جاجرم

برای دیگر کاربردها، جاجرم (ابهام‌زدایی) را ببینید.

جاجرم جاجرم
کشور	ایران
استان	خراسان شمالی
شهرستان	جاجرم
بخش	مرکز
نام(های) دیگر	ججرم (به گویش محلی)
نام(های) پیشین	جاگرم
مردم
جمعیت	۲۵٬۲۰۵
جغرافیای طبیعی
ارتفاع	۱۰۰۰
اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن	۰۵۸۳۲۲۷
شناسهٔ ملی خودرو	🇮🇷ایران ۲۶(ق) ۴۲(ن)
جاجرم روی نقشه ایران ۳۶°۵۷′۱۶٫۹۹″ شمالی ۵۶°۲۲′۲۳٫۹۹″ شرقی

جاجَرم، شهری در استان خراسان شمالی و مرکز شهرستان جاجرم است. جاجرم در فاصله ۱۶۵ کیلومتری از مرکز استان (بجنورد) قرار دارد. شهر جاجرم یکی از مهم‌ترین شهر‍‍‍‮های این خطه از ۰۰۴ سال پیش تا گذشته‌های دور بوده است.

پیشینه

شهر جاجرم، مرکز ولایت قدیم جاجرم، به عنوان یکی از ولایت‌های دوازده‌گانه ربع نیشابور (خراسان غربی)، شناخته می‌شود و به گفته یاقوت حموی، سرزمینی است که در ناحیه میان نیشابور و جوین و جرجان قرار گرفته است. ولایت جاجرم قدیم، دارای شهری به همین نام است که در مسیر راه جرجان قرار گرفته؛ یاقوت حموی آن را با تعبیر «شهر زیبا» یاد می‌نماید و محمد مقدسی، شهر جاجرم را شهری بزرگ با بارو و مسجد جامعی زیبا توصیف کرده است. شهر قدیمی جاجرم، در مسیر جاده کهن فلات مرکزی ایران-خراسان قرار گرفته که ظاهراً از شاخه‌های جاده ابریشم به‌شمار می‌آمد و چنان‌که در فرهنگ انجمن‌آرای ناصری آمده است ظاهراً نام نخستین آن، «جای گرم» بوده است.

مردم‌شناسی

اهالی آن از طوایف متعددی تشکیل شده‌اند. صالحی‌ها تیره‌هایی از محولاتی‌ها هستند که در زمان آقا محمد خان قاجار به اینجا کوچ کرده‌اند. مقصودی‌ها و رمضانلوها دو طایفه بزرگ و قدیمی جاجرم هستند که برطبق اسناد تاریخی در زمان نادرشاه از استرآباد به جاجرم مهاجرت کردند. گنجه‌ای‌ها یا همان نایب‌ها «گرایلی» یکی از بزرگ‌ترین طوایف جاجرم هستند که به تبعیت از بزرگِ طایفهٔ خود حاج دوست محمد توسط نادر شاه از منطقه گنجه و قره باغ به جاجرم کوچ اجباری داده شدند. این طایفه بعدها به دلیل به دست گرفتن مناصب حکومتی مثل نایب الحکومهٔ جاجرم به نایب‌ها معروف شدند. طایفه ادهم (دهقانها_دوقونا) یکی بزرگ‌ترین طایفه‌های جاجرم می‌باشند که متشکل از طوایف محمودی، ادهمی، خواجه، بشارتی، طالبی، بهرامی، قانع و چند فامیل دیگر می‌باشد و شغل اجدادی آنها نیز کشاورزی بوده است.

سادات طایفه بزرگ شیخ الاسلامی یکی از قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین طایفه‌های جاجرم می‌باشند که متشکل از فامیلهای شیخ الاسلامی، اسلامی، سیدی، صداقت، رضائیان و چندین فامیل دیگر می‌باشد، شغل اجداد این طایفه تجارت، مکتبداری، دامداری و کشاورزی بوده است

ازبکها از خوارزم و شاکری‌ها نیز از بخارا به این منطقه آمده‌اند.

نمایی از شهر

حمل و نقل

راه‮آهن

ایستگاه راه‮آهن جاجرم از ایستگاه های اصلی خط راه‌آهن تهران–مشهد است و جزء اداره راه‮آهن شمال شرق ۱ می‮باشد. این ایستگاه در دورهٔ پهلوی ساخته شده و در فاصله ۰۳ کیلومتری در جنوب شهر جاجرم در مجاورت روستای امیرآباد واقعا شده است. این ایستگاه تنها ایستگاه اصلی قطار در خراسان شمالی می‮باشد که بین دو ایستگاه اصلی شاهرود و نقاب قرار گرفته است.

فرهنگ

مراسم آیینی

اجرای تعزیه در جاجرم یک سنت قدیمی است که هر ساله در دوره محرم در محل ثابتی به صورت روباز برای عموم مردم اجرا می‮شود. همچنین مراسم عزاداری امام سوم شیعیان به صورت مفصل همراه با حرکت دسته های عزاداری و مراسم نخل گردانی اجرا می شود. همه ساله از شهرهای اطراف برای تماشای این مراسم جمعیت قابل توجهی وارد جاجرم می‮شود.

صنعت و اقتصاد

صنایع جاجرم

صنایع مهم جاجرم مرتبط با معدن بوکسیت جاجرم می‮باشد. این معدن بزرگ ترین معدن بوکسیت ایران می‮باشد که در ۹۱ کیلومتری شمال شرق شهر واقع شده است. مجتمع تولید پودر آلومینای جاجرم در جوار این معدن احداث شده.

نگارخانه

• 
  مراسم نخل گردانی جاجرم در سال ۱۳۹۱
• 
  اجرای مراسم تعزیه در شهر جاجرم به سال ۱۳۹۱
• رقص چوب در شهر جاجرم
• 
  غذاهای سنتی جاجرم (۱۳۹۲)

منابع

هاشم جوادزاده (۱۳۸۰)، خراسان، ص. ۱۸۵–۱۸۶