منظومه شمسی

این یک مقالهٔ خوب است. برای اطلاعات بیشتر اینجا را کلیک کنید.
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
فارسیEnglish

منظومهٔ شمسی
تصویری دارای اندازه و بدون فاصله از منظومهٔ شمسی؛ برای مقایسه
خورشید و سیاره‌ها
(فاصله‌ها دقیق نیستند)
سن۴٫۵۶۸ میلیارد سال
موقعیت
جرم۱٫۰۰۱۴ جرم خورشیدی
نزدیک‌ترین ستاره
نزدیک‌ترین سامانه سیاره‌ای شناخته‌شدهمنظومه پروکسیما قنطورس   (۴٫۲۵ سال نوری)
سامانهٔ سیاره‌ای
نیم‌قطر بزرگ سیارهٔ بیرونی شناخته‌شده (نپتون)۳۰٫۱۰ واحد نجومی  (۴٫۵۰۳ میلیارد کیلومتر)
فاصله تا کمربند کویپر۵۰ واحد نجومی
تعداد
ستاره‌ها۱  (خورشید)
سیاره‌های شناخته‌شده
سیاره‌های کوتولهٔ شناخته‌شده
احتمالاً چند صدتا؛[۱]
تا کنون پنج‌تا توسط اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی کشف شده‌است.
قمرهای شناخته‌شده
۵۲۵
ریزسیاره‌های شناخته‌شده۷۷۸٬۸۹۷  (تا ۲۱ ژوئن ۲۰۱۸)[۴]
دنباله‌دارهای شناخته‌شده۴٬۰۱۷  (تا ۲۱ ژوئن ۲۰۱۸)[۴]
قمرهای مدور شناسایی‌شده۱۹
مدار مرکز کهکشانی
گرایش نامتغیر-به-سطح کهکشانی۶۰٫۱۹°  (دائرةالبروج)
فاصله تا مرکز کهکشانی۲۷٬۰۰۰ ± ۱٬۰۰۰ سال نوری
سرعت مداری۲۲۰ کیلومتر/ثانیه
تناوب مداری۲۲۵–۲۵۰ میر (یکا)
اطلاعات ستاره‌ای
نوع ستارهستاره نوع جی رشته اصلی
خط یخ≈۵ واحد نجومی[۵]
فاصله تا هورسپهر≈۱۲۰ واحد نجومی
شعاع میدان جاذبه≈۱–۳ سال نوری

منظومهٔ شمسی، منظومهٔ خورشیدی یا سامانهٔ خورشیدی[۶] منظومه‌ای دربرگیرندهٔ یک ستاره به نام خورشید و شماری اجرام آسمانی دیگر است که در مدارهایی مستقیم یا غیرمستقیم پیرامون آن می‌گردند.

منظومهٔ خورشیدی از انفجار یک اَبَرنواَختر و فروریزش یک اَبرِ ملکولی چرخان پدید آمد و هویت آن در دوران رنسانس (نوزایش) و با مشاهدات افرادی از جمله گالیلئو گالیله دوباره مطرح و شواهد انکارناپذیر آن بر پایهٔ محاسبات او ارائه‌شد. این منظومه در بازوی شکارچی، کهکشان راه شیری واقع‌شده و ۲۶٬۰۰۰ سال نوری از مرکز کهکشانی فاصله، و در کنارهٔ کهکشان قرار دارد. خورشید بیش از ۹۹٫۸ درصد جرم منظومهٔ خورشیدی را تشکیل می‌دهد و سرچشمهٔ انرژی بسیار از جمله گرما و نور است. این ستاره یک ستارهٔ نوع جی رشتهٔ اصلی و عضوی از تودهٔ ستارگان نخستین است. مانایی منظومهٔ خورشیدی به مانایی خورشید وابسته است.[۷]

منظومهٔ خورشیدی دارای هشت سیاره (عطارد، زهره، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون) و پنج سیارهٔ کوتولهٔ تاکنون شناخته‌شده (سرس، پلوتون، هائومیا، ماکی‌ماکی و اریس) است. چهار سیارهٔ نخست، سیاره‌های درونی یا زمین‌سان هستند و بیشتر از سنگ ساخته شده‌اند و از چهار سیارهٔ دیگر یا سیاره‌های بیرونی، مشتری و زحل غول‌های گازی هستند و بیشتر از گازهای هیدروژن و هلیوم ساخته شده‌اند و اورانوس و نپتون غول‌های یخی هستند. افزون‌بر این اجرام، منظومهٔ خورشیدی دربرگیرندهٔ اجرام دیگری از جمله ماه‌ها، سیارک‌ها، شهاب‌واره‌ها، شهاب‌ها، شهاب‌سنگ‌ها و دنباله‌دارهاست. منظومهٔ خورشیدی هم‌چنین دارای مناطق خاصی از جمله کمربند سیارک‌ها، کمربند کویپر و دیسک پراکنده (منظومهٔ خورشیدی) است.

ماده‌ای رقیق و نافشرده (با چگالی بسیار کم) به‌نام محیط میان‌سیاره‌ای در فاصلهٔ میان سیارات و اجسام دیگر وجود دارد. اجزای سازندهٔ محیط میان‌سیاره‌ای را هیدروژن خنثی و غیر یونیزه‌شده، گاز پلاسما، پرتوهای کیهانی و ذرات گرد و غبار تشکیل می‌دهند. در واقع این پنداشت که فضا یک خلأ کامل است، نادرست است و مواد محیط میان‌سیاره‌ای در فضا وجود دارد. سدنا ۹۰۳۷۷ دورترین جسم کشف‌شده در منظومهٔ خورشیدی است که اوج آن ۱٬۰۰۰ واحد نجومی است و تناوب مداری آن ۱۰٬۵۰۰ سال به طول می‌انجامد. ابری کروی‌شکل و بزرگ به نام ابر اورت منظومهٔ خورشیدی را دربرگرفته که دامنهٔ آن از ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید آغاز می‌شود و به گستردگی ۵۰٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید ادامه می‌یابد. گسترش مرزهای منظومهٔ خورشیدی تا جایی‌است که دیگر تحت تأثیر خورشید (نفوذ نور خورشید، گرانش خورشیدی، میدان مغناطیسی خورشید و بادهای خورشیدی) نیست. هلیوپاز مرز میان محیط میان‌سیاره‌ای و فضای میان‌ستاره‌ای است. هلیوپاز به عنوان مرز بیرونی منظومهٔ خورشیدی در نظر گرفته شده و برآورد می‌شود که میان ۱۱۰ تا ۱۷۰ واحد نجومی از خورشید دورتر است.

پروکسیما قنطورس بی[ویرایش]

پروکسیما قَنطورس بی، سیاره‌ای با حجم ¾ زمین دور ستارهٔ قنطورس می‌چرخد. سال این سیاره ۱۱٫۲ روز است. پروکسیما قنطورس نزدیک‌ترین سیارهٔ فراخورشیدی به ما است.

پیدایش[ویرایش]

سامانه‌های ستاره‌ای پیرامون ستاره‌ها شکل می‌گیرند و منظومهٔ شمسی هم پیرامون خورشید شکل گرفته‌است.[۸] تاکنون دانشمندان، ستاره‌شناسان، فلاسفه و بسیاری دیگر به‌دنبال پاسخ چگونگی شکل‌گیری جهان گشته‌اند. هیچ الگوی معتبری که بتواند چگونگی شکل‌گیری جهان را توضیح‌دهد، وجود ندارد؛ اما دانشمندان بر سر الگویی محبوب با نام نظریهٔ سحابی به توافق رسیده‌اند.[۹]

حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش، هنگامی که یک ابر گازی و گرد و غباری در فضا آشفته بود، منظومهٔ شمسی در اثر انفجار یک ابرنواختر شکل‌گرفت. انفجار این ابرنواختر امواجی در فضا ساخت که ابر گازی و گرد و غباری را تحت فشار قرار داد. فشردن ابر موجب فروریزش آن شد، به‌طوری‌که گرانش گاز و گرد و غبار را به هم چسباند و یک سحابی خورشیدی شکل‌گرفت. ابر شروع به چرخیدن کرد و سرانجام فرو ریخت. سپس مرکز ابر داغ‌تر و چگالتر از بقیهٔ آن شد و دیسک گازی و گرد و غباری شکل گرفت که مرکز آن داغ و لبه‌های آن سرد بود. دیسک نازک‌تر و نازک‌تر شد و ذرات با هم توده‌هایی ساختند. با چسبیدن توده‌های کوچک به هم، برخی توده‌های بزرگ ساخته‌شدند و سیاره‌ها و قمرها پدید آمدند. مواد یخی مناطق بیرونی دیسک با مواد سنگی سیارات غول‌پیکری مانند مشتری(برجیس) را پدیدآوردند. سرانجام مرکز ابر به اندازه‌ای گرم شد که تبدیل به ستاره‌ای به نام خورشید شد.[۱۰]

اگرچه نظریهٔ سحابی به‌طور گسترده پذیرفته شده‌است، اما هنوز مشکلاتی دارد که دانشمندان نتوانسته‌اند دلیل آن را توضیح‌دهند. یکی از این مشکلات انحراف محوری سیارات است. این مشکل بیان می‌کند که همهٔ سیارات روی دائرةالبروج واقع شده‌اند، با این حال، دلیل اختلاف زیاد در انحراف محوری سیاره‌های درونی و بیرونی مشخص نیست. با پیشرفت فناوری و بررسی و مطالعهٔ سیارات فراخورشیدی، دانشمندان در درستی نظریهٔ سحابی شک کرده‌اند. ستاره‌شناسان برخی از این مشکل‌ها را حل کرده‌اند، اما نتوانسته‌اند به همهٔ پرسش‌ها پاسخ بدهند.[۹]

کشف[ویرایش]

طراحی آندریاس سلاریوس از منظومه کوپرنیکی، از کتاب «هارمونیا ماکروکاسمیکا» (۱۶۶۰).

برای دوره‌ای طولانی، بشر اطلاع یا شناختی از وجود منظومه شمسی نداشت. بیشتر مردم تا قرون وسطای متأخررنسانس باور داشتند که زمین ثابت و مرکز گیتی بوده و با اجسام روحانی یا الهی متحرک در آسمان فرق می‌کند. با وجود این که آریستارخوس ساموسی، فیلسوف یونان باستان، وجود خورشید مرکزی در جهان را حدس زده‌بود، نیکلاس کوپرنیک نخستین کسی بود که با استفاده از ریاضیات، نظریه خورشیدمرکزی را ارائه داد.[۱۱][۱۲]

گالیلئو گالیله در سده هفده میلادی کشف کرد که خورشید دارای لکه‌های خورشیدی است و مشتری چهار قمر در اطراف خود دارد.[۱۳] کریستیان هویگنس با کشف تیتان و شکل حلقه‌های زحل، اکتشافات گالیله را ادامه داد.[۱۴] در سال ۱۷۰۵، ادموند هالی متوجه شد که یک دنباله‌دار هر ۷۵–۷۶ سال تکرار می‌شود. این اولین مدرکی بود که نشان می‌داد که جرم دیگری هم به جز سیارات به دور خورشید می‌گردد.[۱۵] در همان دوران سال ۱۷۰۴، اصطلاح «منظومه شمسی» برای اولین بار در زبان انگلیسی استفاده شد.[۱۶] فریدریش بسل در سال ۱۸۳۸ با موفقیت یک اختلاف‌منظر ستاره‌ای، تغییری ظاهری در موقعیت یک ستاره که به‌دلیل حرکت زمین دور خورشید ایجاد شده، را اندازه گرفت و به این ترتیب، نخستین مدرک مستقیم و تجربی نظریه خورشیدمرکزی را فراهم کرد.[۱۷]

موقعیت در فضا[ویرایش]

مکان منظومهٔ شمسی در بازوی شکارچی، کهکشان راه شیری

منظومهٔ شمسی در ابر میان‌ستاره‌ای محلی، حباب محلی، بازوی شکارچی، کهکشان راه شیری واقع شده‌است.[۱۸] ستاره‌شناسان دریافته‌اند که کهکشان راه شیری در واقع دیسک کهکشان ماست و یک سحابی گسترده یا مجموعه‌ای از ستارگان نیست؛ کهکشان راه شیری یک کهکشان مارپیچی میله‌ای است که قطر آن حدود ۱۰۰٬۰۰۰ سال نوری است و پنداشته می‌شود که ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد ستاره داشته‌باشد. منظومهٔ شمسی حدود ۲۵٬۰۰۰ سال نوری از مرکز و کنارهٔ کهکشان فاصله دارد. دانشمندان به تازگی به این نتیجه رسیده‌اند که کهکشان راه شیری احتمالاً دارای دو بازوی مارپیچی بزرگ –بازوی برساووش و بازوی سپر-قنطورس– و چندین بازوی کوچک‌تر است. منظومهٔ شمسی میان دو بازوی بزرگ در بازویی به نام بازوی شکارچی قرار دارد.[۱۹]

سرعت خورشید در منظومهٔ شمسی ۲۲۰ کیلومتر بر ثانیه است و گردش خورشید پیرامون مرکز کهکشان راه شیری حدود ۲۲۵ میلیون سال به طول می‌انجامد. این مدت زمان یک سال کهکشانی نامیده می‌شود.[۲۰] بازپسین باری که منظومهٔ شمسی در این موقعیت بود، دایناسورها بر روی زمین زندگی می‌کردند.[۱۹]

همسایه‌ها[ویرایش]

آلفا قنطورس نزدیک‌ترین سامانه به خورشید است که دارای سه ستاره است: آلفا قنطورس اِی، آلفا قنطورس بی و پروکسیما قنطورس. آلفا قنطورس ای و بی ستارگان دوتایی هستند. آلفا قنطورس ای چهارمین ستارهٔ درخشان در آسمان شب است و حدود ۲۵ درصد بزرگ‌تر از خورشید است. اما آلفا قنطورس بی کمی کوچک‌تر از خورشیداست. پروکسیما قنطورس نیز یک ستارهٔ کوتولهٔ سرخ[۲۱] و نزدیک‌ترین ستاره به منظومهٔ شمسی‌است و ۴٫۲ سال نوری با خورشید فاصله دارد. این ستاره کوچک‌تر از خورشید است و جرم آن ۱۲٫۳ درصد جرم خورشید و شعاع آن ۱۴٫۵ درصد شعاع خورشید است.[۲۲] ستارهٔ بارنارد (در ۶ سال نوری) و ولف ۳۵۹ (در ۷٫۷ سال نوری) نیز چهارمین و پنجمین ستارهٔ نزدیک به منظومهٔ شمسی هستند.[۲۳] ستارهٔ شباهنگ درخشان‌ترین ستاره در آسمان شب است که ۸٫۶ سال نوری از زمین فاصله دارد و جرم آن ۹۸ درصد جرم خورشید است.[۲۴] آلفا قنطورس بی‌بی نزدیک‌ترین سیارهٔ فراخورشیدی به منظومهٔ شمسی است که پیرامون ستارهٔ آلفا قنطورس بی می‌گردد.[۲۵]

یک نمودار از موقعیت زمین و منظومه شمسی در جهان. (این تصویر از چپ به راست است. برای دیدن از چپ به راست شروع کنید)

خورشید[ویرایش]

نمایی از خورشید و جو آن

خورشید ستاره‌ای است که زمین و اجرام دیگر منظومهٔ شمسی پیرامون آن می‌گردند. این جسم مسلط بر منظومهٔ شمسی،[۲۶] بیش از ۹۹٫۸ درصد جرم این منظومه را شامل می‌شود.[۲۷] جرم خورشید ۷۴۳ برابر مجموع جرم همهٔ سیارات منظومهٔ شمسی و ۳۳۰٬۰۰۰ برابر جرم زمین است. این ستاره منبع انرژی بسیار است که بخشی از نور و گرمای آن موجب بقای زندگی بر روی کرهٔ زمین می‌شود.[۲۶] دمای سطحی خورشید حدود °۵٬۰۰۰ سانتی‌گراد و دمای هستهٔ آن حدود °۱۵٬۵۰۰٬۰۰۰ سانتی‌گراد، (°۱۵٫۵ میلیون) است.[۲۷]

میانگین فاصلهٔ زمین از خورشید ۱۴۹٬۶۰۰٬۰۰۰ کیلومتر؛ (۱۴۹میلیون و۶۰۰هزار کیلومتر)، برابر با (۹۲٬۹۶۰٬۰۰۰ مایل) است. این فاصله به عنوان یک واحد نجومی شناخته می‌شود و مقیاس اندازه‌گیری فاصله در سراسر منظومهٔ شمسی است.[۲۸] خورشید یکی از بیش از ۱۰۰ میلیارد ستارهٔ کهکشان راه شیری است و مدار آن ۲۵٬۰۰۰ سال نوری از مرکز کهکشان فاصله دارد. این ستاره نسبتاً جوان است و عضوی از جمعیت ستارگان نخستین (ستارگانی که نسبتاً در داشتن عناصر سنگین‌تر از هلیم غنی هستند) است. علاوه بر جمعیت ستارگان نخستین، دو جمعیت دیگر (جمعیت دومین ستارگان و جمعیت سومین ستارگان) وجود دارد.[۲۹]

