شیروان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شیروان
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان خراسان شمالی
شهرستان شیروان
بخش مرکزی
سال شهرشدن ۱۳۰۶[۱][۲]
مردم
جمعیت ۸۸،۲۵۴ نفر در سال ۱۳۹۰[۳]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۰۹۷ متر
اطلاعات شهری
شهردار قاسم کوهستانی
پیش‌شماره تلفنی ۰۵۸۵ [۴]
وبگاه شهرداری شیروان

شهر شیروان مرکز شهرستان شیروان و دومین شهر بزرگ و مهم استان خراسان شمالی است. جمعیت این شهر در سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران برابر با ۸۲٬۷۹۰ نفر بوده‌است که این جمعیت شامل ۲۰٬۸۷۸ خانواده می‌شود.[۵]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

این شهر در عرض جغرافیایی ۳۷ درجه و ۴۰ دقیقه و طول جغرافیایی ۵۷ درجه و ۹۳ دقیقه با ارتفاع ۱۰۹۷ متری از سطح دریا و مساحت ۳۷۸۹ کیلومتر مربع قرار گرفته است. از شمال به پایتخت کشور ترکمنستان شهر عشق‌آباد، از جنوب به شهرستان اسفراین، از شرق به شهرستان فاروج و از غرب به بجنورد محدود می‌شود. شهر شیروان در مجاورت رود اترک قرار دارد.

نام[ویرایش]

نام شیروان منسوب به نقش شیری است که شکل و شمایل آن در دامنه کوهی که در فاصله چند کیلومتری جنوب شهر وجود دارد مشاهده می‌گردد. این کوه به شیرکوه نیز معروف است. سنگهای تشکیل دهنده شکل شیر با دیگر سنگهای کوه‌های جنوب شهر، ازنظر جنس، نوع و رنگ متفاوت است و باعث می‌شود که هر بیننده‌ای این وجه تمایز (شکل شیر) را به وضوح مشاهده کند.[۶]

تاریخ[ویرایش]

پیش از اسلام[ویرایش]

شیروان از کهن ترین مراکز فرهنگ و تمدن و تاریخ در خراسان شمالی و ایران است و قدمت تمدن در این شهر به ۷۰۰۰ سال (۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح و ۲۵۰۰ سال قبل از امپراتوری هخامنشیان) می رسد. تاکنون بیش از ۱۲۰ اثر باستانی و مکان فرهنگی در آن شناسایی شده است. تپه باستانی ارگ شیروان سابقا مرکز حکومت و فرماندهی خطه شمال خراسان بوده است و اکنون عظیم ترین و مهم ترین محوطه باستانی شمال شرق کشور است. این ارگ که در اطراف آن سفال های دارای قدمتی ۷۰۰۰ ساله به دست آمده است، به عنوان کهن ترین زیستگاه خراسان شمالی مورد تحقیق و برسی و پژوهش باستانشناسان ایرانی و خارجی قرار گرفته است. قبرهای زرتشتی در اطراف تپه مذکور و روستاهای قدیمی گلیان و خانلق و بعضی از آداب و رسوم مردم شیروان زندگی زرتشتیان در شیروان را تایید می نماید.[۷]

تپه ارگ دوین شیروان از جمله آثار باستانی دیگر شهر شیروان است که با مربوط به هزاره چهارم و پنجم قبل از میلاد مسیح است. بنای تاریخی قزلر قلعه (قلعه دختر) در مجاورت روستای تاریخی زیدر، زادگاه دانشمند بزرگ، شهاب‌الدین زیدری نسوی (منشی سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه) قرار دارد که در زمان هخامنشیان احداث و با حمله مغولان تخریب شده است. [۷]

در دوران پیش از اسلام شیروان پایتخت قوم پارت بوده‌است. دیاکونوف محقق ونویسنده روسی بر این باور است که نخستین امپراتوری مقتدر پارتها در شیروان به وجود آمده است. ایزدوخاراکسی و استرابون از مورخین و جغرافیدانان یونان محل زندگی و حکومت پارت را در دره رود اترک شیروان ذکر کرده‌اند. شیروان در زمان اشکانیان در زمره قلمرو آنان قرار داشته و وجود قبرهای زرتشتی و آثار تاریخی در نقاط گوناگون ناحیه شیروان، نه تنها بر شناخت رویدادهای تاریخی شیروان در پیش از تاریخ کمک می‌نماید، بلکه آبادی و اهمیت این شهر را در آن زمان نشان می‌دهد.[۸] [۹]

پس از اسلام[ویرایش]

رونق شهر شیروان پس از اسلام به دوره فرمانروایی خوارزمشاهیان (قرن ۶ ه.ق.) مربوط می شود، که از آن دوران بناهای اسلامی مانند بقعه امام زاده سلطان محمدرضا به جای مانده است. در حملات گورکانیان این منطقه آسیب فراوان دید و کشتار فراوانی در آن صورت گرفت. در دوران صفویان، مهم ترین واقعه‌ای که در این شهر روی داد، کوچاندن چهل هزار خانوار عشایر کُرد به این منطقه بود که برای مقابله با حملات ازبک‌ها، توسط شاه عباس انجام یافت. این شهر در دوران حکومت قاجار همواره یکی از مناطق مهم درگیری‌های حاکمان محلی بود.

