آزادشهر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آزادشهر
شاه پسند
کشور  ایران
استان گلستان
شهرستان آزادشهر
بخش مرکزی
نام(های) دیگر قره تکن، شاه پسند
نام(های) قدیمی شاه پسند
سال شهرشدن ۱۳۴۱
مردم
جمعیت ۳۹٬۹۷۹ نفر سال ۱۳۹۰[۱]
رشد جمعیت ۱/۹درصد[۱]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۸۹۲/۴۷کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۵۰متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۷/۷
میانگین بارش سالانه ۶۰۰
اطلاعات شهری
شهردار آقای مهدی جعفری
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۷
شناسهٔ ملی خودرو  ایران ص ۶۹ [۳]
تابلوی خوش‌آمد به شهر

آزادشهر شهری است در استان گلستان ایران. این شهر مرکز شهرستان آزادشهر این استان است. جمعیت شهرستان آزادشهر در سال ۱۳۹۰، برابر با ۹۱۷۶۷ نفر بوده‌است.[۴] جمعیت شهر آزادشهر در سال ۱۳۹۰، برابر با ۵۰٬۳۷۴ نفر بوده‌است. از مراکز گردشگری و باستانی این شهرستان می‌توان بقعهٔ امامزاده محمد بن زید (آق امام)، پارک جنگلی و پارک زیتون تپه را نام برد.

ریشه های تاریخی شاه پسند در تاریخ معاصر[ویرایش]

دشت شاه پسند در گذر سده ها و هزار های گذشته محل استقرار گروه ها و اقوام مختلفی بوده است که آثار و بقایای آنها به صورت پراکنده و در قالب مکان های باستانی همچنان وجود داردو حکایتگر دوره های مختلفی از یکجا نشینی و شهر نشینی می باشد.این مراکز سکونت گاهی و اجنماعی بنا به شرایط مختلف زمانی و رویدادهای ناگوار و خشونت بار مانند: جنگ ، قتل و غارت بارها نابود شده و دوباره بخاطر پدید آمدن دوره های از صلح و آرامش برقرار گردیده است. و جود ده ها تپه باستانی که نمایانگر قلعه ها و دژهای نظامی و آبادی های مهم هستند و نیز وجود گور دخمه ها ، کوره های سفال گری و قنات ها و سایر اشیا و آثار و حدس و گمان باستان شناسان و تاریخ پژوهان نشانگر وجود شهرهای مهم تا دوره اشکانیان و حتی ساسانیان در منطقه می باشد.پدیده شکل گیری آبادی ها و شهرها در دشت شاه پسند همانند سایر مناطق دشت گرگان و سپس ویرانی و نابودی آنها در تمام دوران اسلامی ادامه داشت نمونه بارز آن تخریب و زوال شهرهایی مانند : دشت حلقه و جرجان ( گنبد فعلی ) و آبادی ها و غصبات اطراف آنها بدست هلاکو خان مغول است. در عصر صفویه دوره ایی از اثبات و آرامش نسبی برقرار گردید و برای چندمین بار مردمان گریزان از ناامنی ها و چپاول برای استقرار و سکونت بسوی دشت ها سرازیر شدند و روستاها و شهرهایی ایجاد نمودند. نام شاه پسند یا شاه فسند نخستین بار در عصر صفوی شنیده می شود و بیانگر آن است که نامگذاری مجدد آن در زمان رضا شاه همراه با آگاهی تاریخی بوده و صرفا به تکیه به برخی روایت ها و داستان های غیر مستند اقدام نشده است. بر اساس مدارک مکتوب تاریخی آزادشهر در دوره صفویه به شاه فسند معروف بوده همچنین در وقفنامه خواجه مظفرالدین بتکچی به تاریخ ۹۰۹هجری قمری شاه فسند در حوزه کبود جامه معرفی می گردد. در تاریخ معاصر از پایان عصر صفوی تا حضور رضا شاه و حضور دوباره مردم در دشت شاه پسند دوره ایی از بی ثباتی ، ناامنی ، چپاول و رقابت های خشونت بار میان ترکمن ها و مردمان بومی صورت می پذیرفت و برای چندمین بار روستا نشینی و شهر نشینی در پهن دشت گرگان و همچنین شاه پسند دچار ضعف و بحران و انحطاط می گردد.[۵]

دلایل نامگذاری شاه پسند[ویرایش]

در سال ۱۳۴۲ خورشیدی و در عهد سلطنت محمد رضا شاه ، سنگ بنای شهرداری آزادشهر گذاشته شدو دارای شهرداری مستقل گردید. با توجه به آنکه مردم از سالها پیش این مکان را شاه پسند می نامیدند ازاینرو در دفاتر رسمی و دیوانی اسناد دولتی و تقسیمات کشوری نیز نام شاه پسند را انتخاب گردید و از آن پس رسما با عنوان شهرداری شاه پسند آغاز به کار کرد.