مقایسهٔ اندازهٔ خورشید و سیارات منظومهٔ شمسی

خورشید یک ستارهٔ نوع جی رشته اصلی است و در طبقهٔ دومین ستارگان داغ زرد رنگ و کوتوله قرار دارد.[۲۶] خورشید مانند بیشتر ستاره‌های دیگر از هیدروژن (H۲) و هلیم (He) ساخته شده‌است. هیدروژن که سبک‌ترین عنصر شیمیایی شناخته‌شده‌است، ۷۲ درصد جرم خورشید و هلیم ۲۶ درصد آن را می‌سازد. ۲ درصد دیگر را نیز ۷ عنصر اکسیژن (O۲کربن (C)، نئون (Ne)، نیتروژن (N۲منیزیم (Mg)، آهن (Fe) و سیلیکون (Si) می‌سازند. در خورشید، به ازای هر ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ اتم هیدروژن، ۹۸٬۰۰۰ اتم هلیم، ۸۵۰ اتم اکسیژن، ۳۶۰ اتم کربن، ۱۲۰ اتم نئون، ۱۱۰ اتم نیتروژن، ۴۰ اتم منیزیم، ۳۵ اتم آهن و ۳۵ اتم سیلیکون وجود دارد.[۲۹]

بقای زمین به بقای خورشید وابسته است. خورشید در آینده‌ای دور و به عنوان یک ستارهٔ رشته اصلی به عمر خود پایان خواهد داد و خواهد مرد. این ستاره هلیم بیشتر در هستهٔ خود می‌سازد و هیدروژن بیشتری می‌سوزاند و میزان هیدروژنی که می‌سوزاند، از هلیمی که می‌سازد، بیشتر است. این فرایند به تدریج موجب کاهش حجم خورشید خواهد شد و این کاهش حجم اکنون قابل‌توجه نیست، اما حدود ۱ میلیارد سال بعد، حجم این ستاره ۱۰ درصد کاهش خواهد یافت. حدود ۱٫۱ میلیارد سال بعد، خورشید ۱۰ درصد درخشان‌تر از امروز خواهد شد و هر چه‌قدر بر درخشش آن افزوده‌شود، برای زمین زیان‌آور خواهد بود. این افزایش درخشندگی باعث می‌شود که بخار آب (H۲O) جو زمین از دست برود و هرگز بازنگردد و جو زمین خشک شود. حدود ۳٫۵ میلیارد سال بعد، خورشید ۴۰ درصد درخشان‌تر از امروز خواهد شد. این ستاره در آن زمان به اندازه‌ای گرم خواهد شد که اقیانوس‌های روی سطح زمین به جوش خواهد آمد و بخار آب نیز از دست خواهد رفت؛ یخ‌ها ذوب خواهند شد و زمین به سیاره‌ای گرم خشک مانند زهره تبدیل خواهد شد و دیگر زندگی بر روی زمین ممکن نخواهد بود. حدود ۶ میلیارد سال بعد، هستهٔ خورشید از هیدروژن تهی خواهد شد و تنها هلیم ناپایدار در هسته باقی خواهد ماند. سرانجام هسته داغ‌تر و چگال‌تر خواهد شد و خورشید تا جایی بزرگ می‌شود که تبدیل به یک غول سرخ شود. این غول سرخ مدارهای عطارد و زهره و احتمالاً زمین را در برخواهد گرفت و حتی اگر زمین را در بر نگیرد، گرمای آن زمین را به سیاره‌ای زیست ناپذیر تبدیل خواهد کرد. در این زمان، گرما و فشار خورشید به اندازه‌ای خواهد رسید که مرحلهٔ دوم همجوشی هسته‌ای را امکان‌پذیر خواهد کرد و هلیم برای تشکیل کربن خواهد سوخت. این مرحله حدود ۱۰۰ میلیون سال به طول می‌انجامد و سرانجام پوستهٔ ناپایدار هلیم، خورشید را منفجر خواهد کرد. سپس لایه‌های بیرونی خورشید از میان خواهد رفت و فقط یک هستهٔ کربنی از آن باقی خواهد ماند که یک کوتولهٔ سفید است. نور خورشید در طول هشت دقیقه به زمین می‌رسد و تا وقتی که نور آن به زمین نرسد، زمین متوجه نابودی خورشید نمی‌شود و پس از این هشت دقیقه متوجه مرگ خورشید می‌شود. نابودی خورشید موجب نابودی همه چیز در منظومهٔ شمسی خواهد شد.[۳۰]

مراحل زندگی، تشکیل و نابودی خورشید

محیط میان‌سیاره‌ای[ویرایش]

ورقهٔ جاری هلیوسفری حاصل از تأثیر میدان مغناطیسی چرخشی خورشید بر پلاسمای محیط میان‌سیاره‌ای است.

محیط میان‌سیاره‌ای دربردارندهٔ ماده‌ای بسیار رقیق است که فضای میان سیارات و اجسام دیگر منظومهٔ شمسی را پر کرده‌است. اجزای مواد سازندهٔ محیط میان‌سیاره‌ای از هیدروژن خنثی (غیر یونیزه‌شده)، گاز پلاسما (شامل ذرات باردار الکتریکی که از خورشید می‌آیند)، پرتوهای کیهانی و ذرات گرد و غبار تشکیل شده‌اند. در فاصلهٔ میان مدار زمین و خورشید، در هر ۱۰۰ سانتی‌متر مکعب، یک اتم هیدروژن خنثی وجود دارد.[۳۱]

این تصور که فضا یک خلأ کامل است، نادرست است و محیط میان‌سیاره‌ای در فضا وجود دارد. اما چگالی و تراکم این ماده بسیار کم است و در هر سانتی‌متر مکعب پیرامون زمین تنها ۵ ذره وجود دارد و هر چه قدر از خورشید دور می‌شویم، چگالی این ماده کاهش می‌یابد. چگالی این ذرات تحت تأثیر عواملی از جمله میدان‌های مغناطیسی است. دمای محیط میان‌سیاره‌ای از °۷۳- درجه سانتی‌گراد (۲۰۰ درجه کلوین) در فاصلهُ ۲٫۲ واحد نجومی، تا ° ۱۰۸- درجه سانتی‌گراد (۱۶۵ درجه کلوین) در فاصلهُ ۳٫۲ واحد نجومی، متغیر است.[۳۲] این ماده تا لبهٔ منظومهٔ شمسی گسترش می‌یابد و به فضای میان‌ستاره‌ای برخورد می‌کند و هلیوسفر شکل می‌گیرد که یک نوع حباب مغناطیسی پیرامون منظومهٔ شمسی است. هلیوپاز مرز میان محیط میان‌سیاره‌ای و فضای میان‌ستاره‌ای است و اعتقاد بر این است که حدود ۱۶۰–۱۱۰ واحد نجومی از خورشید فاصله دارد.[۳۳]

ذرات بادهای خورشیدی از راه محیط میان‌ستاره‌ای با سرعت‌های مافوق صوت سفر می‌کنند. بادهای خورشیدی پیرامون موانع محیط میان‌سیاره‌ای مانند دنباله‌دارها و مگنتوسفرهای سیاره‌ای می‌روند.[۳۴]

محیط میان‌سیاره‌ای عامل شماری از پدیده‌ها از جمله نور منطقةالبروجی است که فقط پیش یا پس از غروب آفتاب دیده می‌شود. این درخشان‌ترین نور در نزدیکی افق است و هنگامی که نور با ذرات گرد و غبار محیط میان‌ستاره‌ای در نزدیکی زمین برخورد می‌کند، نور منطقةالبروجی رخ می‌دهد.[۳۳]

منظومهٔ شمسی درونی[ویرایش]

سیارات درونی[ویرایش]

سیارات درونی منظومهٔ شمسی به ترتیب از راست به چپ: مریخ، زمین، زهره، عطارد

سیارات درونی، سیاراتی هستند که در منظومهٔ شمسی درونی و مداری نزدیک به خورشید قرار دارند. منظومهٔ شمسی دارای چهار سیارهٔ درونی به نام‌های عطارد، زهره، زمین و مریخ است. به غیر از محلی که سیارات درونی و بیرونی در آن قرار دارند، تفاوت‌های دیگری میان این سیارات وجود دارد. سیارات درونی بیشتر از سنگ ساخته شده‌اند و نسبت به سیارات بیرونی، کوچک‌تر و چگال‌تر هستند. شمار ماه‌های این سیارات کم یا هیچ است و هیچ حلقهٔ سیاره‌ای پیرامون آن‌ها وجود ندارد.[۳۵] این سیارات را «سیارات زمین‌سان» نیز می‌نامند، زیرا آن‌ها سطوح سنگی و جامد دارند.[۳۶]

عطارد (تیر)[ویرایش]

تیر یا عطارد کوچک‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی و نزدیک‌ترین سیاره به خورشید است. این سیاره تنها کمی بزرگ‌تر از ماه است و با خورشید فاصله‌ای در حدود ۵۸ میلیون کیلومتر (۰/۳۸ واحد نجومی) دارد. دورهٔ چرخش این سیاره ۵۹ روز زمینی و تناوب مداری آن تنها ۸۸ روز زمینی است. عطارد سیاره‌ای سنگی است و سطح آن جامد و دارای گودال و چاله و بسیار شبیه سطح ماه است و هیچ ماه و حلقه‌ای ندارد. جو نازک این سیاره[۳۷] (تقریباً بدون جو)[۳۸] عمدتاً از اکسیژن (O۲سدیم (Na)، هیدروژن (H۲هلیم (He) و پتاسیم (K) ساخته شده‌است.[۳۷]

دمای سطحی عطارد می‌تواند به °۴۳۰ سانتی‌گراد برسد. از آن‌جا که این سیاره جوی برای حفظ این گرما ندارد، دمای سطحی آن در شب تا °۱۷۰- سانتی‌گراد کاهش می‌یابد.[۳۸] تغییر دمای این سیاره °۶۰۰ سانتی‌گراد و بیش‌ترین نوسان دما در منظومهٔ شمسی است.[۳۹]

زهره (ناهید)[ویرایش]

هم‌سنجی سیاره‌های منظومه شمسی با شماری از ستاره‌های مشهور:
الف:
زمین (۴) > زهره (۳) > مریخ (۲) > عطارد (۱)
ب:
مشتری (۸) > زحل (۷) > اورانوس(۶) > نپتون (۵) > زمین (بدون شماره)
پ:
شباهنگ (۱۱) > خورشید (۱۰) > ولف ۳۵۹ (۹) > مشتری (بدون شماره)
ت:
دبران (۱۴) > نگهبان شمال (۱۳) > سرپسین (۱۲) > شباهنگ (بدون شماره)
ث:
ابط‌الجوزا (۱۷) >قلب عقرب (۱۶) > پای شکارچی (۱۵) > دبران (بدون شماره)
ج:
وی‌وای سگ بزرگ (۲۰) >وی‌وی قیفاووس (۱۹) > مو قیفاووس (۱۸) > ابط‌الجوزا (بدون شماره)

ناهید یا زهره دومین سیارهٔ نزدیک به خورشید است و میان عطارد و زمین قرار دارد که از زمان‌های قدیم شناخته شده‌بود.[۴۰] پس از خورشید و ماه، زهره درخشان‌ترین جسم قابل مشاهده از زمین است و گاهی اوقات مانند یک ستارهٔ درخشان در آسمان صبح و شب به نظر می‌رسد.[۴۱] زهره تنها کمی کوچک‌تر از زمین است و فاصلهٔ آن تا خورشید در حدود ۱۰۸ میلیون کیلومتر (۰/۷۲ واحد نجومی) است. دورهٔ چرخش این سیاره ۲۴۳ روز زمینی و تناوب مداری آن ۲۲۵ روز زمینی است. این سیارهٔ سنگی دارای سطحی جامد و چشم‌انداز گودال و آتشفشان است و هیچ ماه و حلقه‌ای ندارد.[۴۲]

زهره و زمین اغلب سیاراتی دوقلو خوانده می‌شوند، زیرا در اندازه، جرم، چگالی، ترکیبات و گرانش مشابه یکدیگرند. دمای زهره بسیار زیاد است و جو چگال آن گرما و اثر گلخانه‌ای را به دام می‌اندازد و دمای سطحی آن را به °۴۶۵ سانتی‌گراد می‌رساند که این دما می‌تواند سرب را ذوب‌کند.[۴۳] جو جهنمی زهره عمدتاً از کربن دی‌اکسید (CO۲نیتروژن (N۲) و قطرات ابرهای سولفوریک اسید ساخته‌شده[۴۲] و دانشمندان تنها مقادیر کمی از آب را در جو آن شناسایی کرده‌اند.[۴۳]

زمین[ویرایش]

زمین یا ارض سومین سیارهٔ دور از خورشید و پنجمین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه بزرگی اندازه و جرم است. میانگین فاصلهٔ زمین از خورشید ۱۴۹٬۶۰۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱ واحد نجومی) است و دورهٔ چرخش آن ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه و ۴ ثانیه و تناوب مداری آن ۳۶۵ روز و ۶ ساعت است.[۴۴] زمین سیاره‌ای سنگی است و دارای سطحی جامد و دینامیک و ساخته‌شده از کوه‌ها، دره‌ها، ژرف‌دره‌ها، دشت‌ها و غیره است. چیزی که زمین را از سیارات دیگر جدا و متمایز می‌کند، اقیانوس‌های سطح آن است که ۷۰ درصد از سطح آن را پوشانده‌اند. بسیاری از سیارات جو دارند، اما تنها جو زمین قابل تنفس است. جو زمین برای تنفس و زندگی تعادل کاملی دارد و ۷۸ درصد از نیتروژن، ۲۱ درصد از اکسیژن و ۱ درصد از سایر گازها ساخته شده‌است.[۴۵] جو زمین تا ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر گسترش می‌یابد[۴۶] و دارای پنج لایهٔ تروپوسفر، استراتوسفر، مزوسفر، ترموسفر و اگزوسفر است.[۴۷] ساختار درونی زمین نیز دارای سه لایهٔ پوسته، گوشته و هسته است.[۴۸]

زمین تنها سیارهٔ شناخته‌شده‌است که زندگی بر روی آن وجود دارد و قطری در حدود ۱۳٬۰۰۰ کیلومتر دارد[۴۹] و میانگین دمای سطحی آن °۱۴ سانتی‌گراد است. دمای زمین در همه جای زمین یکسان نیست؛ گرم‌ترین نقاط زمین نزدیک استوا واقع شده‌اند و دمای آن‌جا به °۵۷٫۷ سانتی‌گراد نیز می‌رسد، اما قطب جنوب در جنوبگان سردترین نقطهٔ زمین است و دمای آن‌جا تا °۸۹- سانتی‌گراد می‌رسد.[۵۰] میدان مغناطیسی زمین توسط جریان‌های درون هستهٔ بیرونی آن پدید می‌آید. هنگامی که ذرات باردار الکتریکی خورشید در میدان مغناطیسی زمین به دام می‌افتند، به مولکول‌های هوای بالای قطب مغناطیسی شمال و جنوب تبدیل می‌شوند و باعث ایجاد پدیده‌ای به نام شفق قطبی می‌شوند.[۴۹] زمین حلقه‌ای ندارد[۴۵] و دارای یک ماه است. در حالی که عطارد و زهره ماه ندارند و سیارات دیگر منظومهٔ شمسی دارای دو یا بیش از دو ماه هستند. قطر ماه زمین حدود یک‌چهارم قطر زمین است[۴۹] و فاصلهٔ آن تا زمین در حدود ۳۸۴ هزار کیلومتر (۰/۰۰۲۷۵ واحد نجومی) است. دورهٔ چرخش ماه به دور زمین ۲۷ روز به طول می‌انجامد و سطحی جامد و دارای گودال و حفره دارد. تاکنون بیش از ۱۰۰ فضاپیما برای اکتشاف ماه به فضا پرتاب شده‌است. ماه تنها جسم آسمانی (پس از زمین) است که انسان‌ها (طی مأموریت‌های برنامهٔ فضایی آپولو) آن را دیده‌اند و بر آن گام نهاده‌اند.[۵۱]

مریخ (بهرام)[ویرایش]

نمایی از سطح خشک و بیابانی مریخ

بهرام یا مریخ چهارمین سیارهٔ نزدیک به خورشید و هفتمین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه اندازه و جرم است و در آسمان شب، قرمز رنگ است و گاهی اوقات آن را «سیارهٔ سرخ» می‌نامند.[۵۲] مریخ یک بیابان خشک است و قطر آن نصف قطر زمین است. مریخ نیز مانند زمین دارای فصل‌ها، یخ‌های قطبی، آتشفشان‌ها، ژرف‌دره‌ها و آب‌وهوا است.[۵۳] کوه المپوس بزرگ‌ترین کوه آتشفشانی منظومهٔ شمسی است و در مریخ واقع است.[۵۴] دورهٔ چرخش این سیاره ۲۴/۶۲۳ ساعت[۵۵] و تناوب مداری آن ۱ سال و ۳۲۱٫۷۳ روز به طول می‌انجامد.[۵۶]

بیش‌ترین دمای سطحی مریخ °۵- سانتی‌گراد و کم‌ترین دمای سطحی آن °۸۷- سانتی‌گراد است.[۵۵] ۹۵٫۳۲ درصد از جو مریخ از کربن دی‌اکسید (CO۲)، ۲٫۷ درصد آن از نیتروژن (N۲)، ۰٫۱۳ درصد آن از اکسیژن (O۲) و ۰٫۰۸ درصد باقی‌ماندهٔ آن از کربن مونوکسید (CO)، نیتریک اکسید (NO)، مقادیر جزئی آب (H۲O)، نئون (Ne)، کریپتون (Kr) و زنون (Xe) ساخته شده‌است. مریخ دارای دو ماه به نام‌های فوبوس و دیموس است ظاهراً از سنگ‌های سرشار از کربن (C) ساخته شده‌اند. از آن‌جا که این دو ماه فاقد گرانش کافی برای تبدیل به یک جسم دایره‌ای‌شکل هستند، دارای اشکالی نامنظم هستند و فوبوس وسیع‌تر و پهناورتر از دیموس است.[۵۷] دانشمندان بر این باورند که ۳٫۵ میلیارد سال پیش، مریخ بزرگ‌ترین سیل منظومهٔ شمسی را تجربه کرده‌است. اکنون، مریخ بیش از حد سرد است و جو آن بیش از اندازه نازک است و اجازهٔ باقی‌ماندن آب مایع به مدت طولانی در سطح آن را نمی‌دهد. یخ آب در نزدیکی سطح مریخ و آب یخ‌زده در یخ‌های قطبی آن وجود دارد.[۵۴]

کمربند سیارک‌ها[ویرایش]

کمربند سیارک‌ها (اجرام سفید رنگ) میان مریخ و مشتری واقع شده‌است.

