منطقه ۴ شهرداری تهران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
منطقه ۳ شهرداری تهران
نقشه منطقه ۴ تهران

موقعیت منطقه ۴ در شمال تهران (رنگ سبز)
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان تهران
شهر تهران
رتبه توسعه یافتگی در شهر
نام دیگر -
منطقه پستی
پیش‌شماره محلی تلفن
شهردار رضا پوریافر (از مهرماه ۱۴۰۰ - )[۱]
مناطق همجوار منطقه سه
منطقه هفت
منطقه هشت
منطقه سیزده[۲]

منطقه ۴ شهرداری تهران شرقی‌ترین نقطه تهران است که در شمال شرقی شهر تهران قرار دارد. بخشی از این منطقه در دامنه‌های البرز قرار دارد. دسترسی سریع بخشی شرقی منطقه به مناطق گردشگری متعدد همچون دره‌های سد لار، لتیان و دره‌های سرسبز فشم، اوشانٰ و میگون و مناطق ورزشی تفریحی دربندسر، شمشک و آبعلی آن را از دیگر مناطق تهران متمایز کرده‌است. این منطقه از طرف شمال به رشته کوه‌های البرز و منطقه یکٰ از طرف غرب در حدود خیابان لنگری به منطقه یک و محله پاسداران، از طرف جنوب و خیابان رسالت و مناطق هفت و هشت، در محدوده خیابان دماوند نیز به منطقه سیزده محدود می‌شود.[۲] این منطقه به عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین، وسیع‌ترین، مهاجرپذیرترین، پر ساخت و سازترین مناطق تهران شناخته شده‌است.[۲] این منطقه با دارا بودن پارک جنگلی لویزان و همچنین با ویژگی‌هایی چون وجود نابرابری اجتماعی - اقتصادی شدید در آن، جوان بودن میانگین سنی جمعیت، وجود اقشار آسیب‌پذیر در محله‌هایی همچون خاک سفید، شمیران نو، شیان و … از سایر محله‌های تهران قابل تمایز و تفکیک است.[۲] شهرداری منطقه ۴ دارای ۹ ناحیه و بیست محله است.[۲][۳]

تاریخچه[ویرایش]

محدوده منطقه چهار تهران کنونی، در دوره‌های تاریخی اواخر قاجار و دوران پهلوی، باغ کاری‌های کشاورزی بوده‌است. از سال ۱۳۳۵ به بعد این منطقه با حفظ نقش تفرجگاهی و ییلاقی خود تبدیل به مکانی برای استقرار ویلاهای تابستانی متمولین بود.[۳] کلا برای شهر تهران، روستاهای سوهانک، ازگل، اراج، گلستان، مبارک‌آباد و اطراف باغ هروی از چنین ساخت و بافتی برخوردار بوده‌است. کانون‌های سکونتی اولیه در این منطقه، در محدوده‌های نارمک شمالی و تهرانپارس در دهه ۴۵–۳۵ شکل گرفت و به تدریج توسعه یافت و طی سالهای ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ بافتهای مدرن در نارمک و تهرانپارس و به موازات آن کارگاه‌های صنعتی و کارخانه‌های واقع در شرق منطقه به شکل سطوح گسترده صنعتی به وجود آمد.[۳] از سال ۵۶ به بعد محدوده ورودی شرقی تهران در منطقه ۴ محل استقرار جمعیت مهاجر از دیگر شهرها و روستاهای کشور قرار گرفت و به تدریج بافتهای روستایی و حاشیه ای محله‌های خاک سفید، شمیران نو، کاظم‌آباد در این منطقه شکل گرفت.[۳]

اطلاعات عمومی[ویرایش]

در این بخش اطلاعات جمعیت‌شناسی، مساحت و ویژگی‌های طبیعی ارائه می‌شود.

مساحت و جمعیت

شهرداری منطقه ۴ با مساحتی معادل ۶۱۲۸۸۳۶۷ متر مربع در قسمت شمال شرقی تهران قرار گرفته است.[۳] مستند به آمار منتشر شده در سال۱۴۰۰ جمعیت این منطقه ۸۰۳۷۸۹ نفر است. از این تعداد ۴۱۳۷۶۱ نفر مرد و ۳۹۰۰۲۸ نفر زن هستند (مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵).. در این منطقه ۲۳۰۰۳۶ خانوار سکونت دارند. در حال حاضر ۹ ناحیه و ۲۰ محله در سطح منطقه ۴شهرداری تهران وجود دارد. تهران پارس غربی پرجمعیت‌ترین و کالاد (کوهک) کم-جمعیت‌ترین محله‌های منطقه۴ شهرداری تهران هستند.[۳] گزارش آماری دیگر منتشر شده بر اساس سازمان آمار اذعان دارد که جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ ایران، ۹۱۹٬۰۰۱ نفر (۳۰۴٬۱۶۹ خانوار) شامل ۴۵۷٬۴۶۰ مرد و ۴۶۱٬۵۴۱ زن است.[۴]

