جنگ بزرگ شمالی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جنگ بزرگ شمالی
بخشی از روسیه, لهستان و دانمارکجنگ‌های سوئد
Stora nordiska kriget.jpg
به شکل حرکت عقربه‌های ساعت از بالا: نبرد پلتاوا, نبرد گانگوت, نبرد ناروا, نبرد گادبوش, نبرد استورکیرو
تاریخ فوریه ۱۷۰۰ – اوت ۱۷۲۱
مکان شمال, شرق و مرکز اروپا
نتیجه پیروزی ائتلاف ضد سوئد
تغییرات
قلمرو
روسیه سه ناحیه سوئدی استونی, لیوونی, و اینگری را به علاوه پریوزرسک و ویبورگ را بدست آورد.
پروس بخش‌هایی از پومرانی سوئد را بدست آورد..
هانوور برمن-وردن را بدست آورد.
هولشتاین-گوتورپ بخشی از دوک نشین شلسویگ را به دانمارک واگذار کرد..
جنگ بین
پرچم سوئد امپراتوری سوئد

لهستان–لیتوانی (۱۷۰۴–۰۹)
Flag of the Ottoman Empire.svg امپراتوری عثمانی (۱۷۱۰–۱۴)
Flag of the Cossack Hetmanat.svg Cossack Hetmanate (1708–09)
 England (۱۷۰۰)
 Great Britain (۱۷۱۹–۲۱)
Prinsenvlag.svg جمهوری هلند (۱۷۰۰)
Coat of Arms of Brunswick-Lüneburg.svg برانشویگ-لونبورگ (۱۷۰۰)

پرچم روسیه روسیه تزاری

پرچم دانمارک دانمارک-نروژ
(۱۷۰۰, ۱۷۰۹–۲۰)
Flag of Electoral Saxony.svg زاکسنی
(۱۷۰۰–۰۶, ۱۷۰۹–)
لهستان–لیتوانی
(۱۷۰۰–۰۴, ۱۷۰۹–)


Flag of Prussia 1892-1918.svg پادشاهی پروس (۱۷۱۵–۲۰)
پرچم استان هانوفر Electorate of هانوور (۱۷۱۵–۱۹)
 Great Britain
(۱۷۱۷–۱۹)

فرماندهان و رهبران
پرچم سوئد شارل دوازدهم (–۱۷۱۸)
پرچم سوئد الئونورا (۱۷۱۸–۲۰)
پرچم سوئد فردریک اول (۱۷۲۰–)
پرچم سوئد آروید هورن
پرچم سوئد Rehnskiöld  (ا.ج.)
پرچم سوئد Stenbock  (ا.ج.)
پرچم سوئد Lewenhaupt  (ا.ج.)
Wappen Herzogtum Holstein 1703.gif Frederick IV (–۱۷۰۲)
Wappen Herzogtum Holstein 1703.gif Duke Charles (۱۷۰۲–)
Stanisław
پرچم امپراتوری عثمانی احمد سوم
Flag of the Cossack Hetmanat.svg Ivan Mazepa (۱۷۰۸–)
پرچم پادشاهی بریتانیای کبیر George I
پرچم پادشاهی انگلستان پرچم جمهوری هلند George Rooke
(Combined fleet)
Coat of Arms of Brunswick-Lüneburg.svg George William
پرچم روسیه پتر اول
پرچم روسیه Aleksandr Menshikov
پرچم روسیه Boris Sheremetev
Flag of the Cossack Hetmanat.svg ایوان مازپا (–۱۷۰۸)
Flag of the Cossack Hetmanat.svg Danylo Apostol
Flag of the Cossack Hetmanat.svg Ivan Skoropadsky
پرچم دانمارک Frederick IV
پرچم دانمارک Christian Reventlow
پرچم دانمارک Peter Tordenskjold
پرچم زاکسنی آگوست دوم لهستان
(Personal union)
پرچم زاکسنی Heinrich Flemming
پرچم زاکسنی Matthias Schulenburg
پرچم پادشاهی پروس Frederick William I
پرچم استان هانوفر پرچم پادشاهی بریتانیای کبیر George I (personal union)
جنگنده
۹۰۰۰۰ سرباز– ۱۷۰۰:
  • ۷۷۰۰۰ سوئدی
  • ۱۰٬۰۰۰ لونبورگی
  • ۲۸ کشتی‌های ناوگان انگلستان و هلند

۱۷۵٬۰۰۰ متحدین ۱۷۰۴–۱۴:

  • ۱۶٬۰۰۰ لهستانی
  • ۳۰۰۰–۹۰۰۰ قزاق
  • ۱۵۰۰۰۰ عثمانی‌ها (Only participated in the Pruth campaign)
۳۱۰٬۰۰۰ سرباز– ۱۷۰۰:
  • ۱۷۰۰۰۰ روس‌ها (garrisons not incl.)
  • ۴۰۰۰۰ دانمارکی‌ها
  • ۱۰۰۰۰۰ لهستانی‌ها و ساکسون‌ها

