یوزف هایدن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یوزف هایدن
Joseph Haydn.jpg
اطلاعات هنرمند
نام اصلی فرانتس یوزف هایدن
زادروز ۳۱ مارس ۱۷۳۲(۱۷۳۲-03-۳۱)
روهراو، اتریش
درگذشت ۳۱ مه ۱۸۰۹ میلادی (۷۷ سال)
وین، اتریش
کار(ها) آهنگساز
امضای هایدن

فرانتس یوزف هایدن (به آلمانی : Franz Joseph Haydn) زاده ۳۱ مارس ۱۷۳۲ در روهراو - درگذشته در ۳۱ مه ۱۸۰۹ در وین آهنگساز و موسیقیدان اتریشی و یکی از پایه‌گذاران موسیقی کلاسیک [۱] و همچنین از پرکارترین و برجسته‌ترین موسیقیدانان در این دوره است. او همچنین بدلیل سهم بسزا در توسعه و کثرت آثارش به "پدر سمفونی" و "پدر کوارتت زهی" در این دو فرم ملقب است. هایدن از طرفی پرورش‌دهنده و استاد موسیقیدانی چون بتهوون بود و از طرفی آیندگانی چون شوبرت، مندلسون، و برامس را تحت تاثیر شیوه موسیقایی خود قرار داد.[۱]او همچنین دوست نزدیک آهنگساز شهیر موتسارت بود. هایدن بیشتر عمر دراز خویش را در اتریش گذراند و در هنگام مرگ یکی از معروفترین آهنگسازان اروپایی محسوب می‌شد.

زندگی[ویرایش]

هایدن، در روستایی کوچک در روه‌راو اتریش زاده شد. پدرش چرخ ارابه می ساخت و هایدن کوچک تا شش سالگی به‌جز آوازهای عامیانه که پدرش دلبستهٔ خواندن آنها بود و نیز رقص هایی روستایی که هنگام جشن و سرور در گوشه و کنار زادگاهش برپا می‌شد، چیزی از موسیقی نمی‌شناخت. در ۸ سالگی به وین رفت تا به عضویت پسران آواز خوان کلیسای سن‌اشتفان درآید. در آن‌جا اگرچه صدای دلنشین او مورد توجه قرار گرفت، اما هیچ امکانی برای تحصیل آهنگسازی و هنر نوازندگی برایش فراهم نیامد و هنگامی که صدای خوشش را از دست داد او را بدون کمترین پول از سن‌اشتفان روانهٔ گوشهٔ خیابان کردند.

او درباره این دوره چنین گفته:

با تدريس موسيقی به بچه‌های ۷، ۸ ساله بود که به زحمت می‌توانستم زنده بمانم

او در آن ایام در تلاش بود تا فنّ آهنگ‌سازی را خود به تنهایی بیاموزد و همزمان به هر کاری که می‌توانست از جمله نوازندگی ویولون در گروه محبوب نوازندگان خیابان وین که اسباب سرگرمی و تفریح شبانهٔ مردم را فراهم می‌کرد می‌پرداخت.

هایدن گرچه خود را اسیر شغلش حس می‌کرد، اما بعدها در توصیفی خردمندانه از وضعیت خود چنین گفت : «آن‌جا نه‌فقط دلگرم به اقبال و پذیرش مداوم بودم بلکه در مقام رهبر ارکستر می‌توانستم تجربه کنم و دریابم که چه‌چیز سبب تقویت جلوه‌ای صوتی می‌شود یا آن را تضعیف می‌کند و به این ترتیب می‌توانستم به دلخواه خود ترکیب سازها را بهبود بخشم، آن‌ها را تغییر دهم و سازهایی را خذف یا اضافه کنم. از دنیا دور افتاده بودم.»

هایدن رهیاب سبک کلاسیک در تکامل بخشیدن به سمفونی و کوارتت زهی پیشرو بود. موتسارت و بتهوون از سبک او تأثیر پذیرفته بودند.

هایدن در سال ۱۸۰۹ هنگام اشغال وین توسط ارتش ناپلئون در ۷۷ سالگی در گذشت.[۲]

برخی از آثار[ویرایش]

ژوزف هایدن
Haydn Kaiserlied Reinschrift.jpg
  • ۱۰۴ سمفونی از جمله سمفونی مشهور شگفتی
  • ۸۳ کوارتت زهی
  • ۱۲۳ قطعه موسیقی مجلسی
  • ۵۲ سونات برای پیانو
  • اوراتوریای آفرینش
  • ۶ کوارتت برای فلوت و زهی ها
  • ۶ سونات برای فلوت، ویلن، ویلنسل
  • ۳ پیانو تریو
  • ۶ کوارتت اپوس ۱ ( ۱۷۵۹/ ۱۷۵۷ )
  • ۶ دیورتیمنتو ( کوارتت ) اپوس ۲ (۱۷۶۰ / ۱۷۶۲)
  • ۱۴ مس

اپرا ها :

  • Il diavolo Zoppo (1753 (شیطان لنگ )(از دست رفته)
  • Acide e Galatea (1762
  • la Canterina (1766
  • lo speziale (1768
  • le pescatrici (1769
  • L'infedeltà delusa (1777
  • L'incontro improvviso (1775
  • Il mondo della luna (1777
  • La vera costanza (1779
  • L'isola disabitata (1779
  • La fedeltà premiata (1781
  • Orlando Paladino (1782
  • Armida (1784
  • L'anima del filosofo (1791

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ یوزف هایدن موجود است.