عرب‌های خوزستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

'

عرب‌های خوزستان
Ahwazi Sheikhs Autumn 1948.jpg
کل جمعیت

۱ تا ۲ میلیون[۱]

نواحی با بیشترین جمعیت

اهواز:آبادان. خرمشهر:شوش:هویزه:سوسنگرد:دشت آزادگان:شادگان
زبان‌های رایج
عربی و فارسی
ادیان و مذاهب
اکثریت اسلام (شیعه)
اقلیت صابئی[۲]

عرب‌های خوزستان ساکنان عرب استان خوزستان که به زبان عربی سخن می‌گویند و در ایران به آنان مردم عرب گفته می‌شود. این مردم ساکنان خوزستان هستند.

فرهنگ[ویرایش]

پوشاک[ویرایش]

زنان[ویرایش]

دختربچه عرب

عبا و شیله

مردان[ویرایش]

مردان دشداشه می‌پوشند که لباسی یکسره و بلند تا مچ پا و معمولاً سفید رنگ و در تابستان نیز خنک است. عرب‌های خوزستان در مراسم‌های رسمی با اهدای لباس و اشیاء فرهنگی عربی از مقامات دولت استقبال می‌کنند.[۳]

زبان[ویرایش]

گویش عربی، مردمان عرب خوزستان جزو گویش‌های عراقی-خلیجی محسوب می‌شود.[۴] اگرچه بسته به مناطق مختلف استان، تفاوت‌هایی با یکدیگر دارد و لهجه عربی خرمشهر را فصیح‌ترین و اصلی‌ترین لهجه این گویش می‌دانند.[۵] درواقع، عرب‌های خوزستان ساکنان بومی آن منطقه می‌باشند که به زبان عربی تکلم می‌کنند. عربی محلی با عربی حجاز تفاوت‌های بسیاری دارد و بیشتر به عربی محاوره‌ای عراق نزدیک است و تحت تأثیر فارسی و گویش‌های محلی خوزستان قرار گرفته‌است. البته عربی نواحی آبادان و خرمشهر با عربی نقاط دیگر خوزستان کمی تفاوت دارد و به اصطلاح صحیح‌تر است و کمتر تحت تأثیر فارسی قرار گرفته‌است. مثلاً عبارت «یخ» که در عربی فصیح «ثلج» می‌شود در آبادان و خرمشهر و همچنین محاوره عراق «ثلِج» تلفظ می‌شود اما در دیگر نقاط خوزستان عرب‌ها اصطلاح فارسی آن (همان یخ) را به کار می‌برند. در عربی حجاز چهار حرف «گ»، «چ»، «پ» و «ژ» تلفظ نمی‌شود (نوشته نمی‌شوند ولی در محاورات بکار برده می‌شوند، مانند کلمه «قتل» که در محاوره «گَتِل» تلفظ می‌شود) اما عرب‌های خوزستان تنها حرف «پ» را در گویش به کار نمی‌برند البته همان‌طور که ذکر شد این موضوع محدود به عرب‌های خوزستان و ایران نیست. اگرچه عربی خوزستان به عربی محاوره‌ای عراق نزدیک است اما تفاوت‌هایی نیز با آن دارد. مثلاً حرف «ج» جای خودش را در بسیاری از عبارات به «ی» داده‌است مثل «ریل» به جای «رجل» یا «دیایة» به جای «دجاجة» یا «تی‌یی» به جای «تی‌جی». عربی خوزستان تحت تأثیر فارسی قرار گرفته‌است طوری‌که بسیاری از اصطلاحات، مخصوصاً لغات و اصطلاحات رایج امروزی به صورت فارسی تلفظ می‌شوند مثل «بیمارستان» به جای «مستشفی»، «بادگان» (پادگان) به جای «ثکنة»، «سرگرد» به جای «رائد»، «گروهبان» به جای «عریف»، «روزنامه» به جای «جریدة».[۶] با این وجود، در قواعد و ساختارهای آن ارتباط عمیق و گسترده‌ای با زبان فصیح و لهجه‌های قدیم عربی دارد، و الفاظ و عبارتهای آن ریشه در زبان عربی فصیح داشته که گاهی دچار ابدال، قلب، نحت و دیگر تغییر و تحولات زبانی می‌شوند. این پژوهش به شناسایی اصول و ویژگی‌های لهجهٔ عربی خوزستان، بررسی تغییرات زبانی در زمینه حروف و دگرگونی‌های حاصله، و شناسایی بنیه صرفی و نحوی می‌پردازد.[۷]

جامعه[ویرایش]

طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام شد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در استان خوزستان به قرار زیر بود: اکثریت ۳۳٫۶٪ عرب (۳۵٫۶٪ مرد، ۳۱٫۹٪ زن)، ۳۱٫۹ فارس (۲۷٫۸٪ مرد، ۳۶٫۷٪ زن)، ۳۰٫۲ لر (۳۲٫۴٪ مرد، ۲۸٪ زن)، ۲٫۵ ترک (۱٫۹٪ مرد، ۲٫۴٪ زن)، ۱ کرد (۰٫۸٪ مرد، ۱٫۱٪ زن)، ۰٫۲ سایر و ۰٫۵ بدون جواب بودند.[۸]