علت نامگذاری شاه پسند[ویرایش]

  1. ۱-وجود یک گیاه یا گل بنام شاه پسند
  2. ۲- به دلیل حضور رضا شاه در شاه پسند
  3. ۳- ریشه تاریخی شاه پسند در تاریخ معاصر

شاه پسند نام یک گل ( verbena)[ویرایش]

گل شاه پسند یک سرده از تیره شاه پسندیان است و شامل ۲۵۰ گونه از گیاهان فصلی و دائمی و یا گل های نیمه چوبی است که دارای خواص دارویی می باشد. این گیاه بومی اروپا و آمریکا می باشد که در شرایط طبیعی و آب و هوایی خزری از جمله منطقه آزادشهر رشد می کند و در بهار و تابستان و پاییز گل می دهد. تعداد انگشت شماری این فرضیه را مطرح می کنند که شاید علت نامگذاری شاه پسند به دلیل رویش این گیاه بوده است البته این فرضیه قابل پذیرش نیست. زیرا این گل بومی اروپا و آمریکا بوده و بعدها بعنوان گل تزیینی وارد ایران شده است همچنین سند معتبری وجود ندارد که این گیاه در دشت شاه پسند می روییده است.

به دلیل حضور رضا شاه در شاه پسند[ویرایش]

از سال ۱۳۰۷تا ۱۳۱۷ خورشیدی رضا شاه ۱۲ بار به استرآباد آمده و در کاخ موزه گرگان اسکان داشته است. او در سال ۱۳۱۳ خورشیدی از منطقه و شهر رامیان بازدید داشته است در یکی از سفر ها به خاطر نظارت بر عملیات راه سازی شاه پسند خوش ییلاق وارد دشت شاه پسند شده و ساعاتی در این مکان توقف می نمایدداستان های گوناگونی بیان می شود که نام شاه پسند به میمنت و مبارکی حضور رضا شاه در منطقه و تعریف و تمجید وی از موقعیت مکانی و طبیعی آن نام گذاری کرده اند.ظاهرا رضا شاه درباره مستعد بودن منطقهبرای کشاورزی و اهمیت راه های ارتباطی شاه پسند تاکیید کرده و ساخت منازل جدید و استفاده از مصالح مقاوم و انتقال کوه نشینان و مهاجران به شاه پسند توصیه نیز داشته است.اغلب افراد کهنسال و قدیمی دلیل نامگذاری شاه پسند را صرفا حضور شخص رضا شاه عنوان کرده انداما مدرک معتبر ، نوشته مستند و قابل اعتنایی در این باره بدست نیامده است.

ریشه شاه پسند در تاریخ معاصر[ویرایش]

به نظر می رسد مستندترین اخباری که میتوان درباره مبنا و ملاک نامگذاری شاه پسند در زمان شکل گیری و حتی در روزهای تاسیس شهرداری مورد توجه قرار داداستناد به سایت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و همچنین وجود وقفنامه ی سال۹۰۷هجری مظفرالدین بتکچی به رشته تقریر در آمده است.با توجه به وجود یک آبادی و روستا تا اواخر دوره صفویه به نام شاه فسند محتمل است که شخص شاه یا دولت وی به این پیشینه آگاه بوده و از میان پراکندگی نامهای محلی نام شاه پسند را برای این مکان تاریخی برگزیده اند.

تاریخچه سینما آسیا ( بهمن ) آزادشهر[ویرایش]