کمربند سیارک‌ها منطقه‌ای از فضا میان مریخ و مشتری است و اجرام آن از اجرام کمربند کویپر و دیسک پراکنده متمایز و جدا است.[۵۸] این منطقه حاوی میلیون‌ها سیارک است و دانشمندان بر این باورند که این سیارک‌ها تکه‌های خردشدهٔ یک سیارهٔ بزرگ هستند که در مدتی طولانی از هم پاشید و شکسته‌شد. سیارک‌ها در اندازه‌های مختلف وجود دارند؛ بسیاری از آن‌ها حتی از یک مایل نیز کوچک‌ترند، در حالی که برخی دیگر بزرگ هستند. سرس بزرگ‌ترین جسم کمربند سیارک‌ها است که اکنون در طبقهٔ سیارات کوتوله جای‌دارد.[۵۹] بیش از نیمی از جرم این کمربند را سرس، پالاس، ۴ وستا و هیجا ساخته‌اند و سرس به تنهایی نزدیک به ۲۵ درصد جرم این کمربند را ساخته‌است.[۵۸]

تاکنون ۱۲ مأموریت فضایی برای بررسی کمربند سیارک‌ها طراحی شده‌است. پایونیر ۱۰ در سال ۱۹۷۲ برای نخستین بار از کمربند سیارک‌ها گذشت. فضاپیمای داون به‌طور ویژه برای بررسی مدار دو سیارک[۵۸] (سرس و وستا) ساخته شده‌است.[۶۰] پس از این بررسی، اگر این فضاپیما قابل استفاده باشد، ممکن‌است که به مقصدهای دیگر نیز فرستاده‌شود.[۵۸]

سرس[ویرایش]

سرس یک سیارهٔ کوتوله و نخستین و بزرگ‌ترین سیارک شناخته‌شده در کمربند سیارک‌هاست. میانگین فاصلهٔ این سیارک کوتوله از خورشید در حدود ۴۱۴ میلیون کیلومتر (۲٫۷۷ واحد نجومی) است. قطر این سرس ۹۴۰ کیلومتر است و قطر آن در حدود ۲۷ درصد قطر ماه است. اگرچه سرس بزرگ‌ترین سیارک است، اما درخشان‌ترین سیارک نیست و این ویژگی متعلق به وستا (دومین سیارک بزرگ) است و سپیدایی آن بیش از سه برابر سپیدایی سرس است.[۶۱] دورهٔ چرخش این سرس ۹٫۰۷۴۱۷ ساعت[۶۲] و تناوب مداری آن ۴٫۶۱ سال است.[۶۱]

نظریه‌پردازی شده‌است که مقادیر زیادی از آب در سرس وجود دارد و اگر آب در جایی وجود داشته‌باشد، احتمال دارد که در آن‌جا زندگی وجود داشته‌باشد. تاکنون تنها نگاره‌های عطارده و فازی توسط تلسکوپ فضایی هابل گرفته شده‌است. اما در سال ۲۰۱۵، فضاپیمای داون به سرس خواهد رسید.[۶۳]

شهاب‌واره، شهاب و شهاب‌سنگ[ویرایش]

شهاب‌سنگ ۵۴ تنی هوبا

شهاب‌واره‌ها بقایای کوچک‌تر از یک سیارک هستند. بیشتر شهاب‌واره‌هایی که وارد جو زمین می‌شوند، به اندازه‌ای کوچک هستند که نمی‌توانند وارد سطح زمین شوند و تبخیر می‌شوند و در این حالت عناوین مختلفی (شهاب یا شهاب‌سنگ) می‌گیرند.[۶۴]

وقتی که شهاب‌واره وارد جو زمین می‌شود، گرم می‌شود و نور رشته‌ای مانندی از آن دیده می‌شود که شهاب نام‌دارد.[۶۵] اما گاهی اوقات شهاب‌واره‌ها از جو زمین می‌گذرند و بر روی زمین می‌افتند که این جسمی که بر روی زمین افتاده‌است را شهاب‌سنگ می‌نامند.[۶۶] بیشتر شهاب‌سنگ‌ها، آهنی، سنگی یا آهنی–سنگی هستند و در اندازه‌های کوچک و بزرگ وجود دارند. شهاب‌سنگ هوبا یکی از بزرگ‌ترین شهاب‌سنگ‌هایی بود که در جنوب غربی آفریقا افتاد و وزن آن در حدود ۵۴٬۰۰۰ کیلوگرم (۵۴ تن) بود.[۶۷]

منظومهٔ شمسی بیرونی[ویرایش]

سیارات بیرونی[ویرایش]

مقایسهٔ سیارات بیرونی و درونی سامانه خورشیدی به ترتیب از بالا به پایین و از راست به چپ:
زحل، مشتری
نپتون، اورانوس
زهره، زمین
عطارد، بهرام

غول گازی (سیارهٔ بیرونی یا سیارهٔ مشتری‌سان) سیاره‌ای است که عمدتاً از سنگ و مواد جامد ساخته نشده، بلکه از گازهای مختلف ساخته شده‌است. این سیارات به‌طور کامل از گاز ساخته نشده‌اند و ستاره‌شناسان یک مرکز سنگی برای این سیارات در نظر می‌گیرند. منظومهٔ شمسی دارای چهار غول گازی به نام‌های مشتری، زحل، اورانوس و نپتون است. به دلیل این که این سیارات دورترین سیارات منظومهٔ شمسی نسبت به خورشید هستند، آن‌ها را سیارات بیرونی می‌نامند. از آن‌جا که این سیارات از گاز ساخته شده‌اند، دارای چگالی کم هستند. علاوه بر بزرگ‌بودن، غول‌های گازی به سرعت می‌چرخند و پیرامون خود دارای حلقه هستند و ماه‌های بسیاری نیز دارند. از آن‌جا که این سیارات دورتر از سیارات درونی هستند، دانشمندان نتوانسته‌اند از نزدیک مطالعات گسترده‌ای بر روی آن‌ها انجام‌دهند. علاوه بر منظومهٔ شمسی، دانشمندان غول‌های گازی دیگری را در سامانه‌های خورشیدی دیگر کشف کرده‌اند که مانند مشتری هستند.[۶۸]

مشتری (هرمز، برجیس)[ویرایش]

نمایی از لکهٔ سرخ بزرگ (نگارهٔ گرفته‌شده توسط وویجر ۱)

هرمز یا مشتری بزرگ‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی و پنجمین سیارهٔ دور از خورشید است. این سیاره یکی از درخشان‌ترین اجرام آسمان شب است، تنها ماه، زهره و گاهی اوقات مریخ درخشان‌تر هستند.[۶۹] میانگین فاصلهٔ مشتری از خورشید برابر با ۷۷۷٬۹۲۰٬۰۰۰ کیلومتر (۵٫۲ واحد نجومی) است. قطر استوایی این سیاره تقریباً ۱۴۳٬۰۰۰ کیلومتر (۸۹٬۰۰۰ مایل) است و به اندازه‌ای بزرگ است که همهٔ سیارات دیگر منظومهٔ می‌توانند در آن جا بگیرند. هم‌چنین می‌توان ۱٬۳۰۰ کرهٔ زمین را درون مشتری جای‌داد. ترکیبات این سیاره مانند ترکیبات یک ستاره است و اگر سنگینی آن ۸۰ برابر شود، تبدیل به یک ستاره می‌شود.[۷۰] دورهٔ چرخش این سیاره ۹/۹۲۵ ساعت و تناوب مداری آن ۱۱ سال و ۳۱۳٫۸۳۹ روز است.[۷۱]

دمای مشتری °۱۴۸- سانتی‌گراد است و جو آن را هیدروژن (H۲) و هلیم (He) می‌سازند.[۷۲] این سیاره دارای سه حلقهٔ بسیار کدرتر از حلقه‌های زحل است که توسط فضاپیمای وویجر ۱ در سال ۱۹۷۹ کشف شده‌است. حلقهٔ اصلی مسطح است و ضخامت آن در حدود ۳۰ کیلومتر (۲۰ مایل) و گستردگی و وسعت آن تا حدود ۶٬۴۰۰ کیلومتر (۴٬۰۰۰ مایل) است. حلقهٔ دوم نیز ابر مانند است و ضخامت آن در حدود ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱۲٬۰۰۰ مایل) است. حلقهٔ سوم به دلیل شفافیت خود بسیار نازک است و از ذرات گرد و غباری که قطرشان به ۱۰ میکرون هم نمی‌رسد، ساخته شده‌است و تا حدود ۱۲۹٬۰۰۰ کیلومتر (۸۰٬۰۰۰ مایل) به لبهٔ بیرونی و تا حدود ۳۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱۸٬۶۰۰ مایل) از درون گسترش می‌یابد. شمار ماه‌های مشتری ۶۳ است. چهار ماه بزرگ مشتری، گانمید، کالیستو، آیو و اروپا هستند که توسط گالیلئو گالیله کشف شده‌اند و به ماه‌های گالیله‌ای مشهورند. گانیمد بزرگ‌ترین ماه سامانه خورشیدی است.[۷۳]

زحل (کیوان)[ویرایش]

طراحی هنری از موادی که حلقه‌های خیره‌کنندهٔ زحل را ساخته‌اند.

کیوان یا زحل دومین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه جرم و اندازه و ششمین سیارهٔ دور از خورشید است. زحل در آسمان شب به راحتی با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ نسبتاً غیر درخشان قابل مشاهده است. این سیاره را می‌توان با یک تلسکوپ کوچک از روی حلقه‌های باشکوه آن پیدا کرد.[۷۴] دورهٔ چرخش زحل ۱۰٫۶۵۶ ساعت و تناوب مداری آن ۲۹ سال و ۱۶۶٫۹۷ روز است.[۷۵]

جو زحل از هیدروژن (H۲) و هلیم (He) ساخته شده‌است.[۷۶] گالیله برای نخستین بار در سال ۱۶۱۰ حلقه‌های زحل را مشاهده‌کرد. این سیاره دارای حلقه‌های بسیاری است که از میلیاردها ذرات یخی و سنگی به اندازهٔ یک دانهٔ شکر تا یک خانه ساخته شده‌اند. احتمالاً این حلقه‌ها بقایای خردشدهٔ دنباله‌دارها، سیارک‌ها و ماه‌ها هستند. بزرگ‌ترین حلقهٔ این سیاره ۲۰۰ برابر قطر آن است. اگرچه این حلقه‌ها تا هزاران مایل گسترش می‌یابند، حلقه‌های اصلی معمولاً حدود ۳۰ فوت ضخامت دارند. شمار ماه‌های زحل ۶۲ است. تیتان بزرگ‌ترین ماه زحل و دومین ماه بزرگ منظومهٔ شمسی پس از گانمید (ماه مشتری) است و اندازهٔ آن کمی بزرگ‌تر از عطارد است.[۷۷]

اورانوس[ویرایش]

اورانوس هفتمین سیارهٔ دور از خورشید و سومین غول گازی بزرگ پس از مشتری، زحل است.[۷۸] اورانوس در درخشان‌ترین حالت خود، فقط با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ آبی–سبز قابل مشاهده است.[۷۹] دورهٔ چرخش اورانوس ۱۷/۲۴- ساعت و تناوب مداری آن ۸۴ سال و ۴/۴ روز است.[۸۰]

جو اورانوس از هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و متان (CH۴) ساخته شده‌است.[۸۱] حلقه‌های اورانوس پس از حلقه‌های زحل و به کمک ستاره‌شناسان کشف‌شد. اورانوس دارای دو گروه حلقه است: نخست، «حلقه‌های سامانهٔ درونی» عمدتاً حلقه‌های باریک و عطارده هستند. دوم، «حلقه‌های سامانهٔ بیرونی» (که توسط تلسکوپ فضایی هابل کشف شده‌اند) روشن‌رنگ و شامل دو حلقهٔ قرمز و آبی هستند. دانشمندان تا به امروز ۱۳ حلقه پیرامون اورانوس شناسایی کرده‌اند. شمار ماه‌های اورانوس ۲۷ است. تیتانیا و ابرون بزرگ‌ترین ماه‌های اورانوس هستند که در سال ۱۷۸۷ توسط ویلیام هرشل کشف‌شدند.[۸۲]

نپتون[ویرایش]

لکهٔ سیاه بزرگ، آشفته‌ترین بخش نپتون است. (نگارهٔ گرفته‌شده توسط وویجر ۲)

نپتون چهارمین سیاره بزرگ منظومهٔ شمسی[۷۸] و هشتمین سیارهٔ دور از خورشید و بازپسین سیارهٔ بیرونی منظومهٔ شمسی است که نمی‌توان آن را از زمین با چشم غیر مسلح مشاهده‌کرد. این سیاره با یک تلسکوپ کوچک به رنگ سبز و آبی به نظر می‌رسد.[۸۳] دورهٔ چرخش نپتون ۱۶٫۱۱ ساعت و تناوب مداری آن ۱۶۴ سال و ۲۸۸ روز است.[۸۴]

جو نپتون از هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و متان (CH۴) ساخته شده‌است.[۸۵] حلقه‌های غیرمعمولی نپتون یکسان نیستند، اما دارای گرد و غبارهای ضخیم درخشانی هستند که «کمان» نامیده می‌شوند. پنداشته می‌شود که حلقه‌های نپتون نسبتاً جوان هستند و عمر کوتاهی داشته‌اند. داده‌های سال ۲۰۰۵ نشان داد که ظاهراً حلقه‌های این سیاره بی‌ثبات‌تر از آن چیزی هستند که پیش از آن پنداشته می‌شد. شمار ماه‌های نپتون ۱۳ است. تریتون منحصر به فرد است و تنها ماه بزرگ منظومهٔ شمسی است که در جهت مخالف چرخش سیارهٔ خود (نپتون)، پیرامون آن می‌چرخد. تریتون تنها ماه کروی‌شکل نپتون است و ۱۲ ماه دیگر آن اشکال نامنظم دارند.[۸۶]

منطقهٔ فرانپتونی[ویرایش]

کمربند کویپر[ویرایش]

پراکندگی اجرام کمربند کویپر (سبز رنگ) و اجرام دیسک پراکنده (نارنجی رنگ) در منظومهٔ شمسی

کمربند کویپر منطقه‌ای از فضا است که پیرامون خورشید و فراتر از نپتون واقع شده‌است و دارای اجسام کوچک یخی است. این منطقه به افتخار جرارد کویپر (ستاره‌شناس هلندیآمریکایی) نام‌گذاری شده‌است و شامل صدها میلیون جسم فضایی است که پنداشته می‌شود بقایای سیارات بیرونی هنگام تشکیل آن‌ها هستند. برخی از دنباله‌دارها از کمربند کویپر سرچشمه می‌گیرند.[۸۷]

کمربند کویپر کمربندی شبیه به یک بیضی یا دایره است و حدود ۴٫۵ تا ۷٫۵ میلیارد کیلومتر (۳۰ تا ۵۰ واحد نجومی) از خورشید فاصله دارد و شکل‌گیری آن مانند شکل‌گیری کمربند سیارک‌ها بوده‌است. کمربند سیارک‌ها عمدتاً از فلز و سنگ ساخته شده‌است، اما اجسام کمربند کویپر تقریباً یا به‌طور کامل از تکه‌های یخی مواد مختلف ساخته شده‌اند. علاوه بر آب یخ‌زده، این اجرام از آمونیاک (NH۳) و هیدروکربن‌های مختلف (CnH۲n+2) از جمله متان ساخته شده‌اند. اگرچه دانشمندان بخش کوچکی از اجسام کمربند کویپر را کشف کرده‌اند، اما بر این باورند که بیش از ۷۰٬۰۰۰ جسم فضایی در این منطقه وجود دارد. برخی از اشیاء این کمربند مانند پلوتون که بزرگ‌ترین جسم این منطقه است، بزرگ هستند. جرم سیارک ۵۰۰۰۰ بیش از نیمی از جرم پلوتون است و اندازهٔ ماکی‌ماکی و هائومیا بسیار نزدیک به اندازهٔ پلوتون است. برخی از اجسام کمربند کویپر از جمله پلوتون و هائومیا دارای ماه هستند.[۸۸]