شهر شیروان در سال ۱۳۰۸ بر اثر زلزله به کلی ویران شد و پس از دو سال، بار دیگر با روشهای نوین شهرسازی دوباره سازی شد. [۱۰]

آب و هوا[ویرایش]

باد[ویرایش]

رطوبت[ویرایش]

بارندگی[ویرایش]

خاگ[ویرایش]

مردم‌شناسی[ویرایش]

جمعیت[ویرایش]

زبان ها و گویش ها[ویرایش]

دین و مذهب[ویرایش]

فرهنگ[ویرایش]

آداب و رسوم[ویرایش]

بازی های بومی[ویرایش]

کتابخانه‌ها[ویرایش]

غذاهای محلی[ویرایش]

شهرسازی[ویرایش]

محله ها[ویرایش]

معابر و تقاطع‌ها[ویرایش]

بهداشت و درمان[ویرایش]

  • بیمارستان امام خمینی

مراکز آموزشی و علمی[ویرایش]

دانشگاه‌ها[ویرایش]

  • مجتمع آموزش عالی شیروان
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیروان
  • دانشکده پرستاری شیروان
  • دانشکده فنی پسران پرفسور حسابی
  • دانشگاه علمی کاربردی شیروان
  • دانشگاه پیام نور شیروان
  • آموزشکده فنی و حرفه ای سما
  • دانشگاه غیر انتفاعی علم و ادب نوین شیروان
  • حوزه علمیه آیت الله حکیم
  • حوزه علمیه فاطمه الزهرا

اقتصاد[ویرایش]

کشاورزی[ویرایش]

صنعت[ویرایش]

ورزش[ویرایش]

گردشگری[ویرایش]

آثار تاریخی و مذهبی[ویرایش]

از آثار و دیدنی‌هایی که در این شهر قرار دارد می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

غار پوستین دوز (۶ کیلومتری شمال شرق روستای لوجلی)

غار کافر قلعه (۵ کیلومتری جنوب غرب روستای گلیان)

غارهای هنامه

آرامگاه تیموری (۶ کیلومتری غرب شیروان) (روستای زیارت)

امام زاده حمزه رضا (۶ کیلومتری غرب شیروان) (روستای زیارت)

امام زاده یحیی (۷ کیلومتری غرب شیروان) (روستای زیارت)

بقعه شیخ رشیدالدین محمد (۲۴ کیلومتری جنوب غرب شیروان)

امام زاده محمدرضامشهدطرقی (۱۸ کیلومتری جنوب غرب شیروان)

جاذبه های طبیعی[ویرایش]

ییلاق زوارم (۲۸ کیلومتری جنوب غرب شیروان)

ییلاق اوغاز (۴۵ کیلومتری شمال شرق شیروان)

ییلاق گلیل نامانلو (۷۰ کیلومتری شمال شرق شیروان)

پارک ملی سرانی (۷۰ کیلومتری شهر شیروان)

منطقه نمونه گردشگری اسطرخی

قلعه اسرار مشهدطرقی (۱۸ کیلومتری جنوب غرب شیروان)

چشمه مختومی، بی زاوَ (34 کیلومتری جنوب غرب شیروان)

شاه جهان، هشت مرخ (۶۰ کیلومتری جنوب شیروان)

پارکها و فضای سبز[ویرایش]

  • کوهستان پارک شیرکوه

صنایع دستی[ویرایش]

مراکز اقامتی[ویرایش]

  • مهمانسرای جهانگردی شیروان


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «شهرداری شیرون». پایگاه خبری و اطلاع رسانی خدمات شهری ایران. بازبینی‌شده در مرداد 1391. 
  2. وزارت کشور
  3. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  4. «مرجع شهرهای ایران». ۱۹ تیر ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۱۹۱۹ تیر ۱۳۹۳. 
  5. نسخه ذخیره شده فایل اکسل مرکز آمار ایران
  6. شهرداری شیروان
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «شیروان از کهن ترین مراکز فرهنگ و تمدن و تاریخ در خراسان شمالی». خبرگذاری ایرنا. بازبینی‌شده در ۷ فروردین ۱۳۹۳. 
  8. فرمانداری شیروان
  9. دو هفته نامه شیروان شهر
  10. آموزش و پرورش شیروان