شیوه خراسانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

شیوه خراسانی نام یکی از شیوه‌های معماری ایرانی است.[۱] این شیوه در قرن اول هجری آغاز شد و تا قرن چهارم ادامه داشت. تأثیر اصلی را در این مکتب از هنر ساسانیان و خصوصاً بناهای طاق‌قوسی چون ایوان مداین و طاق کسری دریافت کرده بود. در این شیوه مساجد به صورت شبستانی یا چهل‌ستونی هستند. قوس‌ها به صورت بیضی یا تخم‌مرغی هستند و مساجد در این عصر بسیار ساده هستند. از بناهای این دوره می‌توانیم به مسجد جامع فهرج و مسجد تاریخانه دامغان (خدای‌خانه دامغان) اشاره کنیم.[۲]

معماری اسلامی برای اولین بار در خراسان و در قرن یکم ه‍.ق اجرا شد. این سبک تا دوران دیلمیان یعنی تا قرن چهارم ه‍.ق ادامه داشت و حتی عده‌ای این شیوه را ادامه‌دهندهٔ شیوه پارتی می‌دانند. در سبک خراسانی، قوس‌هایی به صورت بیضی و تخم‌مرغی شکل است و در واقع از همان مساجد صدر اسلام بهره گرفته‌است. این سبک از معماری دارای چهلستون و شبستان است. در شیوهٔ خراسانی بنا را تا حد امکان کوتاه ساخته‌اند و از گچ‌بری و تزیینات پرهزینهٔ آن جلوگیری کردند؛ حتی کنگره‌های نزدیک بام را نیز ایجاد نکردند تا کاملاً ساده باشد. معماران در این دوران از مصالح ارزان و ساده استفاده می‌کردند. خصوصیات اصلی این سبک شامل سادگی بیش از حد، مصرف مصالح بومی در ساخت بنا خصوصاً خشت و آجر، پلان مستطیل شکل، شبستان و چهلستون، ساخت یک منار و گنبد، پلان عربی و ساختمانی ایرانی است.[۳][۴]

برخی آثار[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. سعید فلاح‌فر. فرهنگ واژه‌های معماری سنتی ایران. انتشارات کامیاب. ۱۳۷۹. تهران
  2. ذکرگو، امیرحسین. سیر هنر در تاریخ ۲. انتشارات مدرسه. ۱۳۸۱, صص۴۸-۵۱
  3. هاشمی، آشنایی با معماری اسلامی، ۴۵–۴۶.
  4. رسولی، تاریخچه و شیوه‌های معماری در ایران، ۵۸.