پلوتون[ویرایش]

مقایسهٔ بزرگ‌ترین اجسام شناخته‌شدهٔ فرانپتونی در منظومهٔ شمسی

پلوتون سیارهٔ کوتولهٔ بزرگی در کمربند کویپر است که قبلاً به عنوان بیرونی‌ترین و کوچک‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی در نظر گرفته می‌شد. در ماه اوت سال ۲۰۰۶، اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی با طبقه‌بندی اجرام آسمانی، پلوتون را از فهرست سیارات حذف‌کرد و در طبقهٔ سیارات کوتوله قرار داد. پلوتون از گازهایی مانند نیتروژن و کربن دی‌اکسید به صورت یخ ساخته شده‌است.[۸۹] دورهٔ چرخش این سیارهٔ کوتوله ۱۵۳٫۲۹۲۸- روز و تناوب مداری آن ۲۴۷ سال و ۲۴۸٫۲۵ روز به طول می‌انجامد.[۹۰]

بیش‌ترین دمای سطحی پلوتون °۲۲۳- سانتی‌گراد و کم‌ترین دمای سطحی آن °۲۳۳- سانتی‌گراد است.[۹۱] شمار ماه‌های پلوتون ۵ است. این پنج ماه عبارتند از: شارون، اس/۲۰۱۲ پی ۱، نیکس، اس/۲۰۱۱ پی ۱ و هیدرا است. شارون یک ماه بزرگ است و حجم آن بیش از نصف حجم پلوتون است. فاصلهٔ میان پلوتون و شارون ۱۹٬۶۴۰ کیلومتر (۱۲٬۲۰۰ مایل) و کمتر از فاصلهٔ پرواز میان لندن و سیدنی است. تناوب مداری این ماه به دور پلوتون ۶٫۴ روز به طول می‌انجامد.[۹۲]

هائومیا[ویرایش]

نگارهٔ هنری از مقایسهٔ هائومیا با شماری اجسام دیگر:
ردیف بالا از راست به چپ: عطارد، مریخ
ردیف پایین از راست به چپ: هائومیا، پلوتون، ماه

هائومیا یک سیارهٔ کوتولهٔ غیرمعمولی با ابعاد ۱٬۰۰۰×۱٬۵۲۰×۱٬۹۶۰ کیلومتر (۶۲۰×۹۴۰×۱٬۲۲۰ مایل) است که از سنگ ساخته‌شده و یک لایهٔ نازک یخی روی آن را پوشش داده‌است. در سپتامبر ۲۰۰۸، اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی هائومیا را به عنوان پنجمین سیارهٔ کوتوله و چهارمین پلوتونئید به رسمیت شناخت.[۹۳] دورهٔ چرخش هائومیا ۳٫۹۱۵۴ ساعت[۹۴] و تناوب مداری آن ۲۸۳ سال و ۱۴/۶۱ روز است.[۹۵]

شمار ماه‌های هائومیا ۲ است. این دو ماه عبارتند از: هایاکا و ناماکا است. هایاکا از ناماکا بزرگ‌تر است و قطر آن حدود ۳۱۰ کیلومتر (۱۹۳ مایل) است. این ماه با هر بار گردش کامل پیرامون هائومیا در ۴۹ روز، مسافتی حدود ۴۹٬۵۰۰ کیلومتر (۳۰٬۷۵۸ مایل) را می‌پیماید. این ماه توسط گروه اخترشناسی مایکل براون در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۰۵ کشف‌شد. قطر ناماکا حدود ۱۷۰ کیلومتر (۱۰۶ مایل) و تناوب مداری آن ۳۴٫۷ روز است و در این مدت مسافتی حدود ۳۹٬۳۰۰ کیلومتر (۲۴٬۴۲۰ مایل) را می‌پیماید. این ماه نیز مانند هایاکا، توسط گروه براون اما در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۵ کشف‌شد.[۹۶]

ماکی‌ماکی[ویرایش]

برداشتی هنرمندانه از سطح ماکی‌ماکی

ماکی‌ماکی یک سیارهٔ کوتوله است که قطر آن برابر با ۱٬۵۰۰ کیلومتر (۹۰۰ مایل) است و رنگ آن مایل به قرمز است.[۹۷] دورهٔ چرخش ماکی‌ماکی ۷/۷۷۱ ساعت (۰٫۰۰۳ ساعت)[۹۸] و تناوب مداری آن ۳۱۰ سال است.[۹۹]

تلسکوپ فضایی اسپیتزر با قابلیت‌های فروسرخ، ماکی‌ماکی را مورد مطالعه قرار داد و نشان داد که احتمالاً متان در جو این سیارهٔ کوتوله وجود دارد.[۱۰۰] در آوریل ۲۰۱۱، ماکی‌ماکی میان زمین و ستاره‌ای بسیار دوردست قرار گرفت و از آن‌جا گذشت و ستاره‌شناسان با استفاده هفت تلسکوپ به مطالعه و بررسی دربارهٔ چگونگی تغییر نور ستاره پرداختند. خوزه لوئیس اورتیز مورنو در اینباره می‌گوید: «ماکی‌ماکی از مقابل ستاره گذشت و به جای این‌که محوشدن و روشن‌شدن ستاره به تدریج صورت گیرد، ستاره ناپدید و دوباره به‌طور ناگهانی پدیدار شد. معنای این چنین است که ماکی‌ماکی جو قابل توجهی ندارد.»[۱۰۱] ماکی‌ماکی هیچ ماهی ندارد.[۱۰۲] این کمبود، اندازه‌گیری جرم ماکی‌ماکی را سخت‌تر می‌کند، هر چند قطر آن مشخص‌شده و دو سوم پلوتون است.[۱۰۳]

دیسک پراکنده[ویرایش]

پراکندگی اجسام کمربند کویپر و دیسک پراکنده در فضا (برای وضوح بیشتر روی نگاره کلیک کنید)

اشیاء دیسک پراکنده در واقع همان اشیاء کمربند کویپر هستند که خروج از مرکز مداری آن‌ها زیاد است. اوج این اجسام بیش از ۶۰ واحد نجومی و حضیض آن‌ها میان ۳۰ تا ۴۸ واحد نجومی است. این اجرام احتمالاً در اثر تعامل‌های گرانشی سیارات غول‌پیکر در اوایل تشکیل منظومهٔ شمسی به منطقهٔ دیسک پراکنده پرتاب شدند. پنداشته می‌شود که شمار کنونی اجرام دیسک پراکنده تنها در حدود ۱ درصد از آن چیزی است که در اوایل تشکیل منظومهٔ شمسی بود. تعاملات گرانشی اجرام دیسک پراکنده با نپتون می‌تواند نیم‌قطر بزرگ این اجرام را بسیار افزایش دهد. تاکنون بیش از ۱۵۰ جسم دیسک پراکنده و قنطورس شناخته شده‌است.[۱۰۴]

اریس[ویرایش]

طراحی هنرمندانه از اریس (وسط) و ماه آن دیسنومیا (بالای اریس). جسم درخشان بالا سمت چپ خورشید است.

اریس با قطر ۲٬۴۰۰ و ۱۰۰± کیلومتر (طبق برآورد تلسکوپ فضایی هابل)[۱۰۵] بزرگ‌ترین سیارهٔ کوتولهٔ منظومهٔ شمسی است و اندازهٔ آن ۱۰۵ درصد اندازهٔ پلوتون است (بر سر جنجال و اختلاف).[۱۰۶] دورهٔ چرخش اریس ۲۵٫۹ ساعت[۱۰۷] و تناوب مداری آن ۵۶۰ سال و ۸۴٫۰۰۷۵ روز است.[۱۰۸]

اریس جو قابل توجهی ندارد[۱۰۹] و دمای سطحی آن حدود °۲۱۷- سانتی‌گراد تا °۲۴۳- سانتی‌گراد است.[۱۱۰] دیسنومیا تنها ماه اریس است و در سال ۲۰۰۵ توسط مایکل براون و گروهی از دانشمندان، مدتی پس از کشف اریس کشف‌شد. قطر دیسنومیا تنها ۱۰۰ تا ۲۵۰ کیلومتر و کوچکتر از ایالت ماساچوست است. دانشمندان مطمئن نیستند که دیسنومیا از چه چیزی ساخته‌شده، اما بر این باورند که از آب منجمد ساخته شده‌است. ستاره‌شناسان برای شناسایی پلوتون و اریس از دیسنومیا استفاده می‌کنند؛ آن‌ها می‌دانستند که اریس از پلوتون بزرگتر است، اما نمی‌دانستند که جرم اریس از پلوتون بیشتر است. آن‌ها می‌توانند جرم جسم را با استفاده از ماه آن اندازه‌گیری کنند؛ به‌طوری‌که فاصلهٔ میان جسم و ماه آن و مدت زمان گردش ماه به دور جسم را اندازه‌گیری می‌کنند. با استفاده از این روش، ستاره‌شناسان دریافتند که جرم اریس ۲۷ درصد بیشتر از پلوتون است.[۱۱۱]

دورترین مناطق[ویرایش]

سدنا[ویرایش]

مدار بسیار عجیب سدنا (سرخ‌رنگ)

سِدنا دورترین جسم مشاهده‌شده در منظومهٔ خورشیدی است که در سال ۲۰۰۳ در رصدخانهٔ پالومار در کالیفرنیا کشف شد.[۱۱۲] فاصلهٔ این جسم از خورشید دو برابر فاصلهٔ هر جسم دیگری در منظومهٔ خورشیدی از خورشید است و سه برابر دورتر از پلوتون یا نپتون است. تناوب مداری این جسم ۱۰٬۵۰۰ سال به طول می‌انجامد.[۱۱۳] اوج سدنا ۱۵۰ میلیارد کیلومتر (۱۰۰۰ واحد نجومی) و حضیض آن ۱۱٬۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر (۷۶ واحد نجومی) است.[۱۱۴]

مدار سدنا به شدت بیضی‌شکل است و به سیارات منظومهٔ خورشیدی بسیار نزدیک است. این جسم اکنون ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر (۹۰ واحد نجومی) با خورشید فاصله دارد. ابر اورت بسیار دورتر از مدار سدنا است، اما دانشمندان بر این باورند که سدنا مدرکی است که نشان می‌دهد ابر اورت بیش از آنچه که می‌پنداشتند، به سوی خورشید گسترش یافته‌است و سدنا را عضوی از ابر اورت می‌دانند. قطر سدنا حدود ۱٬۸۰۰ کیلومتر است.[۱۱۳]

ابر اورت[ویرایش]

فاصلهٔ ابر اورت از منظومهٔ خورشیدی

ابر اورت (به انگلیسی: Oort cloud)؛ یک ابر بزرگ کروی‌شکل است و دانشمندان برای تعیین اندازهٔ آن اختلاف نظر دارند. عده‌ای بر این باورند که این ابر از ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید آغاز می‌شود و تا ۵۰٬۰۰۰ واحد نجومی ادامه می‌یابد. برخی نیز می‌پندارند که تا ۱۰۰٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید ادامه می‌یابد. فرضیهٔ وجود ابر اورت در سال ۱۹۵۰ توسط یان اورت پیشنهاد شد و نام ابر اورت به افتخار یان اورت نام‌گذاری شده‌است. اگرچه وجود ابر اورت با مشاهدهٔ مستقیم اثبات نشده‌است، اما وجود آن در جوامع علمی پذیرفته شده‌است. این ابر شامل اشیاء یخی ساخته‌شده از آمونیاک، آب و متان است.[۱۱۵]

دنباله‌دارها[ویرایش]

دنباله‌دار هالی استثنایی است و بر خلاف این که دورهٔ مداری کوتاهی دارد، از ابر اورت سرچشمه گرفته‌است.[۱۱۶]

یک گلولهٔ برفی کیهانی است که از گازهای منجمد، سنگ و گرد و غبار ساخته‌شده و تقریباً به اندازهٔ یک شهر کوچک است.[۱۱۷] دنباله‌دارها، غیر دوره‌ای و دوره‌ای هستند. دنباله‌دارهای غیر دوره‌ای که از ابر اورت می‌آیند، گرانش محدود به خورشید ندارند و مدار آن‌ها به شکل سهمی است و تنها یک بار خورشید را می‌بینند و هرگز دوباره بازنمی‌گردند.[۱۱۸] دنباله‌دارهای دوره‌ای نیز شامل دنباله‌دارهای بلند مدت (بسیار بیشتر از ۲۰۰ سال) و کوتاه مدت است که به ترتیب از ابر اورت و کمربند کویپر سرچشمه می‌گیرند.[۱۱۹]

ویژگی‌ها و رفتار دنباله‌دارهایی که از ابر اورت می‌آیند با دنباله‌دارهایی که از کمربند کویپر می‌آیند، متفاوت است. به‌طور کلی، دو تفاوت میان این دنباله‌دارها وجود دارد: نخست این که ویژگی‌های دینامیکی آن‌ها متفاوت است. دوم این که دنباله‌دارهایی که از ابر اورت سرچشمه می‌گیرند، دارای دوره‌های بلند و دنباله‌دارهایی که از کمربند کویپر سرچشمه می‌گیرند، دارای دوره‌های کوتاه (۲۰ تا ۲۰۰ سال) هستند و ویژگی‌های مداری آن‌ها نیز متفاوت است. دو خانوادهٔ بزرگ از دنباله‌دارهای کوتاه مدت وجود دارد: نخست خانوادهٔ برجیس با دورهٔ کمتر از ۲۰ سال و دوم خانوادهٔ هالی با دورهٔ ۲۰ تا ۲۰۰ سال.[۱۱۹]

تفاوت‌های دینامیکی این دو گروه ناشی از تأثیر اجسام دیگر است. اجسام ابر اورت توسط رویدادهایی که فراتر از منظومهٔ خورشیدی رخ می‌دهد، آشفته می‌شوند. اما دنباله‌دارهای کمربند کویپر به‌طور مستقیم توسط هیچ ستاره‌ای به جز خورشید نمی‌توانند آشفته شوند. اگر خورشید از کنار ستارهٔ دیگری (یا یک ابر بزرگ مولکولی) بگذرد، دنباله‌دارها در مداری بیضی‌شکل و به سمت منظومهٔ خورشیدی به گردش درمی‌آیند. اما سیارهٔ نپتون که بسیار نزدیک به کمربند کویپر است، نقش مهمی در ثبات مدار اجسام کمربند یا برعکس هل دادن اجسام به دورتر از مدار پیشین خود دارند.[۱۱۹]

ترکیبات شیمیایی دنباله‌دارهای بلند مدت و کوتاه مدت مشابه است، اگرچه ترکیبات سازندهٔ دنباله‌دارهای بلند مدت تمایل بیشتری به فرار دارند. دلیل این تفاوت می‌تواند سرچشمه‌گیری از ابر اورت یا کمربند کویپر باشد. در واقع در طول شکل‌گیری منظومهٔ خورشیدی، اجسام کوچک در بخش‌های درونی دیسک و در نزدیکی سیارات غول‌پیکر ساخته‌شدند. سپس این اجسام توسط نیروهای گرانشی از منظومهٔ خورشیدی خارج‌شدند و آن اجسامی که به‌طور کامل فرار کردند، ابر اورت را تشکیل دادند. آن دسته از اجسامی که نتوانستند فرار کنند و هیچ تعامل گرانشی با سیارات نداشتند، به عنوان اجسام کمربند کویپر باقی‌ماندند.[۱۱۹]

مرزها و گذر از منظومهٔ خورشیدی[ویرایش]

نقشهٔ اتم‌های خنثی پرانرژی هلیوهیث و هلیوپاز توسط فضاپیمای کاوشگر مرز میان‌ستاره‌ای

منظومهٔ خورشیدی تا جایی گسترش می‌یابد که دیگر تحت تأثیر خورشید (نفوذ نور خورشید، گرانش خورشیدی، میدان مغناطیسی خورشید و باد خورشیدی) نباشد. هر چه قدر از خورشید دور می‌شویم، نور آن کم‌تر می‌شود؛ اما هیچ مرزی وجود ندارد که در آن نور خورشید نفوذ نداشته‌باشد یا در آن‌جا ضعیف‌تر شود. گرانش خورشیدی هم مانند نور آن حد و مرزی ندارد و هر چه قدر از خورشید دور می‌شویم، گرانش آن ضعیف‌تر می‌شود. دانشمندان بر این باورند که باد خورشیدی نوعی خلأ است، اما اثرات گاز و گرد و غبار در آن وجود دارد.[۱۲۰]

هورسپهر منطقه‌ای است که میدان مغناطیسی خورشید و پروتون‌ها و الکترون‌های بادهای خورشیدی را در بر می‌گیرد. باد خورشیدی تا بیرون از منظومهٔ شمسی جریان می‌یابد و وارد فضای میان‌ستاره‌ای می‌شود و سرعتش را از دست می‌دهد. منطقه‌ای که سرعت بادهای خورشیدی در آن کاهش می‌یابد، هلیوهیث نام‌دارد. هلیوپاز مرز بیرونی هلیوهیث است و هم‌چنین مرز بیرونی منظومهٔ خورشیدی در نظر گرفته می‌شود و برآورد شده‌است که میان ۱۱۰ تا ۱۷۰ واحد نجومی از خورشید فاصله دارد.[۱۲۱]