ویژگی جغرافیایی و طبیعی

منطقه چهار در مختصات جغرافیایی'۱۵، °۵۱ الی '۳۳، ° ۵۱ طول شرقی و'۳۲، °۳۵ الی '۴۹، °۳۵ عرض شمالی واقع شده‌است. وسعتی حدود ۹۵۰ کیلومتر مربع را شامل می‌شود. در منطقه چهار شهرداری تهران گسل‌های شیان، کوثر، ده‌نارمک وجود دارند.[۳] از لحاظ ژئو مورفولوژی، شهر تهران شامل این تقسیمات است: ارتفاعات شمالی، کوهپایه‌های شمالی، دشت تهران که منطقه ۴ شهرداری تهران در زمره واحد کوهپایه ای قرار می‌گیرد.[۳]

مراکز مهم[ویرایش]

در منطقه چهار دانشگاه‌ها، فرهنگسراها و مجموعه‌های ورزشی و بوستان‌های متعددی وجود دارد در این‌جا به برخی از این مراکز اشاره می‌شود.[۵][۶][۷][۸]

مراکز علمی

برخی از دانشگاه‌های مستقر در منطقه چهار عبارتند از[۵]

  • دانشگاه شهید رجائی
  • دانشگاه علم و صنعت
  • دانشگاه شهید چمران
  • پردیس فنی و مهندسی شهید عباسپور حکیمیه بلوار شهید عباسپور
  • پیام نور مرکزی
مراکز فرهنگی

این منطقه تا سال ۱۴۰۰ دارای دو فرهنگسرا است.[۶]

بوستان‌ها

در این منطقه تا پایان سال ۱۴۰۰، بالغ بر دویست و هفده بوستان وجود دارد.[۷]

  • باغ پرندگان تهران در شمال‌شرق تهران در دل جنگل لویزان واقع شده‌است. این باغ در ۲ فاز طراحی شده‌است، فاز اول به نام «دشتچر» نام‌گذاری شده‌است و شامل پرنده‌هایی است که در قفس نگهداری می‌شوند یا توان پرواز ندارند. فاز دوم که مساحتی معادل ۶٫۲ هکتار دارد و در محدوده شمالی احداث شده‌است، «آبچر» نام دارد. «آبچر» مخصوص پرندگانی است که قابلیت پرواز دارند، پوسته و توری طراحی شده برای این بخش از خروج پرندگان از این فضا جلوگیری می‌کند. احداث این باغ ۳ سال به طول انجامید.[۹]از شاخصه‌های باغ پرندگان تهران، طراحی زیبا و منحصر به‌فرد محوطه باغ است. محوطه باغ پرندگان را مسیرهای سنگفرش شده که توسط درختان و گل‌های زیبایی محصور شده، دربر گرفته‌است. سایه‌بان‌هایی از جنس چوب، نی و پوشال، نیمکت‌های چوبی با طراحی‌های متنوع، آلاچیق‌های چوبی، عدم وجود تیر برق یا تأسیسات اضافی، تابلوهای راهنمای طرح چوب با خط نستعلیق، آبشارهای کوچک و زیبا و طراحی هوشمندانه برکه‌ها و پل‌های چوبی آن از شاخصه‌های این باغ می‌باشد.[۱۰]


  • پارک جنگلی لویزان یکی از پارک‌های جنگلی شهر تهران و بخش شمیران است که ۱۱۰۰ هکتار وسعت دارد و در شمال شرق پایتخت و در حدود ۱۳ کیلومتری مرکز شهر تهران واقع گردیده‌است.[۱۱] این پارک در حدود ۱۳ کیلومتری مرکز شهر تهران قرار دارد و از شمال به قوچک، از جنوب به شمس‌آباد، از غرب به ده لویزان و از شرق به پادگان خاتم الانبیا محدود می‌شود.[۱۲]

محله‌ها[ویرایش]

[۱۳]

حمل و نقل عمومی[ویرایش]

دسترسی به شبکه حمل و نقل عمومی در منطقه چهار از طریق اتوبوس، تاکسی و مترو میسر است. این منطقه علاوه بر چندین و چند پایانه اتوبوس و تاکسی دارای جند ایستگاه مترو نیز هست.[۸]

نگارخانه[ویرایش]


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «انتصاب شهرداران ۹ منطقه تهران». ایسنا. ۱۴۰۰-۰۷-۲۵. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۱.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ «آشنایی با منطقه ۴ شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۸۸-۰۲-۱۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ «معرفی شهرداری منطقه چهار». سایت منطقه چهار شهرداری تهران. ۱۴۰۱-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  4. «نتایج سرشماری ۱۳۹۰». وبگاه مرکز آمار ایران. ۱۴۰۱-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «بانک اطلاعات شهری منطقه چهار» (PDF). سایت منطقه چهار شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «بانک اطلاعات شهری منطقه چهار» (PDF). سایت منطقه چهار شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «بانک اطلاعات شهری منطقه چهار» (PDF). سایت منطقه چهار شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «بانک اطلاعات شهری منطقه چهار» (PDF). سایت منطقه چهار شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  9. زمان راه اندازی فاز اول باغ پرندگان تهران جهان‌نیوز
  10. خبرگزاری مهر. «باغ پرندگان تهران». دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  11. «آشنایی با پارک جنگلی لویزان - تهران». روزنامه همشهری. ۲۶ آبان ۱۳۹۱.
  12. «آشنایی با پارک جنگلی لویزان - تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۸-۱۱-۲۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  13. «محله‌های تهران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۱۹.

پیوند به بیرون[ویرایش]