رامیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رامیان
کشور  ایران
استان گلستان
شهرستان رامیان
بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۱۲٫۰۰۸ نفر

رامیان شهری در استان گلستان ایران و مرکز شهرستان رامیان است.

جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۲٫۰۰۸ نفر بوده‌است.[۱]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

  • شهرها: رامیان، دلند، خان به بین
  • تقسیمات: مرکزی، فندرسک

رامیان شهری در استان گلستان ایران و مرکز شهرستان رامیان است.

جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۲٫۰۰۸ نفر بوده‌است و دارای ۷۸۳ کیلومتر مربع مساحت است . شهرهای دلند، قلعه میران و فندرسک از توابع آن هستند که ۵۵ روستا را شامل می‌شود . شهر رامیان دارای ۳ کیلومتر مربع مساحت است و موقعیت جغرافیایی آن با طول شرقی ۵۵٫۹ درجه و عرض شمالی ۳۷٫۱ درجه می‌باشد . که نسبت به مرکز استان (گرگان) ۷۶ کیلومتر فاصله دارد .میزان بارندگی سالانه شهر رامیان بین ٨٠٠ تا ١٠٠٠ میلی متر است. زبان‌های رایج مردم این منطقه فارسی و ترکی است و از فعالیتهای مهم مردم منطقه رامیان کشاورزی، نوغانداری و آموزگاری است . مردم این منطقه در کنار فعالیتهای کشاورزی از هنر صنایع دستی نیز بهره مند هستند و از مهمترین صنایع دستی منطقه می‌توان به چادر شب بافی (ابریشم بافی ) اشاره کرد .

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

از جاذبه‌های گردشگری شهرستان رامیان می‌توان به قله ۲۴۰۰ متری قلعه موران، استخر طبیعی گل رامیان با عمق نزدیک به ۸۰ متر، مجموعه ابشارهای سرخه کمر به تعدا ۵ ابشار، مجموعه ابشارهای جوزک، مجموعه ابشارهای سید کلاته به تعداد ۸ ابشار، مجموعه ابشارهای چفت که تعداد انها به ۱۲ ابشار می‌رسد که کوتاهترین ان ۸ و بلندترین ان ۳۲ متر ارتفاع دارد،، مجموعه ابشارهای پشمکی، چشمه نیلبرگ، چشمه سید کلاته، انجیر چشمه، منطقه کوهستانی و برف گیر النگ، چشمه پیر کرم، دهکده توریستی پاقلعه، جنگل دره ملا و باغ تاشته، پارک جنگلی زیبای دلند، ذخیره گاه بین‌المللی سرو زربین، جنگل پنهان خانه، گرم چشمه، دیو چشمه، روستای تاریخی کشکک، تپه تاریخی نقاره خانه، بقعه متبرکه امامزاده بی بی حلیمه خاتون الهادی و همچنین موزه مردم‌شناسی شهر رامیان اشاره کرد.

قلعه موران (قلعه میران)[ویرایش]

قلعه میران یا قلعه موران

قلعه موران یا قلعه میران قله‌ای به ارتفاع ۲۴۳۰ است متر که در جنوب غرب شهر رامیان واقع شده‌است در بالای این قله زمینی مسطح به مساحت ۳ کیلومتر مربع قرار دارد. بر فراز این قله و دامنه آن گیاهانی چون سرخدار، ممرز، راش، گردو، انجیلی، اورس، زرشک، رزماری، زعفران کوهی و سورنجان (حسرت) می روید. همچنین کنام گله اسبان وحشی، ببر، آهو و شوکا، خرس، گرگ، شغال، شاهین، عقاب و جغد می باشد.

در گویش محلی به این کوه قلعه موران -Qal'e Moran- می گویند، زیرا در لهجه مردمان بومی ایالت باستانی گرگان گاه واج و حرف زیر بدل می شود به واج و حرف پیش. به هر حال این در حالی است که بنا به استنادات تاریخی این دژ مستحکم طبیعی نام خود را وامدار میرانشاه سلجوقی است.

این قله با مساحتی بالغ بر شصت هکتار وسیع ترین قله کشور محسوب می شود. اما بیشتر جاذبه آن مدیون شکل منحصر به فرد و زیبای دیواره های صخره های گرداگرد آن است. این قله کنام گله های اسب وحشی هم می باشد. بر فراز این قله چشمه ساران و آرامها، بازمانده های قلعه هایی از دوران اشکانیان و شورش مازیار علیه خلافت عباسیان، جنگلهای کهن اورس وجود دارد. گفتنی است جنگل های اورس موجود در قلعه موران (قلعه میران) و اطراف آن، یعنی جنگل های اولنگ و تخته بادو و همچنین جنگل ابر نخسین سرزمین های حاصل از پس روی دریای تتیس و در نتیجه نیای بزرگ جنگل های هیرکانی هستند.