فضاپیماهای کاسینی-هویگنس و اکسپلورر که به ترتیب در مدار زحل و زمین بودند، نشان‌دادند که هلیوسفر در واقع یک کره است. وویجر ۱ و ۲ به ترتیب در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۷ از فاصلهٔ ۹۴–۸۴ واحد نجومی از خورشید گذشتند و اکنون در جهات مختلف در حال سفر به خارج از منظومهٔ خورشیدی هستند.[۱۲۱]

بزرگ‌ترین اجرام[ویرایش]

منظومه شمسی
Sun white.jpg
Jupiter and its shrunken Great Red Spot.jpg
Jewel of the Solar System.jpg
Uranus2.jpg
Neptune - Voyager 2 (29347980845) flatten crop.jpg
The Earth seen from Apollo 17.jpg PIA23791-Venus-NewlyProcessedView-20200608.jpg
خورشید
(star)
مشتری
(planet)
زحل
(planet)
اورانوس
(planet)
نپتون
(planet)
زمین
(planet)
زهره
(planet)
OSIRIS Mars true color.jpg
Ganymede g1 true-edit1.jpg
Titan in true color.jpg
Mercury in color - Prockter07-edit1.jpg
Callisto.jpg
Io highest resolution true color.jpg
FullMoon2010.jpg
مریخ
(planet)
گانیمد
(moon of Jupiter)
تیتان
(moon of Saturn)
عطارد
(planet)
کالیستو
(moon of Jupiter)
آیو
(moon of Jupiter)
ماه
(moon of Earth)
Europa-moon.jpg
Triton moon mosaic Voyager 2 (large).jpg
Pluto in True Color - High-Res.jpg
Titania (moon) color, edited.jpg
PIA07763 Rhea full globe5.jpg
Voyager 2 picture of Oberon.jpg
Iapetus as seen by the Cassini probe - 20071008.jpg
اروپا
(moon of Jupiter)
تریتون
(moon of Neptune)
پلوتون
(dwarf planet)
تیتانیا
(moon of Uranus)
رئا
(moon of Saturn)
اوبرون
(moon of Uranus)
یاپتوس
(moon of Saturn)
Charon in True Color - High-Res.jpg
PIA00040 Umbrielx2.47.jpg
Ariel (moon).jpg
Dione in natural light.jpg
PIA18317-SaturnMoon-Tethys-Cassini-20150411.jpg
Ceres - RC3 - Haulani Crater (22381131691) (cropped).jpg
Vesta full mosaic.jpg
کارون
(moon of Pluto)
اومبریل
(moon of Uranus)
آریل
(moon of Uranus)
دیونه
(moon of Saturn)
تتیس
(moon of Saturn)
سرس
(dwarf planet)
۴ وستا
(belt asteroid)
Potw1749a Pallas crop.png
PIA17202 - Approaching Enceladus.jpg
Miranda.jpg
Proteus (Voyager 2).jpg
Mimas Cassini.jpg
Hyperion true.jpg
Iris asteroid eso.jpg
پالاس
(belt asteroid)
انسلادوس
(moon of Saturn)
میراندا
(moon of Uranus)
پروتئوس
(moon of Neptune)
میماس
(moon of Saturn)
هایپریون
(moon of Saturn)
۷ آیریس
(belt asteroid)
Phoebe cassini.jpg
PIA12714 Janus crop.jpg
PIA09813 Epimetheus S. polar region.jpg
Rosetta triumphs at asteroid Lutetia.jpg
Prometheus 12-26-09a.jpg
PIA21055 - Pandora Up Close.jpg
(253) mathilde crop.jpg
فوبه
(moon of Saturn)
جانوس
(moon of Saturn)
اپیمتئوس
(moon of Saturn)
سیارک ۲۱
(belt asteroid)
پرومته
(moon of Saturn)
پاندورا
(moon of Saturn)
۲۵۳ ماتیلده
(belt asteroid)
Leading hemisphere of Helene - 20110618.jpg
243 Ida large.jpg
UltimaThule CA06 color 20190516.png
Phobos colour 2008.jpg
Deimos-MRO.jpg
Comet 67P on 19 September 2014 NavCam mosaic.jpg
Comet Hartley 2 (super crop).jpg
هلنه
(moon of Saturn)
ایدا ۲۴۳
(belt asteroid)
آلتیما ثولی
(Kuiper belt object)
فوبوس
(moon of Mars)
دیموس
(moon of Mars)
۶۷ پی/چوریوموف-گراسیمنکو
(comet)
Hartley 2
(comet)

پانویس[ویرایش]

  1. مایک براون (سیاره‌شناس) (23 August 2011). "Free the dwarf planets!". Mike Brown's Planets.
  2. "How Many Solar System Bodies". NASA/JPL Solar System Dynamics. Retrieved 20 April 2018.
  3. Wm. Robert Johnston (12 April 2018). "Asteroids with Satellites". Johnston's Archive. Retrieved 20 April 2018.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ "Latest Published Data". The International Astronomical Union Minor Planet Center. Archived from the original on 8 September 2013. Retrieved 21 May 2018.
  5. Mumma, M.J.; Disanti, M.A.; Dello Russo, N.; Magee-Sauer, K.; Gibb, E.; Novak, R. (2003). "Remote infrared observations of parent volatiles in comets: A window on the early solar system". Advances in Space Research. 31 (12): 2563–2575. Bibcode:2003AdSpR..31.2563M. CiteSeerX 10.1.1.575.5091. doi:10.1016/S0273-1177(03)00578-7.
  6. «قدیمی‌ترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی را بشناسید». خبرآنلاین. ۲۴ خرداد ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۱۵ اوت ۲۰۱۸.
  7. کروداس، سارا. همه چیز دربارهٔ منظومه شمسی نوشته‌ی.
  8. "Formation of the Solar System". دانشگاه آریزونا. Archived from the original on 13 November 2013. Retrieved 13 September 2013.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ Abby Cessna (23 August 2009). "How Was the Solar System Formed". Universe Today. Retrieved 13 September 2013.
  10. "Solar System Formation". Windows to Universe. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 5 October 2013.
  11. WC Rufus (1923). "The astronomical system of Copernicus". Popular Astronomy. 31: 510. Bibcode:1923PA.....31..510R.
  12. Weinert, Friedel, 1950- (2009). Copernicus, Darwin, & Freud: revolutions in the history and philosophy of science. Chichester: Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-8184-6. OCLC 237788689.
  13. Weisstein, Eric W. "Galileo Galilei (1564-1642) -- from Eric Weisstein's World of Scientific Biography". scienceworld.wolfram.com. Retrieved 2019-05-02.
  14. esa. "Christiaan Huygens: Discoverer of Titan". European Space Agency. Retrieved 2019-05-02.
  15. "Comet Halley". web.archive.org. 2006-12-05. Retrieved 2019-05-02.
  16. "solar system | Search Online Etymology Dictionary". www.etymonline.com. Retrieved 2019-05-02.
  17. "1838: Friedrich Bessel Measures Distance to a Star | Everyday Cosmology". cosmology.carnegiescience.edu. Archived from the original on 1 October 2018. Retrieved 2019-05-02.
  18. "Near-Earth Supernovas". NASA. Archived from the original on 22 August 2011. Retrieved 13 September 2013.
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ Fraser Cain (31 May 2010). "Where is Earth in the Milky Way?". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  20. Stacy Leong (2002). "Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year)". The Physics Factbook. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  21. Tim Sharp (16 October 2012). "Alpha Centauri: Nearest Star System to the Sun". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  22. John Carl Villanueva (19 March 2013). "Proxima Centauri". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  23. Chris Dolan. "The Closest star to the Earth". University of Wisconsin–Madison. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  24. Elizabeth Howell (24 June 2013). "Sirius: Brightest Star in Earth's Night Sky". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  25. Karl Tate (16 October 2012). "Alpha Centauri Stars & Planet Explained: Our Nearest Neighbors (Infographic)". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ ۲۶٫۲ Harold Zirin. "Sun (astronomy)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 12 September 2013.
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ "Sun". National Geographic. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 12 September 2013.
  28. "Sun: Read More". NASA. Archived from the original on 24 January 2013. Retrieved 12 September 2013.
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ Charles Q. Choi (15 November 2010). "The Sun: Formation, Facts and Characteristics". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 12 September 2013.
  30. Fraser Cain (10 March 2012). "Life of the Sun". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 12 September 2013.
  31. "interplanetary medium". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 12 September 2013.
  32. Low, F. J.; et al. (1984). "Infrared cirrus – New components of the extended infrared emission". Astrophysical Journal Letters. 278: L19–L22. Bibcode:1984ApJ...278L..19L. doi:10.1086/184213.
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ Abby Cessna (5 July 2009). "Interplanetary Space". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  34. "Interplanetary Space". Windows to Universe. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  35. Abby Cessna (22 June 2009). "Inner Planets". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 9 September 2013.
  36. "Our Solar System: Overview". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 9 September 2013.
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ "Mercury: Overview". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  38. ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ "Mercury". National Geographic. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  39. Karl Tate (15 November 2010). "Inside Planet Mercury (Infographic)". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  40. Fraser Cain (12 March 2012). "Venus". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  41. "The Planet Venus". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ "Venus: Overview". NASA. Archived from the original on 31 August 2011. Retrieved 10 September 2013.
  43. ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ Charles Q. Choi (4 June 2012). "Venus, Second Planet from the Sun, Brightest Planet in Solar System". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  44. "Earth (planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  45. ۴۵٫۰ ۴۵٫۱ "Earth: Overview". NASA. Archived from the original on 11 May 2013. Retrieved 10 September 2013.
  46. Fraser Cain (19 May 2008). "Interesting Facts About Earth". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  47. Matt Rosenberg. "Layers of the Atmosphere". About. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  48. "crust". National Geographic. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  49. ۴۹٫۰ ۴۹٫۱ ۴۹٫۲ Charles Q. Choi (15 November 2013). "Earth: The Planet's Composition, Atmosphere & Science Facts". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  50. Fraser Cain (22 December 2009). "Earth Surface Temperature". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  51. "Earth's Moon: Overview". NASA. Archived from the original on 9 September 2009. Retrieved 20 September 2013.
  52. Michael J.S. Belton. "Mars (planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  53. "Mars: Overview". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  54. ۵۴٫۰ ۵۴٫۱ "Mars". National Geographic. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  55. ۵۵٫۰ ۵۵٫۱ "Mars: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  56. Dr. David R. Williams. "Mars Fact Sheet". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  57. Charles Q. Choi (31 July 2012). "Mars, Facts and Information about the Planet Mars". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 10 September 2013.
  58. ۵۸٫۰ ۵۸٫۱ ۵۸٫۲ ۵۸٫۳ Jerry Coffey (18 June 2009). "Asteroid Belt". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  59. "What is the asteroid belt?". California Institute of Technology. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  60. "Asteroids: Overview". NASA. Archived from the original on 24 May 2007. Retrieved 11 September 2013.
  61. ۶۱٫۰ ۶۱٫۱ Edward F. Tedesco. "Ceres (dwarf planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  62. "Ceres: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 7 October 2013. Retrieved 11 September 2013.
  63. Ian O'Neill (5 March 2009). "Life on Ceres: Could the Dwarf Planet be the Root of Panspermia?". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  64. Nancy Atkinson (20 February 2013). "Infographic: What's the Difference Between a Comet, Asteroid and Meteor?". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 2 September 2013.
  65. George W. Wetherill. "meteor and meteoroid (astronomy)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 آوریل 2014. Retrieved 3 Septemer 2013. Check date values in: |تاریخ بازبینی= (help)
  66. Conel M.O'D. Alexander. "meteorite (astronomy)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 3 September 2013.
  67. "Meteors & Meteorites: Overview". NASA. Archived from the original on 7 December 2015. Retrieved 11 September 2013.
  68. Abby Cessna (26 June 2009). "Gas Giants". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  69. Tobias Chant Owen. "Jupiter (planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  70. "What Is Jupiter?". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  71. Dr. David R. Williams. "Jupiter Fact Sheet". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  72. "Jupiter: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  73. Charles Q. Choi (20 October 2010). "Jupiter: Largest Planet of the Solar System". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  74. Bonnie Buratti. "Saturn (planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  75. Dr. David R. Williams. "Saturn Fact Sheet". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  76. "Saturn: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  77. Charles Q. Choi (11 November 2010). "Saturn: Solar System's Major Ring Bearer". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  78. ۷۸٫۰ ۷۸٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام planets وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  79. Andrew P. Ingersoll. "Uranus (planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  80. Dr. David R. Williams. "Uranus Fact Sheet". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  81. "Uranus: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  82. Charles Q. Choi (9 November 2013). "Uranus, Seventh Planet in Earth's Solar System Was First Discovered Planet". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  83. Ellis D. Miner. "Neptune (planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  84. Dr. David R. Williams. "Neptune Fact Sheet". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  85. "Neptune: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  86. Charles Q. Choi (9 November 2010). "Neptune: The Other Blue Planet in Our Solar System". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  87. "Kuiper belt (astronomy)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  88. Abby Cessna (15 June 2009). "Kuiper Belt". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  89. Tobias Chant Owen. "Pluto (dwarf planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  90. Dr. David R. Williams. "Pluto Fact Sheet". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  91. "Pluto: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  92. Charles Q. Choi (11 July 2012). "Pluto, the Ninth Planet That Was a Dwarf". Space.com. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  93. Erik Gregerson. "Haumea (dwarf planet)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  94. "Haumea: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 5 October 2013. Retrieved 11 September 2013.
  95. "JPL Small-Body Database Browser: 136108 Haumea (2003 EL61)". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  96. Randy Russell (8 October 2008). "Moons of the Dwarf Planet Haumea". Windows to Universe. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 29 August 2013.
  97. Erik Gregersen. "Makemake (dwarf planet)". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  98. Heinze, A. N. ; de Lahunta, Daniel (August 2009). "The Rotation Period and Light-Curve Amplitude of Kuiper Belt Dwarf Planet 136472 Makemake (2005 FY9)". IOP Science. Bibcode:2009AJ....138..428H. doi:10.1088/0004-6256/138/2/428. |access-date= requires |url= (help)
  99. "Makemake: Overview". NASA. Archived from the original on 2 February 2013. Retrieved 11 September 2013.
  100. Nancy Atkinson (14 July 2008). "Newest Dwarf Planet (and Plutoid): Makemake". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 25 August 2013.
  101. "Dwarf planet Makemake examined for the first time". BBC NEWS. 21 November 2012. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 26 August 2013.
  102. Michael E. Brown. "SATELLITES OF THE LARGEST KUIPER BELT OBJECTS" (PDF). California Institute of Technology. Archived from the original (PDF) on 9 April 2014. Retrieved 25 August 2013.
  103. "Dwarf Planets: Science and Facts About the Solar System's Smaller Worlds". Space.com. 10 April 2012. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 28 August 2013.
  104. "Scattered Disk Objects". Swinburne University of Technology. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 September 2013.
  105. RAY SANDERS (14 October 2011). "Pluto or Eris: Which is Bigger?". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 August 2013.
  106. Michael K. Brown. "The discovery of 2003 UB313 Eris, the 10th planet largest known dwarf planet". California Institute of Technology. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 12 August 2013.
  107. "Eris: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 7 October 2013. Retrieved 11 September 2013.
  108. "JPL Small-Body Database Browser: 136199 Eris (2003 UB313)". NASA. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  109. Sindya N. Bhanoo (23 November 2012). "Dwarf Planet Lacks Atmosphere, Glimpse Suggests". NewYork Times. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 26 August 2013.
  110. Abby Cessna (26 October 2009). "2003 ub313". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 17 August 2003.
  111. ABBY CESSNA (19 September 2009). "Dysnomia". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 13 August 2013.
  112. Knneth Brecher. "Sedna (astronomy)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  113. ۱۱۳٫۰ ۱۱۳٫۱ Mike E. Brown. "Sedna (2003 VB12)". California Institute of Technology. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  114. Stacy McGaugh. "A hazy atmosphere on Sedna?". Case Western Reserve University. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  115. Abby Cessna (15 June 2009). "Oort Cloud". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 11 September 2013.
  116. Abby Cessna (15 June 2009). "Oort Cloud". Universe Today. Archived from the original on 9 April 2014. Retrieved 1 September 2013.
  117. "Comets: Overview". NASA. Archived from the original on 10 April 2014. Retrieved 1 September 2013.
  118. "COMETS - RELICS FROM THE BIRTH OF THE SOLAR SYSTEM". Uppsala University. Archived from the original on 19 May 2013. Retrieved 5 September 2013.
  119. ۱۱۹٫۰ ۱۱۹٫۱ ۱۱۹٫۲ ۱۱۹٫۳ "Long and short period comets". Istituto Nazionale di Astrofisica. Archived from the original on 6 June 2013. Retrieved 4 September 2013.
  120. "What defines the boundary of the Solar System?". Southwest Research Institute. Archived from the original on 10 April 2014. Retrieved 12 September 2013.
  121. ۱۲۱٫۰ ۱۲۱٫۱ "Heliosphere (astronomy)". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 10 April 2014. Retrieved 12 September 2013.