۷۰۰۰۰ متحدین ۱۷۱۵–۲۰:

  • ۵۰۰۰۰ پروسی‌ها
  • ۲۰۰۰۰ هانووری
تلفات و شکست‌ها
حدود ۲۰۰٬۰۰۰ سوئدی:
  • ۲۵۰۰۰ کشته در جنگ
  • ۱۷۵۰۰۰کشته به دلیل قحطی، جراحت و بیماری و غیره.
نامشخص.
حداقل ۷۵٬۰۰۰ روس
۱۴٬۰۰۰–۲۰٬۰۰۰ لهستانی و ساکسون‌ها,
۸۰۰۰ داتمارکی‌های کشته شده در نبردهای بزرگ.
۶۰۰۰۰کل تلفات دانمارکی‌ها بین ۱۷۰۹–۱۷۱۹.[۱]

جنگ بزرگ شمالی (۱۷۰۰-۱۷۲۱) جنگی بزرگ میان روسیه تزاری و امپراتوری سوئد بود که طی آن، روسها به پیروزی رسیدند و اقتدار و برتری سوئد را در اروپای مرکزی،شرقی و شمالی از میان بردند. رهبران سیاسی روسیه و متحدانش به ترتیب پتر کبیر روسیه، فردریک چهارم دانمارک-نروژ و آگوست دوم ملقب به نیرومند فرمانروای ساکسونی و لهستان-لیتوانی بودند. فردریک چهارم و آگوست دوم، به ترتیب، در سالهای ۱۷۰۰ و ۱۷۰۶ مجبور به ترک اتحاد خود با روسیه شدند اما دوباره در ۱۷۰۹ به این کشور پیوستند. همچنین، جرج اول، دوک برونسویک-لونبورگ (هانوور)، نیز در ۱۷۱۴ از طرف هانوور و در ۱۷۱۷ هم از طرف بریتانیا وارد جنگ شد. به علاوه، فریدریش ویلهلم اول فرمانروای براندنبورگ-پروس نیز در ۱۷۱۵ به این ائتلاف بر ضد سوئد پیوست.

شارل دوازدهم نیز ارتش سوئد را رهبری می‌کرد. متحدان سوئد هولشتاین-گوتورپ، چندین اشراف زاده لهستانی به رهبری استانیسلاو لکزینسکی و قزاق‌ها به رهبری ایوان مازپا بودند. امپراتوری عثمانی نیز در اثنای جنگ به شارل دوازدهم امان داد و با سوئد بر ضد روسیه همکاری کرد.

جنگ هنگامی آغاز شد که ائتلافی از دانمارک-نروژ، ساکسونی و روسیه به قلمرو سوئد و هولشتاین-گوتورپ حمله کردند. در این هنگام، شاه سوئد شارل دوازدهم تنها ۱۸ سال داشت و عملاً فاقد هیچ گونه تجربه‌ای در امور نظامی بود. سوئدی‌ها در ابتدا روسیه و دانمارک را شکست داده و حتی طی پیمان تراوندال، دانمارک را مجبور به خروج از جنگ ساختند. سپس، شارل دوازدهم برای شکست دادن روس‌ها وارد خاک روسیه شد اما در نبرد پلتاوا در ۱۷۰۹ مغلوب گشت و به خاک عثمانی فرار کرد. امپراتوری عثمانی به کمک شارل شتافت و در لشکرکشی رودخانه پروت بر روس‌ها فایق آمد اما همچنان روسیه دست بالا را در نبرد داشت.

هنگامی که شارل دوازدهم با عجله به سوی سوئد بازگشت، با حمله روسیه از سمت شرق و دانمارک از غرب مواجه شد و زمانی که برای شکست دادن دانمارکی‌ها در ۱۷۱۸ به نروژ رفته بود، در محاصره فردریکستن کشته شد. عاقبت جنگ در ۱۷۲۱ طبق پیمان صلح به اتمام رسید.

جنگ با شکست سوئد و مطرح شدن روسیه به عنوان یک قدرت اروپایی و بازیگری جدید در صحنه سیاسی اروپا پایان یافت. بخش پایانی جنگ با پیمان‌های استکهلم (۱۷۱۹) میان سوئد با هانوور و پروس، فردریکسبرگ (۱۷۲۰) میان سوئد و دانمارک و در آخر، پیمان نیشتاد (۱۷۲۱) میان سوئد و روسیه به انجام رسید. سوئد طی این عهدنامه‌ها کلیه ایالات بالتیک و پومرانی سوئد را از دست داد و همچنین، اتحاد این کشور با هولشتاین-گوتورپ نیز خاتمه یافت. در سوئد نیز با مرگ شارل دوازدهم، دوره پادشاهی مطلقه به سرآمد و عصر آزادی به مدت ۵۰ سال آغاز شد.

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «جنگ بزرگ شمالی»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۱ دی ۱۳۹۱).
  1. Lindegren, Jan, Det danska och svenska resurssystemet i komparation (1995) Umeå: Björkås: Mitthögsk[نیازمند صفحه]