack of belief in a god, or the belief that there is none». Most dictionaries (see the OneLook query for "atheism") first list one of the more narrow definitions.
- Runes, Dagobert D.(editor) (۱۹۴۲ edition). Dictionary of Philosophy. New Jersey: Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library. ISBN ۰۰۶۴۶۳۴۶۱۲. http://www.ditext.com/runes/a.html. Retrieved ۲۰۱۰-۰۲-۰۱. "(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called "atheistic" because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means «not theistic». The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought" – entry by Vergilius Ferm
- ↑ "Definitions: Atheism". Department of Religious Studies, University of Alabama. http://web.as.ua.edu/rel/aboutreldefinitions.html. Retrieved ۲۰۱۰-۰۴-۲۳.
- ↑ Oxford English Dictionary, Second Edition
- ↑ "Merriam-Webster Online Dictionary". http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism. Retrieved ۲۰۱۰-۰۴-۲۳.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Zuckerman, Phil (2007). Martin, Michael T. ed. The Cambridge companion to atheism. Cambridge, England: Cambridge University Press. p. 56. ISBN 0-521-84270-0. http://books.google.com/books?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA56.
- ↑ Zuckerman, Phil (2007). Martin, Michael T. ed. The Cambridge companion to atheism. Cambridge, England: Cambridge University Press. p. 51. ISBN 0-521-84270-0. http://books.google.com/books?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA51.
- ↑ Honderich, Ted (Ed.) (۱۹۹۵). "Humanism". The Oxford Companion to Philosophy. Oxford University Press. p 376. ISBN 0-19-866132-0.
- ↑ Fales, Evan. «Naturalism and Physicalism», in Martin 2007, pp. 122–131.
- ↑ Baggini 2003, pp. 3–4.
- ↑ Cline, Austin (۲۰۰۵). "Buddhism and Atheism". about.com. http://atheism.about.com/b/a/220595.htm. Retrieved ۲۰۰۶-۱۰-۲۱.
- ↑ Kedar, Nath Tiwari (۱۹۹۷). Comparative Religion. Motilal Banarsidass. pp. ۵۰. ISBN ۸۱۲۰۸۰۲۹۳۴.
- ↑ Chakravarti, Sitansu (۱۹۹۱). Hinduism, a way of life. Motilal Banarsidass Publ.. p. ۷۱. ISBN ۹۷۸۸۱۲۰۸۰۸۹۹۷. http://books.google.com/?id=J_-rASTgw8wC&pg=PA71.
- ↑ نایجل واربرتون، مبانی فلسفه، صفحه ۴۱ و ۴۲
- ↑ اصطلاح اژدها در گاراژ من، بر خلاف قوری سماوی و هیولای اسپاگتی پرنده، چندان واضح مطرح نشد، و از سخن سیگن برداشتهای دیگری نیز ممکن است.
[ویرایش] منابع
- Baggini, Julian (2003). Atheism: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-280424-3.
- Martin, Michael, ed. (2007). The Cambridge Companion to Atheism. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-60367-6.
- Smith, George H. (1979). Atheism: The Case Against God. Buffalo, New York: Prometheus. ISBN 0-87975-124-X.
- Zdybicka, Zofia J. (2005). "Atheism". In Maryniarczyk, Andrzej. Universal Encyclopedia of Philosophy. 1. Polish Thomas Aquinas Association. http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf. Retrieved 2010-05-04
[ویرایش] مطالعه بیش تر
- Berman, David (1990). A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell. London: Routledge. ISBN 0-415-04727-7.
- Buckley, M. J. (1990). At the Origins of Modern Atheism. New Haven, CT: Yale University Press. ISBN 0300048971.
- Dawkins, Richard (2006). The God Delusion. Bantam Press. ISBN 0593055489.
- Flew, Antony (2005). God and Philosophy. Prometheus Books. ISBN 1591023300.
- Tom Flynn, ed. (2007). The New Encyclopedia of Unbelief. Buffalo, NY: Prometheus Books. ISBN 1-59102-391-2.
- Gaskin, J.C.A., ed. (1989). Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre. New York: Macmillan. ISBN 0-02-340681-X.
- Germani, Alan (2008-09-15). "The Mystical Ethics of the New Atheists". The Objective Standard (Glen Allen Press) 3 (3). http://www.theobjectivestandard.com/issues/2008-fall/mystical-ethics-new-atheists.asp. Retrieved 2008-09-15.