پیوند به بیرون[ویرایش]

منظومه شمسی در پروژه‌های خواهر

در ویکی‌انبار نگارخانهٔ مرتبط در ویکی‌انبار

Solar System
A true-color image of the Solar System with sizes, but not distances, to scale. The order of the planets are from right to left.
The Sun, planets, and dwarf planets[a]
(distances not to scale)
Age4.568 billion years
Location
System mass1.0014 Solar masses
Nearest star
Nearest known planetary system
Proxima Centauri system (4.25 ly)
Planetary system
Semi-major axis of outer known planet (Neptune)
30.10 AU
(4.5 bill. km; 2.8 bill. mi)
Distance to Kuiper cliff50 AU
Populations
Stars1 (Sun)
Known planets
Known dwarf planets
Known natural satellites
Known minor planets1,199,224[b][2]
Known comets4,402[b][2]
Identified rounded satellites19
Orbit about Galactic Center
Invariable-to-galactic plane inclination60.19° (ecliptic)
Distance to Galactic Center27,000 ± 1,000 ly
Orbital speed220 km/s; 136 mi/s
Orbital period225–250 myr
Star-related properties
Spectral typeG2V
Frost line≈5 AU[3]
Distance to heliopause≈120 AU
Hill sphere radius≈1–3 ly

The Solar System[c] is the gravitationally bound system of the Sun and the objects that orbit it. The Solar System formed 4.6 billion years ago from the gravitational collapse of a giant interstellar molecular cloud. The vast majority (99.86%) of the system's mass is in the Sun, with most of the remaining mass contained in the planet Jupiter. The four inner system planets—Mercury, Venus, Earth and Mars—are terrestrial planets, being composed primarily of rock and metal. The four giant planets of the outer system are substantially larger and more massive than the terrestrials. The two largest, Jupiter and Saturn, are gas giants, being composed mainly of hydrogen and helium; the next two, Uranus and Neptune, are ice giants, being composed mostly of volatile substances with relatively high melting points compared with hydrogen and helium, such as water, ammonia, and methane. All eight planets have nearly circular orbits that lie near the plane of Earth's orbit, called the ecliptic.

There are an unknown number of smaller dwarf planets and innumerable small Solar System bodies orbiting the Sun.[d] Six of the major planets, the six largest possible dwarf planets, and many of the smaller bodies are orbited by natural satellites, commonly called "moons" after the Moon. Two natural satellites, Jupiter's moon Ganymede and Saturn's moon Titan, are larger but not more massive than Mercury, the smallest terrestrial planet, and Jupiter's moon Callisto is nearly as large. Each of the giant planets and some smaller bodies are encircled by planetary rings of ice, dust and moonlets. The asteroid belt, which lies between the orbits of Mars and Jupiter, contains objects composed of rock, metal and ice. Beyond Neptune's orbit lie the Kuiper belt and scattered disc, which are populations of objects composed mostly of ice and rock.

In the outer reaches of the Solar System lies a class of minor planets called detached objects. There is considerable debate as to how many such objects there will prove to be.[9] Some of these objects are large enough to have rounded under their own gravity and thus to be categorized as dwarf planets. Astronomers generally accept about nine objects as dwarf planets: the asteroid Ceres, the Kuiper-belt objects Pluto, Orcus, Haumea, Quaoar and Makemake, and the scattered-disk objects Gonggong and Eris, and Sedna.[d] Various small-body populations, including comets, centaurs and interplanetary dust clouds, freely travel between the regions of the Solar System.

The solar wind, a stream of charged particles flowing outwards from the Sun, creates a bubble-like region of interplanetary medium in the interstellar medium known as the heliosphere. The heliopause is the point at which pressure from the solar wind is equal to the opposing pressure of the interstellar medium; it extends out to the edge of the scattered disc. The Oort cloud, which is thought to be the source for long-period comets, may also exist at a distance roughly a thousand times further than the heliosphere. The Solar System is located 26,000 light-years from the center of the Milky Way galaxy in the Orion Arm, which contains most of the visible stars in the night sky. The nearest stars are within the so-called Local Bubble, with the closest, Proxima Centauri, at 4.25 light-years.

Structure and composition

The word solar means "pertaining to the Sun", which is derived from the Latin word sol, meaning Sun.[10] The Sun is the dominant gravitational member of the Solar System, and its planetary system is maintained in a relatively stable, slowly evolving state by following isolated, gravitationally bound orbits around the Sun.[11]

Orbits

Animations of the Solar System's inner planets and outer planets orbiting; the latter animation is 100 times faster than the former. Jupiter is three times as far from the Sun as Mars.

The planets and other large objects in orbit around the Sun lie near the plane of Earth's orbit, known as the ecliptic. Smaller icy objects such as comets frequently orbit at significantly greater angles to this plane.[12][13] Most of the planets in the Solar System have secondary systems of their own, being orbited by natural satellites called moons. Many of the largest natural satellites are in synchronous rotation, with one face permanently turned toward their parent. The four giant planets have planetary rings, thin bands of tiny particles that orbit them in unison.[14]

As a result of the formation of the Solar System, planets and most other objects orbit the Sun in the same direction that the Sun is rotating. That is, counter-clockwise, as viewed from above Earth's north pole.[15] There are exceptions, such as Halley's Comet.[16] Most of the larger moons orbit their planets in prograde direction, matching the planetary rotation; Neptune's moon Triton is the largest to orbit in the opposite, retrograde manner.[17] Most larger objects rotate around their own axes in the prograde direction relative to their orbit, though the rotation of Venus is retrograde.[18]

To a good first approximation, Kepler's laws of planetary motion describe the orbits of objects about the Sun.[19]: 433–437  These laws stipulate that each object travels along an ellipse with the Sun at one focus, which causes the body's distance from the Sun to vary over the course of its year. A body's closest approach to the Sun is called its perihelion, whereas its most distant point from the Sun is called its aphelion.[20]: 9-6  The orbits of the planets are nearly circular, but many comets, asteroids, and Kuiper belt objects follow highly elliptical orbits. Kepler's laws only account for the influence of the Sun's gravity upon an orbiting body, not the gravitational pulls of different bodies upon each other. On a human time scale, these additional perturbations can be accounted for using numerical models,[20]: 9-6  but the planetary system can change chaotically over billions of years.[21]

The angular momentum of the Solar System is a measure of the total amount of orbital and rotational momentum possessed by all its moving components.[22] Although the Sun dominates the system by mass, it accounts for only about 2% of the angular momentum.[23][24] The planets, dominated by Jupiter, account for most of the rest of the angular momentum due to the combination of their mass, orbit, and distance from the Sun, with a possibly significant contribution from comets.[23]

Composition

The overall structure of the charted regions of the Solar System consists of the Sun, four smaller inner planets surrounded by a belt of mostly rocky asteroids, and four giant planets surrounded by the Kuiper belt of mostly icy objects. Astronomers sometimes informally divide this structure into separate regions. The inner Solar System includes the four terrestrial planets and the asteroid belt. The outer Solar System is beyond the asteroids, including the four giant planets.[25] Since the discovery of the Kuiper belt, the outermost parts of the Solar System are considered a distinct region consisting of the objects beyond Neptune.[26]

The principal component of the Solar System is the Sun, a low-mass star that contains 99.86% of the system's known mass and dominates it gravitationally.[27] The Sun's four largest orbiting bodies, the giant planets, account for 99% of the remaining mass, with Jupiter and Saturn together comprising more than 90%. The remaining objects of the Solar System (including the four terrestrial planets, the dwarf planets, moons, asteroids, and comets) together comprise less than 0.002% of the Solar System's total mass.[e]

The Sun is composed of roughly 98% hydrogen and helium,[31] as are Jupiter and Saturn.[32][33] A composition gradient exists in the Solar System, created by heat and light pressure from the early Sun; those objects closer to the Sun, which are more affected by heat and light pressure, are composed of elements with high melting points. Objects farther from the Sun are composed largely of materials with lower melting points.[34] The boundary in the Solar System beyond which those volatile substances could coalesce is known as the frost line, and it lies at roughly five times the Earth's distance from the Sun.[3]

The objects of the inner Solar System are composed mostly of rocky materials,[35] such as silicates, iron or nickel.[36] Jupiter and Saturn are composed mainly of gases with extremely low melting points and high vapour pressure, such as hydrogen, helium, and neon.[36] Ices, like water, methane, ammonia, hydrogen sulfide, and carbon dioxide,[35] have melting points up to a few hundred kelvins.[36] They can be found as ices, liquids, or gases in various places in the Solar System.[36] Icy substances comprise the majority of the satellites of the giant planets, as well as most of Uranus and Neptune (the so-called "ice giants") and the numerous small objects that lie beyond Neptune's orbit.[35][37] Together, gases and ices are referred to as volatiles.[38]

Distances and scales

The astronomical unit [AU] (150,000,000 km; 93,000,000 mi) would be the distance from the Earth to the Sun if the planet's orbit were perfectly circular.[39] For comparison, the radius of the Sun is 0.0047 AU (700,000 km; 400,000 mi).[40] Thus, the Sun occupies 0.00001% (10−5 %) of the volume of a sphere with a radius the size of Earth's orbit, whereas Earth's volume is roughly one millionth (10−6) that of the Sun. Jupiter, the largest planet, is 5.2 astronomical units (780,000,000 km; 480,000,000 mi) from the Sun and has a radius of 71,000 km (0.00047 AU; 44,000 mi), whereas the most distant planet, Neptune, is 30 AU (4.5×109 km; 2.8×109 mi) from the Sun.[33][41]

With a few exceptions, the farther a planet or belt is from the Sun, the larger the distance between its orbit and the orbit of the next nearer object to the Sun. For example, Venus is approximately 0.33 AU farther out from the Sun than Mercury, whereas Saturn is 4.3 AU out from Jupiter, and Neptune lies 10.5 AU out from Uranus. Attempts have been made to determine a relationship between these orbital distances, like the Titius–Bode law[42] and Johannes Kepler's model based on the Platonic solids,[43] but ongoing discoveries have invalidated these hypotheses.[44]

Some Solar System models attempt to convey the relative scales involved in the Solar System on human terms. Some are small in scale (and may be mechanical—called orreries)—whereas others extend across cities or regional areas.[45] The largest such scale model, the Sweden Solar System, uses the 110-metre (361 ft) Ericsson Globe in Stockholm as its substitute Sun, and, following the scale, Jupiter is a 7.5-metre (25-foot) sphere at Stockholm Arlanda Airport, 40 km (25 mi) away, whereas the farthest current object, Sedna, is a 10 cm (4 in) sphere in Luleå, 912 km (567 mi) away.[46][47]

If the Sun–Neptune distance is scaled to 100 metres (330 ft), then the Sun would be about 3 cm (1.2 in) in diameter (roughly two-thirds the diameter of a golf ball), the giant planets would be all smaller than about 3 mm (0.12 in), and Earth's diameter along with that of the other terrestrial planets would be smaller than a flea (0.3 mm or 0.012 in) at this scale.[48]

Logarithmic depiction of the Solar System's location
The Sun's, planets', dwarf planets' and moons' size to scale

Formation and evolution

See caption
Photo of a planetary disk, the inner ring has a radius equal to the distance of Earth from the Sun

The Solar System formed 4.568 billion years ago from the gravitational collapse of a region within a large molecular cloud.[f] This initial cloud was likely several light-years across and probably birthed several stars.[50] As is typical of molecular clouds, this one consisted mostly of hydrogen, with some helium, and small amounts of heavier elements fused by previous generations of stars. As the region that would become the Solar System, known as the pre-solar nebula,[51] collapsed, conservation of angular momentum caused it to rotate faster. The centre, where most of the mass collected, became increasingly hotter than the surrounding disc.[50] As the contracting nebula rotated faster, it began to flatten into a protoplanetary disc with a diameter of roughly 200 AU (30 billion km; 19 billion mi)[50] and a hot, dense protostar at the centre.[52][53] The planets formed by accretion from this disc,[54] in which dust and gas gravitationally attracted each other, coalescing to form ever larger bodies. Hundreds of protoplanets may have existed in the early Solar System, but they either merged or were destroyed or ejected, leaving the planets, dwarf planets, and leftover minor bodies.[55][56]

Due to their higher boiling points, only metals and silicates could exist in solid form in the warm inner Solar System close to the Sun, and these would eventually form the rocky planets of Mercury, Venus, Earth, and Mars. Because metallic elements only comprised a very small fraction of the solar nebula, the terrestrial planets could not grow very large. The giant planets (Jupiter, Saturn, Uranus, and Neptune) formed further out, beyond the frost line, the point between the orbits of Mars and Jupiter where material is cool enough for volatile icy compounds to remain solid. The ices that formed these planets were more plentiful than the metals and silicates that formed the terrestrial inner planets, allowing them to grow massive enough to capture large atmospheres of hydrogen and helium, the lightest and most abundant elements. Leftover debris that never became planets congregated in regions such as the asteroid belt, Kuiper belt, and Oort cloud.[55] The Nice model is an explanation for the creation of these regions and how the outer planets could have formed in different positions and migrated to their current orbits through various gravitational interactions.[57]

Colorful shell which has an almost eye like appearance. The center shows the small central star with a blue circular area that could represent the iris. This is surrounded by an iris like area of concentric orange bands. This is surrounded by an eyelid shaped red area before the edge where plain space is shown. Background stars dot the whole image.
The Helix Nebula, a planetary nebula similar to what the Sun will create when it enters its white dwarf stage.

Within 50 million years, the pressure and density of hydrogen in the centre of the protostar became great enough for it to begin thermonuclear fusion.[58] The temperature, reaction rate, pressure, and density increased until hydrostatic equilibrium was achieved: the thermal pressure counterbalancing the force of gravity. At this point, the Sun became a main-sequence star.[59] The main-sequence phase, from beginning to end, will last about 10 billion years for the Sun compared to around two billion years for all other phases of the Sun's pre-remnant life combined.[60] Solar wind from the Sun created the heliosphere and swept away the remaining gas and dust from the protoplanetary disc into interstellar space. As helium accumulates at its core the Sun is growing brighter;[61] early in its main-sequence life its brightness was 70% that of what it is today.[62]

The Solar System will remain roughly as it is known today until the hydrogen in the core of the Sun has been entirely converted to helium, which will occur roughly 5 billion years from now. This will mark the end of the Sun's main-sequence life. At that time, the core of the Sun will contract with hydrogen fusion occurring along a shell surrounding the inert helium, and the energy output will be greater than at present. The outer layers of the Sun will expand to roughly 260 times its current diameter, and the Sun will become a red giant. Because of its increased surface area, the surface of the Sun will be cooler (2,600 K (2,330 °C; 4,220 °F) at its coolest) than it is on the main sequence.[60]

The expanding Sun is expected to vaporize Mercury and render Earth uninhabitable. Eventually, the core will be hot enough for helium fusion; the Sun will burn helium for a fraction of the time it burned hydrogen in the core. The Sun is not massive enough to commence the fusion of heavier elements, and nuclear reactions in the core will dwindle. Its outer layers will be ejected into space, leaving behind a dense white dwarf, half the original mass of the Sun but only the size of Earth.[63] The ejected outer layers will form what is known as a planetary nebula, returning some of the material that formed the Sun—but now enriched with heavier elements like carbon—to the interstellar medium.[64]

Sun

The Sun in true white color

The Sun is the Solar System's star and by far its most massive component. Its large mass (332,900 Earth masses),[65] which comprises 99.86% of all the mass in the Solar System,[66] produces temperatures and densities in its core high enough to sustain nuclear fusion of hydrogen into helium.[67] This releases an enormous amount of energy, mostly radiated into space as electromagnetic radiation peaking in visible light.[68][69]

Because the Sun fuses hydrogen into helium at its core, it is a main-sequence star. More specifically, it is a G2-type main-sequence star, where the type designation refers to its effective temperature. Hotter main-sequence stars are more luminous. The Sun's temperature is intermediate between that of the hottest stars and that of the coolest stars. Stars brighter and hotter than the Sun are rare, whereas substantially dimmer and cooler stars, known as red dwarfs, make up about 75% of the stars in the Milky Way.[70][71]

The Sun is a population I star; it has a higher abundance of elements heavier than hydrogen and helium ("metals" in astronomical parlance) than the older population II stars.[72] Elements heavier than hydrogen and helium were formed in the cores of ancient and exploding stars, so the first generation of stars had to die before the universe could be enriched with these atoms. The oldest stars contain few metals, whereas stars born later have more. This higher metallicity is thought to have been crucial to the Sun's development of a planetary system because the planets form from the accretion of "metals".[73]

Interplanetary medium

The vast majority of the Solar System's heliosphere is occupied by a near-vacuum known as the interplanetary medium. Along with light, the Sun radiates a continuous stream of charged particles (a plasma) called the solar wind. This stream of particles spreads outwards at speeds from 900,000 kilometres per hour (560,000 mph) to 2,880,000 kilometres per hour (1,790,000 mph),[74] creating a tenuous atmosphere that permeates the interplanetary medium out to at least 100 AU (15 billion km; 9.3 billion mi) (see § Heliosphere).[75] Activity on the Sun's surface, such as solar flares and coronal mass ejections, disturbs the heliosphere, creating space weather and causing geomagnetic storms.[76] The largest structure within the heliosphere is the heliospheric current sheet, a spiral form created by the actions of the Sun's rotating magnetic field on the interplanetary medium.[77][78]

Earth's magnetic field stops its atmosphere from being stripped away by the solar wind.[79] Venus and Mars do not have magnetic fields, and as a result the solar wind is causing their atmospheres to gradually bleed away into space.[80] Coronal mass ejections and similar events blow a magnetic field and huge quantities of material from the surface of the Sun. The interaction of this magnetic field and material with Earth's magnetic field funnels charged particles into Earth's upper atmosphere, where its interactions create aurorae seen near the magnetic poles.[81]

The heliosphere and planetary magnetic fields (for those planets that have them) partially shield the Solar System from high-energy interstellar particles called cosmic rays. The density of cosmic rays in the interstellar medium and the strength of the Sun's magnetic field change on very long timescales, so the level of cosmic-ray penetration in the Solar System varies, though by how much is unknown.[82]

The interplanetary medium is home to at least two disc-like regions of cosmic dust. The first, the zodiacal dust cloud, lies in the inner Solar System and causes the zodiacal light. It may have been formed by collisions within the asteroid belt brought on by gravitational interactions with the planets; a more recent proposed origin is the planet Mars.[83] The second dust cloud extends from about 10 AU (1.5 billion km; 930 million mi) to about 40 AU (6.0 billion km; 3.7 billion mi), and was probably created by collisions within the Kuiper belt.[84][85]

Inner Solar System

Overview of the Inner Solar System up to the Jovian System.