گل رامیان[ویرایش]

گل رامیان

گل رامیان که در متون صفویه تا قاجار به نام "کبود استخر" نیز در مکاتبات و مراسلات راجع به ایالت گرگان از آن یاد شده است، ژرف ترین و عمیق ترین چشمه آب سرد ایران و دومین در سطح جهان است. رنگ این چشمه آب سرد با توجه به ژرفا و ویژگی آن در طول سال از سبز کبود به فیروزه ای تغییر می‌کند. گل رامیان در فاصله ۵ کیلومتری جنوب شهر قرار دارد که دارای جاده‌ای آسفالته و چشمه‌ای پر آب است که استخر طبیعی دایره شکل به مساحت ۷۲۰۰ متر مربع تشکیل داده که دارای آب زلال است. گل رامیان از تفرجگاههای معروف و زیبای استان است که عموم منطقه در ایام تعطیلات از آن استفاده می‌کنند .طبق اسناد موجود از زمان سعدالله خان ایلخانی حاکم فندرسک در زمان مظفرالدین شاه قاجار این تفرجگاه وقف حوزه علمیه سعدیه رامیان است.

گل رامیان

ذخیره گاه جنگلی زربین[ویرایش]

در طرفین رودخانه قره چای در حوالی جنوب گل رامیان جنگل انبوه پهن برگ وجود دارد که هر چه به سمت جنوب حرکت کنیم به تدریج از گونه سوزنی برگ زربین در بین درختان پهن برگ افزایش می‌یابد به نحوی که در بخشهایی بصورت جامع سوزنی برگ نمایان می‌شوند . مساحت جنگلهای این منطقه به ۴۰۰ هکتار می‌رسد.

ذخیره گاه سرخدار[ویرایش]

سرخداران از بازماندگان هزاره های گذشته در عصر یخبندان در جنگل های هیرکانی می باشند که در نقاط معدودی در جهان از آنها همچنان به طور طبیعی و خودرو می روید. ذخیره گاه این درختان در محدوده شهرستان های رامیان و علی آباد کتول از برجسته ترین ذخیره گاه های این درخت نادر در سطح جهان و میراث کهن زیست کره محسوب می شود. متاسفانه این درختان به خاطر مقاومت در برابر اشتعال و انعطاف در برابر چوب بری مورد غارت افراد سودجو برای نجاری (تولید قلیان، تخته نرد، مبل و...) قرار گرفته است، لذا این درختان در معرض نابودی و انقراض قرار گرفته اند. اقدامات بازدارنده (نظیر کشیدن سیم خاردار، گماردن جنگلبانان، جریمه مالی و فرهنگسازی) نسبت به این تخریب ناکارآمد بوده است.

ارتفاعات اولنگ[ویرایش]

اولنگ

در جنوب شهرستان رامیان ارتفاعات برفگیر و سرد ارتفاعات اولنگ (OLANG) واقع شده است. این منطقه مرتعی حاصلخیز با بادهای همیشگی و خنک است که پذیرای گردشگران فراوانی می باشد. اولنگ در زمستان ها شاهد برگزاری ورزش های زمستانی به خود است. در جوار اولنگ دشتی وجود دارد به نام "تخته بادو"، و همچنین قبل از این دشت فراخ و برفگیر نیز جاده های پیچ در پیچ زیبا و جنگلی "بادو" واقع شده است. در حوالی بادو روستاهای خوش آب و هوای "ملچ آرام" و "جوزچال" قرار دارند.

اولنگ با ارتفاع 2888 متر از مرتفع‌ترین نقاط شهرستان رامیان است.

مردم[ویرایش]

زبان آنان فارسی و ترکی است. فارسی را فارس‌های روستاهای کوهستانی این شهرستان با گویش بازمانده از گویش ایالت کهن گرگان (یا جرجان) با گرایشی از لهجه گرگانی موسوم به کوهستانی (یا کوهساری) تکلم می‌کنند، و زبان ترکهای این بخش، ترکی قزلباشی است که دارای ریشه ای مشترک با ترکی خراسانی (گرایلی یا قرائی)است.

