مرتضی نی‌داوود

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مرتضی نی داود)
پرش به: ناوبری، جستجو
مرتضی نی‌داوود
Neydavood-Morteza.jpg
مرتضی نی‌داوود
اطلاعات
تولد ۱۲۷۹ خورشیدی
اصفهان، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۲ مرداد ۱۳۶۹ (۹۰ سال)
سان فرانسیسکو، آمریکا
ساز(ها) تار

مرتضی نی‌داوود (۱۲۷۹ اصفهان – ۲ امرداد ۱۳۶۹ سان فرانسیسکو) از نوازندگان برجستهٔ ایرانی بود. او در خانواده‌ای یهودی و دوستدار موسیقی پرورش یافت.

زندگی‌نامه[ویرایش]

مرتضى نى داوود در شهر اصفهان به دنيا امد. ولى در سن ٣ سالگى به همراه خوانواده اش در تهران ساكن شد. در کودکی استعداد موسیقی وی آشکار شد و پدرش «بالا خان» که خود اهل موسیقی بوده و با تار و تنبک آشنایی داشت، او را به درس آقا حسینقلی استاد تار برد.

مرتضی خان دو سال نزد آقا حسینقلی و سه سال نزد شاگر برجسته او درویش خان ردیف موسیقی و تار نوازی را آموخت و موفق به دریافت نشان «تبرزین طلایی»، که به شاگردان ممتاز داده می‌شد، گردید. در اوایل بیست سالگی اقدام به تأسیس کلاسی برای تدریس تار و ردیف موسیقی ایرانی نمود که بعدها پس از مرگ نابهنگام استاد درویش خان ادامه آموزش شاگردان استادش را نیز برعهده گرفت.

آشنایی او با قمرالملوک وزیری در یک محفل خصوصی منجر به کشف یکی از بزرگ‌ترین استعدادهای آواز ایرانی می‌شود که در ادامه به همکاری آن دو انجامیده و قمر با آموختن از او بسیاری از ترانه‌های مشهور خود را اجرا کرد. بیشتر تصنیف‌ها و آوازهای قمر از سال ۱۳۰۳ به بعد با تار مرتضی خان نی‌داوود همراه بوده‌است.

نی داوود پس از تأسیس رادیو مانند هنرمندان دیگری چون رضا محجوبی، علی اکبر شهنازی، حبیب سماعی، ابوالحسن صبا و موسی معروفی، به همکاری با رادیو پرداخت. او برای خوانندگان معروفی چون قمرالملوک وزیری، ملوک ضرابی، روح‌انگیز، ادیب خوانساری، جواد بدیع زاده و غلامحسین بنان تصنیف ساخته یا با آوازشان تار نواخته‌است.

وی در سال ۱۳۴۸ اقدام به اجرا و ضبط در حدود ۳۰۰ گوشه از ردیف موسیقی ایرانی نمود که توسط انتشارات ماهور چاپ و نشر شده‌است. وی در سال‌های پس از انقلاب نیز به فعالیت‌های موسیقی خود به صورت محدود ادامه داده و در همین سال‌ها پیش درآمد اصفهان را به شیوه‌ای نو برای ارکستر بزرگ تنظیم نمود که موسیقی اصلی سریال هزار دستان به حساب می‌آید.

مرتضی نی داوود، سال‌ها در خیابان فردوسی تهران او يه مغازه الکتریکی داشت، ولى بعد از حدود ٣٠ سال در سال 1355 تقريباً دو سال قبل از انقلاب اسلامى ايران به همراه فرزندان به آمريكا مهاجرت كرد

وی در ۲ مرداد سال ۱۳۶۹ در سن نود سالگی در آمریکا درگذشت. در همین سال استاد محمدرضا شجریان تصنیف مرغ سحر را -که از ساخته‌های نی‌داوود است- به یاد ایشان در کنسرت سروچمان اجرا کردند.

آثار[ویرایش]

  • تصنیف مرغ سحر
  • تصنیف شاه من، ماه من
  • تصنیف مرغ حق
  • تصنیف آتش دل
  • پیش درآمد اصفهان
  • اجرای مفصل گوشه‌ها که توسط مؤسسهٔ ماهور منتشر شده‌است.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]