The inner Solar System is the region comprising the terrestrial planets and the asteroid belt.[86] Composed mainly of silicates and metals,[87] the objects of the inner Solar System are relatively close to the Sun; the radius of this entire region is less than the distance between the orbits of Jupiter and Saturn. This region is also within the frost line, which is a little less than 5 AU (750 million km; 460 million mi) from the Sun.[12]

Inner planets

The terrestrial planets of the Solar System: Mercury, Venus, Earth and Mars, sized to scale

The four terrestrial or inner planets have dense, rocky compositions, few or no moons, and no ring systems. They are composed largely of refractory minerals such as the silicates—which form their crusts and mantles—and metals such as iron and nickel which form their cores. Three of the four inner planets (Venus, Earth and Mars) have atmospheres substantial enough to generate weather; all have impact craters and tectonic surface features, such as rift valleys and volcanoes. The term inner planet should not be confused with inferior planet, which designates those planets that are closer to the Sun than Earth is (i.e. Mercury and Venus).[88]

Mercury

Mercury (0.4 AU (60 million km; 37 million mi) from the Sun) is the closest planet to the Sun. The smallest planet in the Solar System (0.055 MEarth), Mercury has no natural satellites. The dominant geological features are impact craters or basins with ejecta blankets, the remains of early volcanic activity including magma flows, and lobed ridges or rupes that were probably produced by a period of contraction early in the planet's history.[89] Mercury's very tenuous atmosphere consists of solar-wind particles trapped by Mercury's magnetic field, as well as atoms blasted off its surface by the solar wind.[90][91] Its relatively large iron core and thin mantle have not yet been adequately explained. Hypotheses include that its outer layers were stripped off by a giant impact, or that it was prevented from fully accreting by the young Sun's energy.[92][93]

There have been searches for "Vulcanoids", asteroids in stable orbits between Mercury and the Sun, but none have been discovered.[94][95]

Venus

Venus (0.7 AU (100 million km; 65 million mi) from the Sun) is close in size to Earth (0.815 MEarth) and, like Earth, has a thick silicate mantle around an iron core, a substantial atmosphere, and evidence of internal geological activity. It is much drier than Earth, and its atmosphere is ninety times as dense. Venus has no natural satellites. It is the hottest planet, with surface temperatures over 400 °C (752 °F), mainly due to the amount of greenhouse gases in the atmosphere.[96] The planet has no magnetic field that would prevent depletion of its substantial atmosphere, which suggests that its atmosphere is being replenished by volcanic eruptions.[97] A relatively young planetary surface displays extensive evidence of volcanic activity, but is devoid of plate tectonics. It may undergo resurfacing episodes on a time scale of 700 million years.[98]

Earth

Earth (1 AU (150 million km; 93 million mi) from the Sun) is the largest and densest of the inner planets, the only one known to have current geological activity, and the only place where life is known to exist.[99] Its liquid hydrosphere is unique among the terrestrial planets, and it is the only planet where plate tectonics has been observed.[100] Earth's atmosphere is radically different from those of the other planets, having been altered by the presence of life to contain 21% free oxygen.[101][102] The planetary magnetosphere shields the surface from solar and cosmic radiation, limiting atmospheric stripping and maintaining habitability.[103] It has one natural satellite, the Moon, the only large satellite of a terrestrial planet in the Solar System.

Mars

Mars (1.5 AU (220 million km; 140 million mi) from the Sun) is smaller than Earth and Venus (0.107 MEarth). It has an atmosphere of mostly carbon dioxide with a surface pressure of 6.1 millibars (0.088 psi; 0.18 inHg); roughly 0.6% of that of Earth but sufficient to support weather phenomena.[104] Its surface, peppered with volcanoes, such as Olympus Mons, and rift valleys, such as Valles Marineris, shows geological activity that may have persisted until as recently as 2 million years ago.[105] Its red colour comes from iron oxide (rust) in its soil.[106] Mars has two tiny natural satellites (Deimos and Phobos) thought to be either captured asteroids,[107] or ejected debris from a massive impact early in Mars's history.[108]

Asteroid belt

Linear map of the inner Solar System, showing many asteroid populations

Asteroids except for the largest, Ceres, are classified as small Solar System bodies[d] and are composed mainly of refractory rocky and metallic minerals, with some ice.[109][110] They range from a few metres to hundreds of kilometres in size. Asteroids smaller than one meter are usually called meteoroids and micrometeoroids (grain-sized), with the exact division between the two categories being debated over the years.[111] As of 2017, the IAU designates asteroids having diameter between about 30 micrometres and 1 metre as micrometeroids, and terms smaller particles "dust".[112]

The asteroid belt occupies the orbit between Mars and Jupiter, between 2.3 and 3.3 AU (340 and 490 million km; 210 and 310 million mi) from the Sun. It is thought to be remnants from the Solar System's formation that failed to coalesce because of the gravitational interference of Jupiter.[113] The asteroid belt contains tens of thousands, possibly millions, of objects over one kilometre in diameter.[114] Despite this, the total mass of the asteroid belt is unlikely to be more than a thousandth of that of Earth.[30] The asteroid belt is very sparsely populated; spacecraft routinely pass through without incident.[115]

Ceres

Ceres (2.77 AU (414 million km; 257 million mi) from the Sun) is the largest asteroid, a protoplanet, and a dwarf planet.[d] It has a diameter of slightly under 1,000 km (620 mi), and a mass large enough for its own gravity to pull it into a spherical shape. Ceres was considered a planet when it was discovered in 1801, but as further observations revealed additional asteroids, it became common to consider it as one of the minor rather than major planets.[116] It was then reclassified again as a dwarf planet in 2006 when the IAU definition of planet was established.[117]: 218 

Pallas and Vesta

Pallas (2.77 AU from the Sun) and Vesta (2.36 AU from the Sun) are the largest asteroids in the asteroid belt, after Ceres. They are the other two protoplanets that survive more or less intact. At about 520 km (320 mi) in diameter, they were large enough to have developed planetary geology in the past, but both have suffered large impacts and been battered out of being round.[118][119][120] Fragments from impacts upon these two bodies survive elsewhere in the asteroid belt, as the Pallas family and Vesta family. Both were considered planets upon their discoveries in 1802 and 1807 respectively, and then like Ceres generally considered as minor planets with the discovery of more asteroids. Some authors today have begun to consider Pallas and Vesta as planets again, along with Ceres, under geophysical definitions of the term.[5]

Asteroid groups

Asteroids in the asteroid belt are divided into asteroid groups and families based on their orbital characteristics. Kirkwood gaps are sharp dips in the distribution of asteroid orbits that correspond to orbital resonances with Jupiter.[121] Asteroid moons are asteroids that orbit larger asteroids. They are not as clearly distinguished as planetary moons, sometimes being almost as large as their partners (e.g. that of 90 Antiope). The asteroid belt includes main-belt comets, which may have been the source of Earth's water.[122]

Jupiter trojans are located in either of Jupiter's L4 or L5 points (gravitationally stable regions leading and trailing a planet in its orbit); the term trojan is also used for small bodies in any other planetary or satellite Lagrange point. Hilda asteroids are in a 2:3 resonance with Jupiter; that is, they go around the Sun three times for every two Jupiter orbits.[123] The inner Solar System contains near-Earth asteroids, many of which cross the orbits of the inner planets.[124] Some of them are potentially hazardous objects.[125]

Outer Solar System

Plot of objects around the Kuiper belt and other asteroid populations, the J, S, U and N denotes Jupiter, Saturn, Uranus and Neptune

The outer region of the Solar System is home to the giant planets and their large moons. The centaurs and many short-period comets also orbit in this region. Due to their greater distance from the Sun, the solid objects in the outer Solar System contain a higher proportion of volatiles, such as water, ammonia, and methane than those of the inner Solar System because the lower temperatures allow these compounds to remain solid.[55]

Outer planets

The outer planets Jupiter, Saturn, Uranus and Neptune, compared to the inner planets Earth, Venus, Mars and Mercury at the bottom right

The four outer planets, also called giant planets or Jovian planets, collectively make up 99% of the mass known to orbit the Sun.[e] Jupiter and Saturn are together more than 400 times the mass of Earth and consist overwhelmingly of the gases hydrogen and helium, hence their designation as gas giants.[126] Uranus and Neptune are far less massive—less than 20 Earth masses (MEarth) each—and are composed primarily of ices. For these reasons, some astronomers suggest they belong in their own category, ice giants.[127] All four giant planets have rings, although only Saturn's ring system is easily observed from Earth. The term superior planet designates planets outside Earth's orbit and thus includes both the outer planets and Mars.[88]

The ring–moon systems of Jupiter, Saturn, and Uranus are like miniature versions of the Solar System; that of Neptune is significantly different, having been disrupted by the capture of its largest moon Triton.[128]

Jupiter

Jupiter (5.2 AU (780 million km; 480 million mi) from the Sun), at 318 MEarth, is 2.5 times the mass of all the other planets put together. It is composed largely of hydrogen and helium. Jupiter's strong internal heat creates semi-permanent features in its atmosphere, such as cloud bands and the Great Red Spot. The planet possesses a 4.2–14 Gauss strength magnetosphere that spans 22–29 million km, making it, in certain respects, the largest object in the Solar System.[129] Jupiter has 80 known satellites. The four largest, Ganymede, Callisto, Io, and Europa, are called the Galilean moons: they show similarities to the terrestrial planets, such as volcanism and internal heating.[130] Ganymede, the largest satellite in the Solar System, is larger than Mercury; Callisto is almost as large.[131]

Saturn

Saturn (9.5 AU (1.42 billion km; 880 million mi) from the Sun), distinguished by its extensive ring system, has several similarities to Jupiter, such as its atmospheric composition and magnetosphere. Although Saturn has 60% of Jupiter's volume, it is less than a third as massive, at 95 MEarth. Saturn is the only planet of the Solar System that is less dense than water. The rings of Saturn are made up of small ice and rock particles.[132] Saturn has 83 confirmed satellites composed largely of ice. Two of these, Titan and Enceladus, show signs of geological activity;[133] they, as well as five other Saturnian moons (Iapetus, Rhea, Dione, Tethys, and Mimas), are large enough to be round. Titan, the second-largest moon in the Solar System, is bigger than Mercury and the only satellite in the Solar System to have a substantial atmosphere.[134][135]

Uranus

Uranus (19.2 AU (2.87 billion km; 1.78 billion mi) from the Sun), at 14 MEarth, has the lowest mass of the outer planets. Uniquely among the planets, it orbits the Sun on its side; its axial tilt is over ninety degrees to the ecliptic. This gives the planet extreme seasonal variation as each pole points toward and then away from the Sun.[136] It has a much colder core than the other giant planets and radiates very little heat into space.[137] As a consequence, it has the coldest planetary atmosphere in the Solar System.[138] Uranus has 27 known satellites, the largest ones being Titania, Oberon, Umbriel, Ariel, and Miranda.[139] Like the other giant planets, it possesses a ring system and magnetosphere.[140]

Neptune

Neptune (30.1 AU (4.50 billion km; 2.80 billion mi) from the Sun), though slightly smaller than Uranus, is more massive (17 MEarth) and hence more dense. It radiates more internal heat than Uranus, but not as much as Jupiter or Saturn.[141] Neptune has 14 known satellites. The largest, Triton, is geologically active, with geysers of liquid nitrogen.[142] Triton is the only large satellite with a retrograde orbit, which indicates that it did not form with Neptune, but was probably captured from the Kuiper belt.[143] Neptune is accompanied in its orbit by several minor planets, termed Neptune trojans, that either lead or trail the planet by about one-sixth of the way around the Sun, positions known as Lagrange points.[144]

Centaurs

The centaurs are icy comet-like bodies whose orbits have semi-major axes greater than Jupiter's (5.5 AU (820 million km; 510 million mi)) and less than Neptune's (30 AU (4.5 billion km; 2.8 billion mi)). The largest known centaur, 10199 Chariklo, has a diameter of about 250 km (160 mi).[145] The first centaur discovered, 2060 Chiron, has also been classified as a comet (95P) because it develops a coma just as comets do when they approach the Sun.[146]

Comets

Comet Hale–Bopp seen in 1997

Comets are small Solar System bodies,[d] typically only a few kilometres across, composed largely of volatile ices. They have highly eccentric orbits, generally a perihelion within the orbits of the inner planets and an aphelion far beyond Pluto. When a comet enters the inner Solar System, its proximity to the Sun causes its icy surface to sublimate and ionise, creating a coma: a long tail of gas and dust often visible to the naked eye.[147]

Short-period comets have orbits lasting less than two hundred years. Long-period comets have orbits lasting thousands of years. Short-period comets are thought to originate in the Kuiper belt, whereas long-period comets, such as Hale–Bopp, are thought to originate in the Oort cloud. Many comet groups, such as the Kreutz sungrazers, formed from the breakup of a single parent.[148] Some comets with hyperbolic orbits may originate outside the Solar System, but determining their precise orbits is difficult.[149] Old comets whose volatiles have mostly been driven out by solar warming are often categorised as asteroids.[150]

Trans-Neptunian region

Distribution and size of trans-Neptunian objects
Size comparison of some large TNOs with Earth: Pluto and its moons, Eris, Makemake, Haumea, Sedna, Gonggong, Quaoar, Orcus, Salacia, and 2002 MS4.

Inside the orbit of Neptune is the planetary region of the Solar System. Beyond the orbit of Neptune lies the area of the "trans-Neptunian region", with the doughnut-shaped Kuiper belt, home of Pluto and several other dwarf planets, and an overlapping disc of scattered objects, which is tilted toward the plane of the Solar System and reaches much further out than the Kuiper belt. The entire region is still largely unexplored. It appears to consist overwhelmingly of many thousands of small worlds—the largest having a diameter only a fifth that of Earth and a mass far smaller than that of the Moon—composed mainly of rock and ice. This region is sometimes described as the "third zone of the Solar System", enclosing the inner and the outer Solar System.[151]

Kuiper belt

The Kuiper belt is a great ring of debris similar to the asteroid belt, but consisting mainly of objects composed primarily of ice.[152] It extends between 30 and 50 AU (4.5 and 7.5 billion km; 2.8 and 4.6 billion mi) from the Sun. It is composed mainly of small Solar System bodies, although the largest few are probably large enough to be dwarf planets.[9] There are estimated to be over 100,000 Kuiper belt objects with a diameter greater than 50 km (30 mi), but the total mass of the Kuiper belt is thought to be only a tenth or even a hundredth the mass of Earth.[29] Many Kuiper belt objects have multiple satellites,[153] and most have orbits that take them outside the plane of the ecliptic.[154]

The Kuiper belt can be roughly divided into the "classical" belt and the resonant trans-Neptunian objects.[152] The latter have orbits whose periods are in a simple ratio to that of Neptune: for example, going around the Sun twice for every three times that Neptune does, or once for every two. The classical belt consists of objects having no resonance with Neptune, and extends from roughly 39.4 to 47.7 AU (5.89 to 7.14 billion km; 3.66 to 4.43 billion mi).[155] Members of the classical Kuiper belt are sometimes called "cubewanos", after the first of their kind to be discovered, originally designated 1992 QB1; they are still in near primordial, low-eccentricity orbits.[156]

Pluto and Charon

The dwarf planet Pluto (with an average orbit of 39 AU (5.8 billion km; 3.6 billion mi) from the Sun) is the largest known object in the Kuiper belt. When discovered in 1930, it was considered to be the ninth planet; this changed in 2006 with the adoption of a formal definition of planet. Pluto has a relatively eccentric orbit inclined 17 degrees to the ecliptic plane and ranging from 29.7 AU (4.44 billion km; 2.76 billion mi) from the Sun at perihelion (within the orbit of Neptune) to 49.5 AU (7.41 billion km; 4.60 billion mi) at aphelion. Pluto has a 2:3 resonance with Neptune, meaning that Pluto orbits twice round the Sun for every three Neptunian orbits. Kuiper belt objects whose orbits share this resonance are called plutinos.[157]

Charon, the largest of Pluto's moons, is sometimes described as part of a binary system with Pluto, as the two bodies orbit a barycentre of gravity above their surfaces (i.e. they appear to "orbit each other"). Beyond Charon, four much smaller moons, Styx, Nix, Kerberos, and Hydra, orbit Pluto.[158]

Others

Besides Pluto, astronomers generally agree that at least four other Kuiper belt objects are dwarf planets,[9] and additional bodies have also been proposed:[159]

  • Makemake (45.79 AU average from the Sun), although smaller than Pluto, is the largest known object in the classical Kuiper belt (that is, a Kuiper belt object not in a confirmed resonance with Neptune). Makemake is the brightest object in the Kuiper belt after Pluto. Discovered in 2005, it was officially named in 2009.[160] Its orbit is far more inclined than Pluto's, at 29°.[161] It has one known moon.[162]
  • Haumea (43.13 AU average from the Sun) is in an orbit similar to Makemake, except that it is in a temporary 7:12 orbital resonance with Neptune.[163] Like Makemake, it was discovered in 2005.[164] It has two known moons, Hiʻiaka and Namaka, and rotates so quickly (once every 3.9 hours) that it is stretched into an ellipsoid.[165]
  • Quaoar (43.69 AU average from the Sun) is the second-largest known object in the classical Kuiper belt, after Makemake. Its orbit is significantly less eccentric and inclined than those of Makemake or Haumea.[163] It has one known moon, Weywot.[166]
  • Orcus (39.40 AU average from the Sun) is in the same 2:3 orbital resonance with Neptune that Pluto is in, and is the largest such object after Pluto itself.[163] Its eccentricity and inclination are similar to Pluto's, but its perihelion lies about 120° from that of Pluto. Thus, the phase of Orcus's orbit is opposite to Pluto's: Orcus is at aphelion (most recently in 2019) around when Pluto is at perihelion (most recently in 1989) and vice versa.[167] For this reason, it has been called the anti-Pluto.[168][169] It has one known moon, Vanth.[170]

Scattered disc

The scattered disc object Sedna and its orbit within the Solar System.