ترکان رامیانی برای دفاع از شیعیان منطقه در قبال ازبکان و ترکمن‌ها به دستور صفویان، در کالپوش و نقاطی دگر از جمله مناطقی از خراسان مستقر شدند. آنها در ادوار آتی وارد مکانی با نام " کهنه رامیان" شدند که ویرانه‌هایی از آن در جنوب غربی رامیان فعلی در غرب و جنوب غرب زمین های پر آب و حاصلخیز (آیش‌) و همچنین اطراف روستای قره قاچ (که آن هم از سکونتگاه‌های این ترکان قزلباش بود) باقی‌مانده است. ولیکن به فرمان حسین قلی خان قاجار به رامیان تازه یا همین رامیان کنونی کوچیدند.

بهار رامیان
شالیزار تابستانه رامیان
برگریزان پاییز رامیان، جنگل نیلبرگ
زمستان رامیان



سوغات[ویرایش]

برجسته ترین اثر دستی هنری رامیانی منسوجات ابریشمی است_ که چه بسا از معماری و موسیقی و اشعار و داستان های بومی نیز بیشتر به شهرت رسیده است. به هر حال، هم اکنون نیز رامیان و مینودشت قطب تولید ابریشم استان گلستان به شمار می روند و بانوان در این دیار از دیرباز به نواغانداری و پرورش آن و توت می پرداختند. تولید دستمال، رومیزی، سفره، هوله، عرقچین، جلیقه، پیراهن و البسه زنانه محلی از جنس ابریشم در این شهر در استان معروف بوده است. ابریشم بافی رامیان در سال 1392 خورشیدی گواهی نامه ی مهر اصالت یونسکو را احراز نمود. هنوز منسوجات ابریشمی در زندگی روزمره و همچنین به عنوان هدیه در میان مردم شهر رواج دارد و جزو هویت این مردمان محسوب می گردد.

از مشاغل قدیمی در رامیان زنبورداری در دشت ها و جنگل های پایین دست و بالا دست است. عسل رامیان از دیرباز مورد پسند بوده و بازار خوبی در منطقه داشته است. رامیان بزرگترین تولیدکننده عسل در استان گلستان محسوب می گردد.

از دیگر رهاورد رامیان می توان به میوه های جنگلی نظیر آلو جنگلی (قَلَرو)، آلوچه جنگلی (الچک)، ازگیل وحشی (کُندُس یا تلسکور)، بلوبری جنگلی (ولیک یا یئمئشن)، انار ترش جنگلی، به جنگلی و... اشاره داشت.

تولید انواع سس و رب و ترشی از دیگر رهاوردهای رامیان است، نظیر رب گوجه، ترشی و رب کندس، ترشی انار جنگلی و...

محصولات کشاورزی نظیر نان (آرد) و برنج، انواع روغن ها مثل زیتون و کلزا، محصولات لبنی نظیر انوع کشک، کشک نرم یا پَتُق، قره قروت، قره قروت خمیری یا سیچو، کره محلی و...

صنایع دستی چوبی مانند قلیان (چِلیم)، جا شمعی، سازها و بازی های چوبی مانند فلوت (فوت فوتک) و شطرنج در کنار صنایع دستی فلزی نظیر ساخت سیخ، دشنه، تبر نیز از جمله سوغاتی های این شهر به حساب می آید. همچنین ظروف مخصوصی که رامیانی ها به آن "قَل او" می گویند و برای دم گذاشتن چای آتشی های دبش در جنگل ها یا کنار شومینه های ییلاقی به کار می رود.

غذاهای بومی[ویرایش]

به دلیل غنای این شهر در جوار جنگل و رودخانه و جلگه های حاصلخیز، و پرورش دام و طیور و کشاورزی متنوع، آشپزی در این شهر منبعث از اقتضائات بومی نیاکان این شهر واقع می شده است. همچنین به دلیل مجاورت رامیان با حاجیلر، فندرسک، استرآباد، کتول، کومش و دشت گرگان و ترکمن صحرا، اشتراکاتی با این سرزمین ها داشته، به نحوی که هم از آنها تأثیر پذیرفته است و هم تأثیر گذاشته است. از جمله غذاهای بومی رامیانی عبارتند از:

آش خمیری (نوعی آش رشته که با رب انار ترش سرو می شود.)

رشته پلو و ماهی و پرنده شکم پر (که مواد آن سبزی های جنگلی و خانگی نظیر چاقارتیکن (زولنگ در گویش گرگانی) و گشنیز، هویج، نخودفرنگی، گوشت همراه چرخ کرده و پیاز است.) که در کنار آن معمولاً کاهو با رب انار ترش سرو می شود.