مولا :لقبی که به سیدی (فرزند رسول خدا) که بزرگ قوم خودش گفته می‌شود البته برای احترام بعضی وقتها به سیدهای مسن و محترم هم گفته می‌شود[نیازمند منبع]

شیخ: عرب‌های خوزستان به عشایر و قبایل مختلفی تقسیم می‌شوند که هر قبیله برای خود یک شیخ دارد که نماینده و رئیس آن قبیله بوده و وظیفه رسیدگی به امور و حل وفصل مشکلات قبیله را به عهده دارد. [نیازمند منبع]

قانون‌ها[ویرایش]

فصل[ویرایش]

به جبران خسارت مادی یا معنوی یا جانی در میان اعراب خوزستان جهت حل اختلاف میان دو طرف از دو عشیره یا از دو طرف از یک عشیره، فصل می‌گویند. برای مثال وقتی یک نفر از اعراب دچار ضرر یا آسیب می‌شود برای رفع این ضرر یا آسیب از کسی که این خسارت را ایجاد کرده خسارت دریافت می‌کنند؛ که الزما مالی نیست. برای مثال عذر خواهی در جمع.

عرب‌های خوزستان و سیاست مرکزی ایران[ویرایش]

همواره هنگام جذب آراء مردم عرب خوزستان، برخی نامزدهای محلی و ملی نشست‌های اختصاصی با مردم عرب خوزستان برگزار می‌کنند. برای نمونه در میتینگ انتخاباتی حسن روحانی دیداری خصوصی و ویژه نیز با آن‌ها ترتیب داد.

شیوخ عرب خوزستان که برای شرکت به تهران دعوت شده بودند در این دیدار خصوصی خواسته‌های خود را با این نامزدهای انتخاباتی در میان می‌گذارند.[۹]
محمد باقر قالیباف نیز در پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲، در سفری به اهواز با مردم عرب آن شهر نشستی اختصاصی برگزار کرد. او در این نشست بر ضرورت مشارکت اقوام به عنوان یک فرصت تأکید کرد.[۱۰][۱۱]

محسن رضائی نیز در سایت منتسب به وی در انتخابات سال ۱۳۸۸، گفت وگو با شیوخ عرب اهواز را از مهمترین برنامه‌های انتخاباتی‌اش اعلام کرد.[۱۲]

میر حسین موسوی نیز در انتخابات ۱۳۸۸ گفت وگو با عرب‌های اهواز را در برنامه‌های اصلی خودش معرفی کرد. او همچنین دیداری با مردم عرب خرمشهر داشت. در این دیدار، مردم عرب این شهر به میر حسین موسوی یک بِشت (عبای مردانه، لباسی عربی) و دشداشه هدیه دادند.[۱۳][۱۴]

محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری دو دوره در ایران نیز طی سفری که در سال ۱۳۸۵ به سوسنگرد داشت نیز با پوشیدن لباس عربی و به زبان عربی از رشادتها و دلاوری‌ها و استقامت‌های دشت آزادگان در دوران هشت سال جنگ با عراق تجلیل کرد.[نیازمند منبع]
محمود احمدی‌نژاد همچنین در چهارمین سفرش به خوزستان در اردیبهشت ۱۳۹۲ با سران قبایل عرب در استانداری خوزستان واقع در اهواز دیدار کرد. پیش از آن نیز با پوشیدن لباس عربی (چفیه، عقال و بشت) در هویزه به ایراد سخنرانی به زبان عربی پرداخت. او در دیدارهایش دربارهٔ تبعیضات نسبت به اقوام سخن گفت.[۱۵][۱۶][۱۷]
در ادامه سفرهای انتخاباتی نامزدهای انتخابات سال ۱۳۹۲، علی اکبر ولایتی نیز در اهواز به خانه یکی از شیوخ و علمای عرب در منطقه سید خلف رفت و از او دیدار کرد.[۱۸]

قبیله‌ها و عشیره‌ها[ویرایش]

ابریهه

. المراونه

. الدیلم

منابع[ویرایش]

  1. CIA Factbook report for Iran
  2. قیم، عبدالنبی. «ایرانشناسی: نگاهی جامعه‌شناختی به زندگی و فرهنگ مردم عرب خوزستان»، مطالعات ملی، بهار ۱۳۸۰ - شماره ۷. ص ۲۱۶–۲۱۷.
  3. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8803130642 خبرگزاری فارس
  4. گویش‌های عربی
  5. آشنایی با برخی زبان‌ها و گویش‌های رایج در ایران
  6. زبان در استان خوزستان
  7. پژوهشی در گویش عربی خوزستان
  8. واعظی، منصور. شرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی){گزارش}:استان خوزستان/به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور. مؤسسه انتشارات کتاب نشر، 1391. 
  9. مشرق نیوز
  10. خبرگزاری مهر خوزستان
  11. خبرگزاری فارس
  12. سایت خبری تحلیلی تابناک
  13. روزنامه رسالت، شماره ۶۷۱۷ به تاریخ ۱۰/۳/۸۸، صفحه ۳ (سیاسی)
  14. خبرگزاری مهر
  15. ایسنای خوزستان، رئیس‌جمهور در جمع سران طوایف و عشایر خوزستان: برخی نانشان در مسئله‌سازی است
  16. گزارش تصویری ایسنا از نشست احمدی‌نژاد با قبایل عرب در اهواز
  17. مشرق نیوز
  18. خبرگزاری مهر خوزستان