هنوز چند ماهی از تاسیس شهرداری نمی گذشت که مجوز ساخت پروژه بزگ ساخنمان سینما دریافت شد پیش از آنکه شهرداری شاه پسند دارای یک ساختمان مستقل شود احداث سینما در خیابان گرگان و تقریبا خارج از شهر در بین زمین های کشاورزی آغاز گردید در این زمان تقریبا یک ربع قرن از شکل گیری شاه پسند بعنوان یک آبادی می گذشت ساخت یک سالن سینما در دشت گرگان یک دستاورد و امتیاز بزرگ محسوب می شد چرا که وجود سینما در بین شهرهای شرق مازندران به تعداد انگشتان دو دست نمی رسید و دوستداران و علاقمندان به فیلم ، موسیقی و اجرای زنده شوها باید به گنبد و یا گرگان سفر می کردند.با تاسیس و راه اندازی سینما در شاه پسند با مدیریت برادران نسیمیان بر اهمیت این شهر کوچک بعنوان یک مرکز فرهنگی هنری در بین سایر شهرها افزوده شد و دورانی که شاید بهترین و مهمترین ابزار سرگرمی مردم ایران گوش دادن به رادیو بود و داشتن آن به عنوان یک وسیله تجملی موجب تفاخر می گردد.سینما مهمترین وسیله سرگرمی گذران اوقات فراغت و آشنایی مردم از طریق تماشای فیلم با جهان خارج و فرهنگ های مختلف دنیا محسوب می شد.از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ خورشیدی قسمت تابستانی سینما واقع در سمت راست ورودی شروع به کار کرد و مردم علاقمند منطقه از کارو تلاش روزانه رها می شدند و برای ساعاتی خوشگذرانی به سینما می آمدند و بروی صندلی های چوبی آن می نشستند. در سالهای ۱۳۵۵ تا۱۳۵۶شاه پسند فاقد برق بود و انرژی مورد نیاز ساختمانهای دولتی و ژاندارمری از رامیان تامین می شد. در سالن تابستانی ( سر باز ) پخش فیلم ها اغلب محصول کشور هند بودند توسط یک دستگاه آپارات هندلی امکان پذیر بود که برای تامین نور آن از زغال استفاده می شد.از سال ۱۳۴۷ خورشیدی که سالن اصلی و سرپوشیده به بهره برداری رسید بر رونق کار و اهمیت سینما افزود و بعدها با آمدن برق و آوردن یک دستگاه آپارات اتوماتیک لهستانی به نام واریمکس بر کیفیت اکران و زمان پخش افزود.تا اوایل انقلاب اسلامی سال ۵۷ سینما به عنوان یکی از مراکز گذراندن اوقات فراغت جوانان به حساب می آمد ولی بخاطر نگرش و اورهای دینی و مذهبی و به دلیل نمایش بعضی از فیلم ها و کنسرت های غیراخلاقیعده ایی از رفتن به سینما خودداری کردند.بنابراین سینما آسیا آزادشهر نیز مانند سینماهای ایران به صورت نیمه تعطیل در آمد و بعدها با تثبیت انقلاب اسلامی انقلاب فرهنگی و اصلاح امور و نظر موافق مسئولان و بزرگان کشوریدر جهت ادامه کار سینما با شرط حفظ شئونات اسلامی از ابتدای دهه ۶۰ به کار خود ادامه داد.حال دییگر پس از پیروزی انقلاب اسلامی نام سینما آسیا به بهمن تغییر یافته بود.سینما بهمن در دهه ۷۰مورد بازسازی و مرمت قرار گرفت و تا کنون با پخش فیلم های سینمایی و نمایش تئاتر و کنسرت به کار خود ادامه داده است. شاید ساخنمان سینما یکی از بناهای قدیمی و تاریخی شهر باشد و برای آیندگان به یادگار بماند[۶]

فرآورده‌ها[ویرایش]

مرکبات -آلوجات - غلات - گندم - جو - برنج- کلزا

موقعیت[ویرایش]

محل تلاقی مسیر ارتباطی ۳ شهر بزرگ گنبد کاووس و گرگان و شاهرود بوده و مسیر ارتباطی شمال کشور به مشهد از این شهر می‌گذرد. به نحوی که از شمال به شهرستان گنبد کاووس، از غرب به مرکز استان (گرگان)، از شرق به جنگل گلستان و استان خراسان واز جنوب هم به شهرستان شاهرود و استان سمنان محدود می‌شود. گرچه شواهد تاریخی بازمانده اندکند، اما می‌توان انتظار داشت به سبب همین موقعیت تاریخی از دیرباز آزادشهر محل سکونت بوده باشد؛ خاصه از آن رو که در نزدیکی آن امام زاده و زیارتگاه است و اصولاً چنین زیارتگاهی در اماکن مسکونی بنا می‌شود و محل اجتماع است. به نظر می‌رسد آنجاها که در متون تاریخی کهن از «دروازهٔ جرجان» یاد می‌شود، اشاره به نام روستایی باشد که هسته‌ای اولیهٔ همین آزادشهر کنونی است. مثلاً گفته شده است که محمد بن جعفر صادق، فرزند امام ششم شیعیان در «باب جرجان» کشته، و به خاک سپرده شد.

مراکز آموزشی آزادشهر[ویرایش]

  1. دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر
  2. دانشکده علوم انسانی گلستان واحد آزادشهر
  3. دانشکده فنی سما واحد آزادشهر
  4. دانشگاه پیام نور
  5. دانشکده علوم و حدیث و معارف اسلامی

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری گلستان (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. «۱۴ قومیت ساکن در شهرستان آزادشهر، نمونه وحدت و همدلی هستند». تیتر آزاد، ۱۱ / اسفند / ۱۳۹۱. 
  3. پلاک وسایل نقلیه استان گلستان
  4. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 
  5. الگو:«تاریخ رامیان و فندرسک» تالیف محمد علی سعیدی
  6. الگو:«نگاهی اجمالی به آزادشهر»مجله ی ندای شرق مازندران سال۷۴