سده ۱۸ (میلادی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سده‌ها: سده ۱۷ - سده ۱۸ - سده ۱۹
دهه‌ها: ۱۷۰۰ ۱۷۱۰ ۱۷۲۰ ۱۷۳۰ ۱۷۴۰ ۱۷۵۰ ۱۷۶۰ ۱۷۶۰ ۱۷۷۰ ۱۷۸۰ ۱۷۹۰
عبور واشنگتون از دلاور در ۲۵ دسامبر ۱۷۷۶ (۵ دی ۱۱۵۵). رخدادی نمادین در طول انقلاب آمریکا
تسخیر زندان باستیل در ۱۴ ژوئیه ۱۷۸۹ (۲۴ تیر ۱۱۶۸). رخدادی نمادین در طول انقلاب فرانسه

سدهٔ ۱۸ میلادی به فاصلهٔ بین سال‌های ۱۷۰۱ تا ۱۸۰۰ در گاهشماری گریگوری گفته می‌شود. این دوره برابر با سال‌های بین ۱۰۷۹ تا ۱۱۷۸ در گاهشماری هجری خورشیدی است.

گاهی اوقات مورخین اروپایی، اصطلاح سدهٔ هجدهم میلادی را برای اشاره به دوره‌های دیگری استفاده می‌کنند. برای مثال سده ۱۸ کوتاه به سال‌های بین ۱۷۸۹-۱۷۱۵ (۱۱۶۷-۱۰۹۳) یعنی از مرگ لویی چهاردهم فرانسه تا آغاز انقلاب فرانسه گفته می‌شود تا بتوان به دو رویدادی که با هم ارتباط تنگاتنگی دارند اشاره کرد.

از سوی دیگر مورخینی هستند که از اصطلاح سده ۱۸ طولانی برای اشاره به دورانی که از انقلاب باشکوه انگلستان در سال ۱۶۸۸ (۱۰۶۷) شروع و تا جنگ واترلو در سال ۱۸۱۵ (۱۱۹۴) یا حتی کمی بعد از آن طول می‌کشد استفاده می‌کنند.

در طول سده ۱۸ میلادی روشنگری در انقلاب‌های فرانسه، هائیتی و آمریکا به حد اعلای خود رسید. فلسفه و علم با سرعت زیادی پیشرفت کردند.

فیلسوفان، زمانی را تصور می‌کردند که دیگر بنیادگرایی مسیحی وجود نداشته باشد. این رؤیا با وقوع انقلاب فرانسه به واقعیت تبدیل شد اما چیزی نگذشت که دوره‌ی وحشت به رهبری ماکسیمیلیان روبسپیر فرا رسید و این آرزو را به چالش کشید. سلاطین اروپایی در آغاز با آغوشی باز به استقبال عصر روشنگری رفتند اما پس از آن که شعله‌های انقلاب فرانسه در گرفت از ترس این که قدرتشان را از دست ندهند به ائتلاف‌های گسترده‌ی ضدانقلابی پیوستند.

امپراتوری عثمانی با شیبی آرام به سمت زوال حرکت می‌کرد زیرا نتوانسته بود با پیشرفت‌های اروپایی‌ها در فناوری همگام شود. عصر لاله نماد دوره‌ی صلح و رویکرد به اروپا پس از پیروزی در مقابل روسیه جوان در سال ۱۷۱۱ (۱۰۹۰) بود. در طول این سده تلاش‌های زیادی برای اصلاحات انجام گرفت که موفقیت‌های محدودی داشتند.

سده ۱۸، پایانی بر کار کشور همسود لهستان - لیتوانی بود. این پادشاهی که زمانی قدرتمند و گسترده بود و می‌توانست مسکو را شکست بدهد و لشکریان عثمانی را مغلوب سازد، تحت حملات متعدد در هم شکست. نظام حکومتی نیمه‌دموکراتیک این کشور آن قدر مؤثر نبود که بتواند از پس قدرت رژیم‌های سلطنتی همسایه نظیر پروس، روسیه و اتریش برآید. این کشورها سرزمین‌های این اتحادیه را بین خود تقسیم کردند و دورنمای سیاسی اروپای مرکزی را برای صد سال آینده دستخوش تغییر قرار دادند.

امپراتوری بریتانیا با شکست فرانسه در آمریکا در دهه ۱۷۶۰ (۱۱۴۸-۱۱۳۹) و تسلط بر بخش‌های زیادی از هندوستان تبدیل به ابرقدرتی جهانی شد. با این حال بریتانیایی‌ها بخش اعظم مستعمرات خود در شمال آمریکا را در پی انقلاب آمریکا که فعالانه توسط فرانسوی‌ها حمایت می‌شد از دست دادند. با ثبت اختراع موتور بخار در بریتانیا در دهه ۱۷۵۰ (۱۱۳۸-۱۱۲۹) انقلاب صنعتی در این کشور آغاز شد. هر چند این انقلاب شروع آرامی داشت اما بعدها تأثیر عظیمی بر جوامع انسانی و محیط زیست گذاشت.