ماهی کبابی با ماهی های تِلاجی (رودخانه ای)

آب گوشت

سلوف خورش (سلوف نام سبزی جنگلی است.)

کباب ترش (کباب آغشته به رب انار و دیگر طعم دهنده های محلی)

سالماچخاردما (آشی از اسفناج و نیم دانه و حبوبات)

ماشلی آش (برنج کته و شفته به همراه ماش به همراه عسل)

ماش اؤستونه چکدء (مشابه ماشلی آش اما دمپختک و بدون عسل)

قُز خورش (خورش گردو یا همان فسنجان)

کدو خورش (ترکیب شده از کدو حلوایی یا کدو تنبل با گوشت گوسفندی و ماش)

شولَه (سوپی ترکیب شده از ماش و دیگر مخلفات)

قُورتُو (که از کشک نرم موسوم به "پَتُق" در کنار بادمجان سرخ شده و سیر و خیار خام سرو می شود.)

تُورشُو (از ترکیب آرد، سیب زمینی و هویج و تخم مرغ و نخودفرنگی به دست می آید.)

قارما (همان استانبولی اما با سبک و سیاق پخت رامیانی آن)

قاتما قارما (یک نوع میرزا قاسمی که به جای بادمجان کدوسبز دارد و سیر، تخم مرغ ندارد.)

یئتمچه (یک نوع میرزا قاسمی که کدوسبز ندارد اما بادمجان و تخم مرغ دارد و پیاز)

بادمجان آش خورش (برنج کته به همراه خورش با مرغ و لپه و گوجه و...)

کاک (نان محلی رامیانی ها)

تورشو چورک (نان محلی به همراه سبزی جنگلی ای موسوم به "هوجی")

بورَک (غذای مشترک ترکها چه در آناطولی و چه در حاشیه خزر، گوشت و دیگر مخلفات داخل در خمیر که سرخ می شود.)

بیشمه (شیرینی ترکی مشابه با دونات آمریکایی)

قَتَلمه (نوعی نان فراوری شده و شیرین)

نون پنجره ای

کَسمَک (نوعی شیرینی که همراه با چای سرو می شود؛ در آن از گردو، کنجد یا وانیل بهره می جویند.)

مَت (نوعی شیرینی ویژه ایام سرد سال بخصوص شب یلدایی که از کنجد، عسل، گردو و دیگر مغزها تهیه می شود.)

نون کُماج (نوعی نان شبیه کیک که در خاکستر پخته می شود.)

پامبلی چُورک (مشابه کماج اما پیرامون آن برگ های گیاهی پهن برگ موسوم به "پامبلی" است. همچنین از شیر تازه گاو و کره فراوان حیوانی حاصل از شیر گاو تهیه می گردد.)

حلوا اُماج (حلوای سنتی ایالت گرگان به رنگ زرد)

نون گردویی (کلوچه به اندازه نان خرمایی متشکل از گردو)

نون خرمایی (ریشه این نوع شیرینی به درختان خرمای شهر باستانی جرجان باز می گردد. پیش از حمله مغولان در دشت گرگان خرما کشت می شد.)

محله‌های قدیمی[ویرایش]

  • محله های این شهر (در بافت کهن و قدیمی شهر) عبارتند از:

بای اوا : در مرکز شهر

رجبلو محله : کشیده از غرب تا شمال غربی شهر

آق اویلی : کشیده شده در غرب تا جنوب غربی

کتوکلی : در جنوب غربی شهر

کوپکلی : در جنوب شرقی شهر

قانچی : در منتهی‌الیه شمالی

داغلی محله : در منتهی‌الیه شمال شرقی شهر

قوانلو اوا : در شرق شهر

صادقلو اوا : در شرق شهر

ملچ آرام : در شمال غربی شهر

رجن: در منتها الیه شرقی و جنوب شرقی شهر

منابع[ویرایش]

  • سفرنامه ابت.۶۳
  • رابینو-سفرنامه مازندران واسترآباد.ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی-تهران ۱۳۳۶ص۱۷۲
  • سعیدی، محمد علی -تاریخ رامیان و فندرسک.ص۱۹
  • گریگوری ملگونوف- ترجمه دکتر امیر هوشنگ امینی-کرانه‌های جنوبی دریای خزر-ص.۱۸۴-مرداد۱۳۷۶
  • محمد حسن خان اعتمادالسلطنه-تاریخ اشکانیان-چاپ نقش جهان.۱۳۷۱-ص۱۸۴
  1. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 

پیوند به بیرون[ویرایش]