زبان‌های قارلقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

زبان‌های قرلوقی یکی از زیرشاخه‌های خانواده زبان‌های ترکی می‌باشد. این زیرشاخه توسط خلخ توسعه یافته است. بسیاری از آثار ترکی میانه به این زبان‌ها نوشته شده است. آل افراسیاب، خانات جغتای، خانات یارکنت، گویشوران ازبک خانات بخارا، امارت بخارا، خانات خیوه و خانات خوقند به زبان‌های قرلوقی صحبت می‌کردند.امیرنشین های گوناگونی به این زبان سخن گفتند. خان های قراخانی با این زبان گفتگو می کردند که ترکی، فرغانی، کاشغری یا قراخانی نامیده می شد ولی اکنون گویشوری ندارد. همچنین خانات جغتایی به زبانی از شاخه شرقی قرلوقی سخن می گفتند که جغتایی نامیده می شد و از زبانهای منقرض شده می باشد گرچه در گذشته رواج داشته است. تنها زبان از شاخه قرلوق غربی زبان ازبکی می باشد.

  مناطقی که در آنها به زبان های قرلوق‌شرقی (اویغوری، زبان آینو، ایلی ترکی) سخن گفته می‌شود.
  مناطقی که در آنها به قرلوق‌غربی (ازبکی) سخن گفته می‌شود.

دسته بندی[ویرایش]

نیاترکی ترکی عام قرلوقی غربی
شرقی

فهرست زبان ها[ویرایش]

  • ازبکی - ازبک‌ها به این زبان سخن می گویند؛ در حدود ۳۲ میلیون گویشور دارد.
  • اویغوری - اویغورها به این زبان سخن می گویند؛ نزدیک ۱۰ میلیون گویشور به این زبان سخن می گویند.
  • زبان آینو - قوم آینو به این زبان سخن می گویند؛ دارای نزدیک به ۶،۶۰۰ گویشور است.
  • ترکی ایلی - زبانی در حال انقراض است که ترک های ایلی به آن گفتگو می کنند که زیر شاخه ای از ازبک‌ها به شمار می آیند؛ دارای 120 گویشور است که در حال کاهش است (۱۹۸۰)
  • جغتایی - زبان منقرض شده ای است که در آسیای میانه تا اوایل قرن ۱۹ میلادی به این زبان گفتگو می‌شد و به عنوان زبان ادبی شناخته می‌شد. زبان‌های ازبکی و اویغوری شکل نوین این زبان به حساب می‌آیند.
  • زبان قراخانی - زبان ادبی خانات جغتایی بود.

منابع[ویرایش]