محتویات

رویدادها[ویرایش]

دههٔ ۱۷۰۰[ویرایش]

دههٔ ۱۷۱۰[ویرایش]

دههٔ ۱۷۲۰[ویرایش]

سلسلهٔ صفوی با هجوم افغان‌ها به ایران به پایان رسید.
روسیه با حمله به ایران در سال ۱۱۰۱ شهرهای دربند، باکو، شیروان، گیلان، مازندران و استرآباد را اشغال کرد.

دههٔ ۱۷۳۰[ویرایش]

دههٔ ۱۷۴۰[ویرایش]

پس از جنگ کالودن در سال ۱۷۴۶ (۱۱۲۵) نظام طایفه‌ای اسکاتلندی‌ها رو به زوال گذاشت.

دههٔ ۱۷۵۰[ویرایش]

دههٔ ۱۷۶۰[ویرایش]

کریم‌خان زند، بنیان‌گذار سلسله‌ی زند در ایران

دههٔ ۱۷۷۰[ویرایش]

جیمز کوک، دریانورد و پوینده‌ی بریتانیایی

دههٔ ۱۷۸۰[ویرایش]

شیخ المنصور رهبری چچنی‌تبار بود که در سده ۱۸ (میلادی) علیه امپریالیسم کاترین کبیر در قفقاز به پا خواست.

دههٔ ۱۷۹۰[ویرایش]

شخصیت‌های مهم[ویرایش]

رهبران، سیاستمداران و نظامیان جهان[ویرایش]

بنجامین فرانکلین، یکی از پدران بنیانگذار ایالات متحده
توماس جفرسون نویسنده‌ی اصلی اعلامیه استقلال ایالات متحده و سومین رییس جمهور آمریکا
کاترین دوم روسیه ملقب به کاترین کبیر ۳۴ سال امپراتور روسیه بود.
فردیناند ششم اسپانیا
ماکسیمیلیان روبسپیر، انقلابی فرانسوی و از آغازگران دوره وحشت فرانسه

صنعت نمایش، تئاتر و سرگرمی[ویرایش]

دیوید گریک، بازیگر، نمایش‌نامه‌نویس، مدیر تئاتر و تهیه‌کننده‌ی انگلیسی

موسیقی‌دانان و آهنگسازان[ویرایش]

آنتونیو لوچو ویوالدی، مشهور به کشیش موقرمز، از چیره‌دست‌ترین آهنگسازان دوران باروک
یوهان سباستیان باخ، آهنگساز و نوازنده ارگ آلمانی

هنرمندان نگارگر، نقاشان، پیکرتراشان، گراورسازان و معماران[ویرایش]

ویلیام بلیک شاعر و نقاش بریتانیایی و مبدع نوع جدیدی از شعر در زبان انگلیسی

نویسندگان و شاعران[ویرایش]

الکساندر پوپ شاعر و منتقد انگلیسی
جاناتان سوییفت هجونویس، شاعر و نویسنده رساله‌های سیاسی
جین آستن، نویسنده انگلیسی
ولتر، نویسنده و فیلسوف فرانسوی عصر روشنگری

فیلسوفان و دین‌شناسان[ویرایش]

دانشمندان و پژوهشگران[ویرایش]

آدام اسمیت، اقتصاددان اسکاتلندی و نویسنده‌ی کتاب ثروت ملل
جیمز وات، پدر انقلاب صنعتی
ماریا گائتانا آنیزی، زبان‌شناس، ریاضی‌دان و فیلسوف ایتالیایی نویسنده‌ی اولین کتاب حساب دیفرانسیل و انتگرال

دزدان دریایی[ویرایش]

اختراعات، اکتشافات و نوآوری‌ها[ویرایش]

نمونه‌ای از یک ماشین بخار اولیه
اختراع اکتنت به دقت ناوبری در دریاها کمک شایانی کرد.
نمونه‌ای از یک دستگاه چاپ سنگی (لیتوگرافی)

آثار شاخص ادبی و فلسفی[ویرایش]

تصویر ویراست نخست کتاب سفرهای گالیور اثر جاناتان سویفت
تصویر عنوان کتاب سنجش خرد ناب اثر امانوئل کانت
تصویر عنوان کتاب ثروت ملل اثر آدام اسمیت

آثار شاخص موسیقی[ویرایش]

بخش آغازین فوگوی شش قسمتی به خط باخ

پانویس[ویرایش]

