بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی
نوع سازمان غیرانتفاعی
صنعت شرکت خوشه‌ای
پیشینیان بنیاد پهلوی
بنا نهاده ۲ اسفند ۱۳۵۸؛ ۲۱ فوریه، ۱۹۸۰؛ ۳۸ سال پیش (۱۹۸۰-۰۲-21)
بنیانگذاران روح‌الله خمینی
دفتر مرکزی تهران، ایران
افراد کلیدی محمد سعیدی‌کیا
محصولات
مالک نظام جمهوری اسلامی ایران
کارکنان ۲۱۰٬۰۰۰ نفر (۱۳۹۶)[نیازمند منبع]
شرکت‌های وابسته
وبگاه irmf.ir

بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی (به‌صورت کوتاه بنیاد مستضعفان یا بنیاد) موسسه‌ای غیرانتفاعی در حکومت جمهوری اسلامی ایران است، که در زمینه‌های مختلفی چون انتشارات، تولید انرژی الکتریکی، ارائه خدمات جهانگردی، حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری، بیمه و بانکداری، پیمانکاری عمومی، تجارت و بازرگانی فعالیت می‌کند.

بنیاد مستضعفان از لحاظ حقوقی نه شرکتی دولتی محسوب می‌شود و نه خصوصی؛ بلکه موسسه‌ای ناسودبر است، که دولت اجازه دخالت در امور آن را ندارد و در قبال عملکردش تنها می‌بایست به رهبر جمهوری اسلامی پاسخگو باشد.[۱] این بنگاه بزرگ اقتصادی، زمانی به عنوان بزرگترین ملاک ایران مطرح بوده‌است.[۲]

تاریخچه[ویرایش]

بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی بنا به فرمان سید روح‌الله خمینی خطاب به شورای انقلاب در مورخ ۹ اسفند ۱۳۵۷ با اموال مصادره شده خانواده محمدرضا پهلوی، شاه سابق ایران، خانواده، وابستگان آن‌ها و برخی کارخانه‌داران و بازرگانان، با هدف کمک به فقرا و نیازمندان، تأسیس و در تاریخ ۳ مرداد ۱۳۵۸ تحت شماره ۱۹۸۳ در اداره کل ثبت شرکت‌ها، بصورت غیرانتفاعی و دارای تابعیت ایرانی ثبت گردید.

در تاریخ ۳ آذر ۱۳۶۷ با صدور فرمانی از سوی رهبر وقت ایران، خطاب به نخست‌وزیر وقت، نام بنیاد مستضعفان به بنیاد جانبازان تغییر یافت و در تاریخ ۶ خرداد ۱۳۸۳ با موافقت رهبر جمهوری اسلامی، مأموریت و سازمان امور جانبازان در پی ایجاد تشکیلات جدید تحت عنوان بنیاد شهید و امور ایثارگران به آن نهاد انتقال یافت و نام این نهاد به بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی بازگشت.

در سال ۱۳۶۸ بنیاد بیش از ۸۰۰ شرکت داشت، که کلیه آن‌ها مصادره شده بودند. در سال ۱۳۷۸ این تعداد به ۴۰۰ شرکت رسید که البته همه آن‌ها واگذار نشد و برخی از آنها، به دلیل سوء مدیریت تعطیل شد و در سال ۱۳۸۸ در مجموع کمتر از ۱۴۰ یا ۱۵۰ شرکت دارد.[۳][۴] بانک سینا متعلق به این نهاد است.[۵] هلدینگ زمزم، بنیاد علوی، شرکت نفت بهران و شرکت آزاد راه تهران شمال از جمله دیگر دارائی‌های این نهاد هستند.[۶]

اهداف[ویرایش]

  1. کاهش استضعاف مادی و فرهنگی مستضعفان
  2. حداکثر نمودن ارزش ترکیب بهینه دارائی و سهام
  3. رشد بازده کل اقتصادی رشته فعالیت‌ها
  4. توسعه دانایی، دانش و فناوری

فعالیت‌ها[ویرایش]

این بنیاد در کنار بنیاد شهید و امور ایثارگران، ستاد اجرایی فرمان امام و آستان قدس رضوی، خارج از سیستم دولتی و تحت کنترل رهبر اداره می‌شوند و بخشی از اقتصاد ایران را در اختیار دارند.[۱]

شورای نگهبان در واکنش به تلاش اصلاح طلبان در مجلس ششم، هر گونه تحقیق و تفحص از این نهاد را (همچون سایر ارگانهای زیر نظر رهبر) خارج از حیطه اختیارات نمایندگان مردم دانست. در شرایطی اختیار فروش نفت بدون هر گونه محدودیت به بنیاد داده شد که هیچ‌یک از ارگانهای نظارتی همچون سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات کشور نیز امکان تحقیق و تفحص دربارهٔ این بنیاد را ندارند و این بنیاد در مدت مدیدی از فعالیت خود از پرداخت مالیات به دولت نیز معاف بوده‌است.[۷][۸]

ریاست بنیاد[ویرایش]

رئیس بنیاد مستضعفان هر ۵ سال یکبار و توسط سیدعلی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، انتخاب می‌شود.[۹][۱۰]

اسامی رؤسای بنیاد عبارتند از:

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ امیدوار، کاوه. «بنیاد مستضعفان، تاجر جدید نفت». وبگاه. بی‌بی‌سی فارسی، ۴ تیر ۱۳۸۷. 
  2. «انتخاب رئیس بنیاد مستضعفان و یک نکته». الف. ۲۰۱۴-۰۷-۲۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۷-۲۳. 
  3. «رفیقدوست:خیلی حرف‌ها ماند برای وصیتنامه‌ام»(فارسی)‎. تابناک، ۱۸ آبان ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸. 
  4. «در جلسه غیر علنی مجلس رفیقدوست خواستار افزایش کمک دولت به بنیاد مستضعفان شد.». روزنامه همشهری، ۴ آذر ۱۳۷۷. 
  5. «پشت این تابلوها کیست؟ / بانک‌های خصوصی متعلق به چه افرادی است؟». خبر آنلاین، ۲ خرداد ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۲. 
  6. «شرکت‌ها و موسسات بنیاد». سایت بنیاد. 
  7. بنیاد سوپاپ اطمینان نفت می‌شود شهروند امروز
  8. دولت نفت؛ دولت رانت (روزنامه دنیای اقتصاد، ۴ تیر ۱۳۸۷)
  • رئیس بنیاد مستضعفان در سمتش ابقاء شد تابناک
  • http://www.irmf.ir/About-Us/History.aspx
  • پیوند به بیرون[ویرایش]