سنجش خرد ناب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اولین چاپ کتاب

نقد عقل محض (به آلمانی: Kritik der reinen Vernunft) یا نقد اول اولین کتاب از سه‌گانهٔ فلسفه انتقادی ایمانوئل کانت است که اولین‌بار در سال ۱۷۸۱ چاپ شد. این کتاب مهم‌ترین اثر کانت است و دربارهٔ ویژگی‌های عقل و توان آن در شناخت متافیزیک می‌باشد.

کانت در این کتاب به بررسی و تقسیم‌بندی مقولات شناخت و نیز بررسیِ محسوسات، ادراک و عقل محض پرداخته است. او در این کتاب عقل را از محسوسات و ادراک ، و ویژگی‌های عقل محض در شناخت متافیزیکی را شرح داده‌است.

منطق استعلایی[ویرایش]

منطق استعلایی در کتاب نقد عقل محض کانت مبحثی است که در آن قواعد ذهنی پیشینی بررسی شده‌است. کانت منطق استعلایی خود را به دو بخش تحلیل و دیالکتیک استعلایی تقسیم کرده‌است. کانت از رشته راهنما استفاده می‌کند و می‌گوید که فاهمه یا درک همان قوه حکم کننده‌است که عملکردش همان مقوله‌ها هستند. فاهمه در واقع قوه شناخت از طریق مفاهیم است که این عمل همان حکم کردن است و ذهنیات را به هم مربوط می‌کند.[نیازمند منبع]

تحلیل استعلایی[ویرایش]

تحلیل استعلایی منطق آنچه درست است می‌باشد. تحلیل استعلایی خود شامل دو بخش تحلیل مفاهیم و تحلیل اصول است که اولی استنتاج متافیزیک مفاهیم محض و استنتاج استعلایی این مفاهیم و دومی سیستم اصول را نتیجه می‌دهد.[نیازمند منبع]

دیالکتیک استعلایی[ویرایش]

دیالکتیک استعلایی منطق آنچه نادرست است می‌باشد. دیالکتیک استعلایی بخشی از کتاب نقد عقل محض کانت است که راجع به تامل استعلایی توضیح می‌دهدکه در هر تامل عقل محض سه ایده اصلی (نفس و جهان و خدا) را تولید می‌کند و این ایده‌ها مفاهیم محض فاهمه را وحدت می بخشد. دیالکتیک استعلایی کانت به سه بخش مغالطه و تعارض و ایده‌آل تقسیم بندی می‌شود. وقتی صحبت از دیالکتیک میاید همه منتظر تضاد هستند در دیالکتیک استعلایی، کانت از تضادهایی صحبت به میان میاورد که از مفاهیمی جهان به وجود میایند.[نیازمند منبع]

ترجمه فارسی[ویرایش]

این کتاب را یک بار میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی در سال ۱۳۶۲ با عنوان «سنجش خرد ناب» (انتشارات امیرکبیر) از آلمانی به فارسی ترجمه و دو بار ویرایش و مجدداً چاپ نموده‌است. در سال ۱۳۹۰ بهروز نظری این کتاب را تحت عنوان «نقد عقل محض» (نشر باغ نی) ترجمه کرده‌است و در همان سال با ویرایش مجدد به چاپ دوم رسید. نویسنده‌ی نشریه‌ی تخصصی «کتاب ماه فلسفه»، به ترجمهٔ «بهروز نظری» خوش آمد گفته و می‌نویسد: "مترجم تلاش کرده‌است ضمن وفادار ماندن به ریزبینی‌های علمی اثر متنی روان‌تر نسبت به ترجمهٔ قبلی ارایه کند."[۱]

دکتر جواد طباطبایی به طور ریشه ای با سره‌نویسی میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی مخالفت دارند.

طبق نظر ایشان:

"لغت بازی، در قلمرو اندیشه، چیزی از سنخ بازی‌ها و متعلقات آن است، یعنی مندرج در تحت تفنن است. تاریخ اندیشه ناحیه‌ای مهم در فرهنگ بشری است و نمی‌توان در آن از سر بازیچه وارد شد. آن چه در قلمرو تاریخ اندیشه لغت بازی خوانده می‌شود، ربطی به دیگر شاخه‌هایی از فرهنگ، که به طور عمده با زبان سر و کار دارند، مانند ادبیات، ندارد و بدیهی است که نباید این را از آن قیاس گرفت.... بدون ورود در تفصیل این بحث، می‌توان ترجمهٔ ادیب سلطانی از نقد عقل محض کانت را به عنولن شاهد مثال ذکر کرد... باید گفت که ادیب سلطانی با لغت سازی¬های بیرویه همهٔ زحمت¬های خود را بر باد داده‌است. اگرچه به ظاهر ادیب سلطانی کوشش کرده‌است متن آلمانی را به زبان سره برگرداند، اما با کنار نهادن گنجینهٔ مفاهیمی که بیش از یک هزاره مورد استفاده بود، فارسی فلسفی را به زبانی نامفهوم تبدیل کرده‌است بی آن که چیزی بر فارسی افزوده باشد.... زبان ادیب سلطانی، به رغم سره بودن ظاهری آن، سره نیست و مخلّ به انتقال اندیشه نیز هست. تأکید بر این سره بودن زبان فارسی کنونی از این حیث مهم است که لغت سازی بیرویه، که می‌تواند با میلی که ایرانی، بویژه اگر اهل تتبعات ادبی باشد، به واژه‌ها و بازی با آن‌ها دارد، به آسانی، به لغت بازی تبدیل شود و توهم دانشی دروغین ایجاد کند."[۲]

منابع[ویرایش]

  1. کتاب ماه فلسفه- سال پنجم- شماره ۵۹ -مرداد ۱۳۹۱ ص ۱۳۰
  2. مهرنامه – شماره ۲۳- ص ۲۸۶ و سایت جدال قدیم و جدید
  • سنجش خرد ناب، ایمانوئل کانت، میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی (مترجم)، تهران: امیرکبیر، ۱۳۶۲

+ نقد عقل محض ، ایمانوئل کانت، بهروز نظری ( مترجم ) : انتشارات باغ نی 1390 چاپ دوم

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]