  1. 曽根崎心中
  2. Les Mille et Une Nuits
  3. A Tale of a Tub
  4. The Rape of the Lock
  5. Robinson Crusoe
  6. The New Science
  7. Gulliver's Travels
  8. The Dunciad
  9. A Little Pretty Pocket-Book
  10. 忠臣蔵
  11. Clarissa
  12. The History of Tom Jones, a Foundling
  13. Elegy Written in a Country Churchyard
  14. A Dictionary of the English Language
  15. Candide
  16. The Theory of Moral Sentiments
  17. Tristram Shandy
  18. Émile, ou De l'éducation
  19. Du contrat social ou Principes du droit politique
  20. Die Leiden des jungen Werthers
  21. 雨月物語
  22. The Wealth of Nations
  23. The History of the Decline and Fall of the Roman Empire
  24. Amazing Grace
  25. Lives of the Most Eminent English Poets
  26. Kritik der reinen Vernunft
  27. Die Räuber
  28. Les Liaisons dangereuses
  29. Federalist Papers
  30. Kritik der praktischen Vernunft
  31. Songs of Innocence
  32. Путешествие из Петербурга в Москву
  33. Reflections on the Revolution in France
  34. Rights of Man
  35. Poor Liza
  36. Songs of Experience
  37. Lyrical Ballads
  38. An Essay on the Principle of Population
  39. 紅樓夢
  40. Rinaldo
  41. Brandenburgische Konzerte
  42. Le quattro stagioni
  43. Johannes-Passion
  44. Matthäus-Passion
  45. Hippolyte et Aricie
  46. Goldberg-Variationen
  47. Messiah
  48. h-Moll-Messe
  49. Die Kunst der Fuge
  50. Orphée et Eurydice
  51. Le nozze di Figaro, ossia la folle giornata
  52. Il dissoluto punito, ossia il Don Giovanni
  53. Jupiter-Sinfonie
  54. Die Zauberflöte
  55. London symphonies
  56. The Creation

دهه‌ها و سال‌ها[ویرایش]

جستارهای وابسته

هزاره سده
۹ پ‌م: ۹۰ پ‌م ۸۹ پ‌م ۸۸ پ‌م ۸۷ پ‌م ۸۶ پ‌م ۸۵ پ‌م ۸۴ پ‌م ۸۳ پ‌م ۸۲ پ‌م ۸۱ پ‌م
۸ پ‌م: ۸۰ پ‌م ۷۹ پ‌م ۷۸ پ‌م ۷۷ پ‌م ۷۶ پ‌م ۷۵ پ‌م ۷۴ پ‌م ۷۳ پ‌م ۷۲ پ‌م ۷۱ پ‌م
۷ پ‌م: ۷۰ پ‌م ۶۹ پ‌م ۶۸ پ‌م ۶۷ پ‌م ۶۶ پ‌م ۶۵ پ‌م ۶۴ پ‌م ۶۳ پ‌م ۶۲ پ‌م ۶۱ پ‌م
۶ پ‌م: ۶۰ پ‌م ۵۹ پ‌م ۵۸ پ‌م ۵۷ پ‌م ۵۶ پ‌م ۵۵ پ‌م ۵۴ پ‌م ۵۳ پ‌م ۵۲ پ‌م ۵۱ پ‌م
۵ پ‌م: ۵۰ پ‌م ۴۹ پ‌م ۴۸ پ‌م ۴۷ پ‌م ۴۶ پ‌م ۴۵ پ‌م ۴۴ پ‌م ۴۳ پ‌م ۴۲ پ‌م ۴۱ پ‌م
۴ پ‌م: ۴۰ پ‌م ۳۹ پ‌م ۳۸ پ‌م ۳۷ پ‌م ۳۶ پ‌م ۳۵ پ‌م ۳۴ پ‌م ۳۳ پ‌م ۳۲ پ‌م ۳۱ پ‌م
۳ پ‌م: ۳۰ پ‌م ۲۹ پ‌م ۲۸ پ‌م ۲۷ پ‌م ۲۶ پ‌م ۲۵ پ‌م ۲۴ پ‌م ۲۳ پ‌م ۲۲ پ‌م ۲۱ پ‌م
۲ پ‌م: ۲۰ پ‌م ۱۹ پ‌م ۱۸ پ‌م ۱۷ پ‌م ۱۶ پ‌م ۱۵ پ‌م ۱۴ پ‌م ۱۳ پ‌م ۱۲ پ‌م ۱۱ پ‌م
۱ پ‌م: ۱۰ پ‌م ۹ پ‌م ۸ پ‌م ۷ پ‌م ۶ پ‌م ۵ پ‌م ۴ پ‌م ۳ پ‌م ۲ پ‌م ۱ پ‌م
۱:   ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹ ۱۰
۲: ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰
۳: ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰
۴: ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