- Harbour, Daniel (2003). An Intelligent Person's Guide to Atheism. London: Duckworth. ISBN 0-7156-3229-9.
- Harris, Sam (2006). Letter to a Christian Nation. Knopf. ISBN 978-0307265777.
- Harris, Sam (October 2, 2007). "The Problem with Atheism". The Washington Post. http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/sam_harris/2007/10/the_problem_with_atheism.html. Retrieved 2010-06-18.
- Hitchens, Christopher (2007). God Is Not Great: How Religion Poisons Everything. Twelve. ISBN 978-0446579803.
- Jacoby, Susan (2004). Freethinkers: A History of American Secularism. Metropolitan Books. ISBN 978-0805074420.
- Krueger, D. E. (1998). What is Atheism?: A Short Introduction. New York: Prometheus. ISBN 1-57392-214-5.
- Le Poidevin, R. (1996). Arguing for Atheism: An Introduction to the Philosophy of Religion. London: Routledge. ISBN 0-415-09338-4.
- Mackie, J. L. (1982). The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God. Oxford: Oxford University Press. ISBN 019824682X.
- Maritain, Jacques (1953). The Range of Reason. London: Geoffrey Bles. ISBN B0007DKP00. http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/range.htm. Retrieved 2006-10-27.
- Martin, Michael (1990). Atheism: A Philosophical Justification. Philadelphia, PA: Temple University Press. ISBN 0-87722-943-0.
- Michael Martin & Ricki Monnier, ed. (2003). The Impossibility of God. Buffalo, NY: Prometheus Books. ISBN 1-59102-120-0.
- Michael Martin & Ricki Monnier, ed. (2006). The Improbability of God. Buffalo, NY: Prometheus Books. ISBN 1-59102-381-5.
- McTaggart, John; McTaggart, Ellis (1930) [1906]. Some Dogmas of Religion (New ed.). London: Edward Arnold & Co.. ISBN 0-548-14955-0.
- Nielsen, Kai (1985). Philosophy and Atheism. New York: Prometheus. ISBN 0-87975-289-0.
- Nielsen, Kai (2001). Naturalism and Religion. New York: Prometheus. ISBN 1573928534.
- Oppy, Graham (2006). Arguing about Gods. Cambridge University Press. ISBN 0521863864.
- Robinson, Richard (1964). An Atheist's Values. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0198241917. http://www.positiveatheism.org/hist/athval0.htm.
- Russell, Paul (October 4, 2005). "Hume on Religion". In Edward N. Zalta. Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2008 ed.). Metaphysics Research Lab. http://plato.stanford.edu/entries/hume-religion/. Retrieved 2010-06-18.
- Sharpe, R.A. (1997). The Moral Case Against Religious Belief. London: SCM Press. ISBN 0-334-02680-6.
- Stenger, Victor J. (2007). God: The Failed Hypothesis. How Science Shows that God Does Not Exist. Amherst, NY: Prometheus. ISBN 1-59102-481-1
- Thrower, James (1971). A Short History of Western Atheism. London: Pemberton. ISBN 0-301-71101-1.
[ویرایش] پیوند به بیرون
[ویرایش] انگلیسی
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ بیخدایی موجود است. |
- Atheism in The Internet Encyclopedia of Philosophy
- The New Atheists in The Internet Encyclopedia of Philosophy
- Investigating Atheism (University of Cambridge)
- Atheism در پروژه فهرست آزاد – Includes links to organizations and websites.
- Positive atheism: Great Historical Writings Historical writing sorted by authors.
- Religion & Ethics—Atheism at bbc.co.uk.
- Secular Web library – Library of both historical and modern writings, a comprehensive online resource for freely available material on atheism.
- The Demand for Religion – A study on the demographics of Atheism by Wolfgang Jagodzinski (University of Cologne) and Andrew Greeley (University of Chicago and University of Arizona).
- Atheism at enotes.com
[ویرایش] فارسی
- وبگاه مقالات ریچارد داوکینز به زبان فارسی
- وبگاه زندیق آرش بیخدا
- وبگاه بیخدایان
- وبگاه افشا اردشیر پاینده
- وبگاه درفش کاویانی
- وبگاه کاوه روم
- وبگاه کافر
- وبگاه دهکده ایران