The scattered disc, which overlaps the Kuiper belt but extends out to near 500 AU, is thought to be the source of short-period comets. Scattered-disc objects are believed to have been perturbed into erratic orbits by the gravitational influence of Neptune's early outward migration. Most scattered disc objects (SDOs) have perihelia within the Kuiper belt but aphelia far beyond it (some more than 150 AU from the Sun). SDOs' orbits can also be inclined up to 46.8° from the ecliptic plane.[171] Some astronomers consider the scattered disc to be merely another region of the Kuiper belt and describe scattered disc objects as "scattered Kuiper belt objects".[172] Some astronomers also classify centaurs as inward-scattered Kuiper belt objects along with the outward-scattered residents of the scattered disc.[173]

Eris and Gonggong

Eris (67.78 AU average from the Sun) is the largest known scattered disc object, and caused a debate about what constitutes a planet, because it is 25% more massive than Pluto[174] and about the same diameter. It is the most massive of the known dwarf planets. It has one known moon, Dysnomia. Like Pluto, its orbit is highly eccentric, with a perihelion of 38.2 AU (roughly Pluto's distance from the Sun) and an aphelion of 97.6 AU, and steeply inclined to the ecliptic plane at an angle of 44°.[175]

Gonggong (67.38 AU average from the Sun) is in a comparable orbit to Eris, except that it is in a 3:10 resonance with Neptune.[176] It has one known moon, Xiangliu.[177]

Farthest regions

The point at which the Solar System ends and interstellar space begins is not precisely defined because its outer boundaries are shaped by two forces, the solar wind and the Sun's gravity. The limit of the solar wind's influence is roughly four times Pluto's distance from the Sun; this heliopause, the outer boundary of the heliosphere, is considered the beginning of the interstellar medium.[75] The Sun's Hill sphere, the effective range of its gravitational dominance, is thought to extend up to a thousand times farther and encompasses the hypothetical Oort cloud.[178]

Heliosphere

Artistic depiction of the Solar System's heliosphere

The heliosphere is a stellar-wind bubble, a region of space dominated by the Sun whose boundaries occur where the solar wind collides with the interstellar medium.[179] This collision occurs at the termination shock, which is roughly 80–100 AU from the Sun upwind of the interstellar medium and roughly 200 AU from the Sun downwind.[180] Here the wind slows dramatically, condenses and becomes more turbulent,[180] forming a great oval structure known as the heliosheath. This structure has been theorized to look and behave very much like a comet's tail, extending outward for a further 40 AU on the upwind side but tailing many times that distance downwind.[181] Evidence from the Cassini and Interstellar Boundary Explorer spacecraft has suggested that it is forced into a bubble shape by the constraining action of the interstellar magnetic field,[182][183] but the actual shape remains unknown.[184]

The outer boundary of the heliosphere, the heliopause, is the point at which the solar wind finally terminates and is the beginning of interstellar space.[75] Voyager 1 and Voyager 2 passed the termination shock and entered the heliosheath at 94 and 84 AU from the Sun, respectively.[185][186] Voyager 1 was reported to have crossed the heliopause in August 2012, and Voyager 2 in December 2018.[187][188]

The shape and form of the outer edge of the heliosphere is likely affected by the fluid dynamics of interactions with the interstellar medium as well as solar magnetic fields prevailing to the south, e.g. it is bluntly shaped with the northern hemisphere extending 9 AU farther than the southern hemisphere.[180] Beyond the heliopause, at around 230 AU, lies the bow shock, a plasma "wake" left by the Sun as it travels through the Milky Way.[189]

Detached objects

Sedna (with an average orbit of 520 AU from the Sun) is a large, reddish object with a gigantic, highly elliptical orbit that takes it from about 76 AU at perihelion to 940 AU at aphelion and takes 11,400 years to complete. Mike Brown, who discovered the object in 2003, asserts that it cannot be part of the scattered disc or the Kuiper belt because its perihelion is too distant to have been affected by Neptune's migration. He and other astronomers consider it to be the first in an entirely new population, sometimes termed "distant detached objects" (DDOs), which also may include the object 2000 CR105, which has a perihelion of 45 AU, an aphelion of 415 AU, and an orbital period of 3,420 years.[190] Brown terms this population the "inner Oort cloud" because it may have formed through a similar process, although it is far closer to the Sun.[191] Sedna is very likely a dwarf planet, though its shape has yet to be determined. The second unequivocally detached object, with a perihelion farther than Sedna's at roughly 81 AU, is 2012 VP113, discovered in 2012. Its aphelion is only about half that of Sedna's, at 458 AU.[192][193]

Oort cloud

Artist conception of the Oort cloud, with a disc-shaped inner cloud and a spherical outer cloud extending to about 100,000 AU or 1.5 ly, making the planetary system of about 100 AU too small to distinguish.

The Oort cloud is a hypothetical spherical cloud of up to a trillion icy objects that is thought to be the source for all long-period comets and to surround the Solar System at roughly 50,000 AU (around 1 light-year (ly)) from the Sun, and possibly to as far as 100,000 AU (1.87 ly). It is thought to be composed of comets that were ejected from the inner Solar System by gravitational interactions with the outer planets. Oort cloud objects move very slowly, and can be perturbed by infrequent events, such as collisions, the gravitational effects of a passing star, or the galactic tide, the tidal force exerted by the Milky Way.[194][195]

Boundaries

Much of the Solar System is still unknown. The Sun's gravitational field is estimated to dominate the gravitational forces of surrounding stars out to about two light-years (125,000 AU). Lower estimates for the radius of the Oort cloud, by contrast, do not place it farther than 50,000 AU.[196] Most of the mass is orbiting in the region between 3,000 and 100,000 AU.[197] Despite discoveries such as Sedna, the region between the Kuiper belt and the Oort cloud, an area tens of thousands of AU in radius, is still virtually unmapped. Learning about this region of space is difficult, because it depends upon inferences from those few objects whose orbits happen to be perturbed such that they fall closer to the Sun, and even then, detecting these objects has often been possible only when they happened to become bright enough to register as comets.[198] Objects may yet be discovered in the Solar System's uncharted regions.[199] The furthest known objects, such as Comet West, have aphelia around 70,000 AU from the Sun.[200]

Galactic context

Position of the Solar System within the Milky Way
Diagram of the Milky Way with the position of the Solar System marked by a yellow arrow and a red dot in the Orion Arm, the dot roughly covering the large surrounding celestial area dominated by the Radcliffe Wave and Split linear structures (formerly Gould Belt).[201]

The Solar System is located in the Milky Way, a barred spiral galaxy with a diameter of about 100,000 light-years containing more than 100 billion stars.[202] The Sun resides in one of the Milky Way's outer spiral arms, known as the Orion–Cygnus Arm or Local Spur.[203] The Sun lies about 26,660 light-years from the Galactic Centre,[204] and its speed around the center of the Milky Way is about 220 km/s, so that it completes one revolution every 240 million years.[202] This revolution is known as the Solar System's galactic year.[205] The solar apex, the direction of the Sun's path through interstellar space, is near the constellation Hercules in the direction of the current location of the bright star Vega.[206] The plane of the ecliptic lies at an angle of about 60° to the galactic plane.[g]

The Solar System's location in the Milky Way is a factor in the evolutionary history of life on Earth. Its orbit is close to circular, and orbits near the Sun are at roughly the same speed as that of the spiral arms.[208][209] Therefore, the Sun passes through arms only rarely. Because spiral arms are home to a far larger concentration of supernovae, gravitational instabilities, and radiation that could disrupt the Solar System, this has given Earth long periods of stability for life to evolve.[208] However, the changing position of the Solar System relative to other parts of the Milky Way could explain periodic extinction events on Earth, according to the Shiva hypothesis or related theories, but this remains controversial.[210][211]

The Solar System lies well outside the star-crowded environs of the galactic centre. Near the centre, gravitational tugs from nearby stars could perturb bodies in the Oort cloud and send many comets into the inner Solar System, producing collisions with potentially catastrophic implications for life on Earth. The intense radiation of the galactic centre could also interfere with the development of complex life.[208] Stellar flybys that pass within 0.8 light-years of the Sun occur roughly once every 100,000 years. The closest well-measured approach was Scholz's Star, which approached to 52+23
−14
 kAU
of the Sun some 70+15
−10
 kya
, likely passing through the outer Oort cloud.[212]

Celestial neighbourhood

Beyond the heliosphere is the interstellar medium, consisting of various clouds of gases. The Solar System currently moves through the Local Interstellar Cloud, here shown along with neighbouring clouds and the two closest unaided visible stars.

The Solar System is surrounded by the Local Interstellar Cloud, although it is not clear if it is embedded in the Local Interstellar Cloud or if it lies just outside the cloud's edge.[213][214] Multiple other interstellar clouds also exist in the region within 300 light-years of the Sun, known as the Local Bubble.[214] The latter feature is an hourglass-shaped cavity or superbubble in the interstellar medium roughly 300 light-years across. The bubble is suffused with high-temperature plasma, suggesting that it may be the product of several recent supernovae.[215]

The Local Bubble is a small superbubble compared to the neighbouring wider Radcliffe Wave and Split linear structures (formerly Gould Belt), each of which are some thousands of light-years in length.[201] All these structures are part of the Orion Arm, which contains most of the stars in the Milky Way that are visible to the unaided eye. The density of all matter in the local neighborhood is 0.097±0.013 M·pc−3.[216]

Within ten light-years of the Sun there are relatively few stars, the closest being the triple star system Alpha Centauri, which is about 4.4 light-years away and may be in the Local Bubble's G-Cloud.[217] Alpha Centauri A and B are a closely tied pair of Sun-like stars, whereas the closest star to Earth, the small red dwarf Proxima Centauri, orbits the pair at a distance of 0.2 light-year. In 2016, a potentially habitable exoplanet was found to be orbiting Proxima Centauri, called Proxima Centauri b, the closest confirmed exoplanet to the Sun.[218]

The next closest known fusors to the Sun are the red dwarfs Barnard's Star (at 5.9 ly), Wolf 359 (7.8 ly), and Lalande 21185 (8.3 ly).[219] The nearest brown dwarfs belong to the binary Luhman 16 system (6.6 ly), and the closest known rogue or free-floating planetary-mass object at less than 10 Jupiter masses is the sub-brown dwarf WISE 0855−0714.[220]

Just beyond at 8.6 ly lies Sirius, the brightest star in Earth's night sky, with roughly twice the Sun's mass, orbited by the closest white dwarf to Earth, Sirius B. Other stars within ten light-years are the binary red-dwarf system Luyten 726-8 (8.7 ly) and the solitary red dwarf Ross 154 (9.7 ly).[221][222] The closest solitary Sun-like star to the Solar System is Tau Ceti at 11.9 light-years. It has roughly 80% of the Sun's mass but only about half of its luminosity.[223]

The nearest and unaided-visible group of stars beyond the immediate celestial neighbourhood is the Ursa Major Moving Group at roughly 80 light-years, which is within the Local Bubble, like the nearest as well as unaided-visible star cluster the Hyades, which lie at its edge. The closest star-forming regions are the Corona Australis Molecular Cloud, the Rho Ophiuchi cloud complex and the Taurus Molecular Cloud; the latter lies just beyond the Local Bubble and is part of the Radcliffe wave.[224]

Comparison with extrasolar systems

Compared to many extrasolar systems, the Solar System stands out in lacking planets interior to the orbit of Mercury.[225][226] The known Solar System also lacks super-Earths, planets between one and ten times as massive as the Earth,[225] although the hypothetical Planet Nine, if it does exist, could be a super-Earth beyond the Solar System as we understand it today.[227] Uncommonly, it has only small rocky planets and large gas giants; elsewhere planets of intermediate size are typical—both rocky and gas—so there is no "gap" as seen between the size of Earth and of Neptune (with a radius 3.8 times as large). Also, these super-Earths have closer orbits than Mercury.[225] This led to the hypothesis that all planetary systems start with many close-in planets, and that typically a sequence of their collisions causes consolidation of mass into few larger planets, but in case of the Solar System the collisions caused their destruction and ejection.[228]

The orbits of Solar System planets are nearly circular. Compared to other systems, they have smaller orbital eccentricity.[225] Although there are attempts to explain it partly with a bias in the radial-velocity detection method and partly with long interactions of a quite high number of planets, the exact causes remain undetermined.[225][229]

Humanity's perspective

Andreas Cellarius's illustration of the Copernican system, from the Harmonia Macrocosmica (1660)
Buzz Aldrin on the Moon during the Apollo 11 mission

Humanity's knowledge of the Solar System has grown incrementally over the centuries. Up to the Late Middle AgesRenaissance, astronomers from Europe to India believed Earth to be stationary at the centre of the Universe[230] and categorically different from the divine or ethereal objects that moved through the sky. Although the Greek philosopher Aristarchus of Samos had speculated on a heliocentric reordering of the cosmos, Nicolaus Copernicus was the first person known to have developed a mathematically predictive heliocentric system.[231][232] Heliocentrism did not triumph immediately over geocentrism, but the work of Copernicus had its champions, notably Johannes Kepler. Using a heliocentric model that improved upon Copernicus by allowing orbits to be elliptical as well as circular, and the precise observational data of Tycho Brahe, Kepler produced the Rudolphine Tables, which enabled accurate computations of the positions of the then-known planets. Pierre Gassendi used them to predict a transit of Mercury in 1631, and Jeremiah Horrocks did the same for a transit of Venus in 1639. This provided a strong vindication of heliocentrism and Kepler's elliptical orbits.[233][234]

In the 17th century, Galileo publicized the use of the telescope in astronomy; he and Simon Marius independently discovered that Jupiter had four satellites in orbit around it.[235] Christiaan Huygens followed on from these observations by discovering Saturn's moon Titan and the shape of the rings of Saturn.[236] In 1677, Edmond Halley observed a transit of Mercury across the Sun, leading him to realise that observations of the solar parallax of a planet (more ideally using the transit of Venus) could be used to trigonometrically determine the distances between Earth, Venus, and the Sun.[237] Halley's friend Isaac Newton, in his magisterial Principia Mathematica of 1687, demonstrated that celestial bodies are not quintessentially different from Earthly ones: the same laws of motion and of gravity apply on Earth and in the skies.[19]: 142 

The term "Solar System" entered the English language by 1704, when John Locke used it to refer to the Sun, planets, and comets.[238] In 1705, Halley realised that repeated sightings of a comet were of the same object, returning regularly once every 75–76 years. This was the first evidence that anything other than the planets repeatedly orbited the Sun,[239] though Seneca had theorized this about comets in the 1st century.[240] Careful observations of the 1769 transit of Venus allowed astronomers to calculate the average Earth–Sun distance as 93,726,900 miles (150,838,800 km), only 0.8% greater than the modern value.[241] Uranus, having occasionally been observed since antiquity, was recognized to be a planet orbiting beyond Saturn by 1783.[242] In 1838, Friedrich Bessel successfully measured a stellar parallax, an apparent shift in the position of a star created by Earth's motion around the Sun, providing the first direct, experimental proof of heliocentrism.[243] Neptune was identified as a planet some years later, in 1846, thanks to its gravitational pull causing a slight but detectable variation in the orbit of Uranus.[244]

In the 20th century, humans began their space exploration around the Solar System, starting with placing telescopes in space.[245] Since then, humans have landed on the Moon during the Apollo program; the Apollo 13 mission marked the furthest any human has been away from Earth at 400,171 kilometers (248,655 mi).[246] All eight planets have been visited by space probes; the outer planets were first visited by the Voyager spacecraft, one of which (Voyager 1) is the furthest object made by humankind and the first in interstellar space.[247] In addition, probes have also returned samples from comets[248] and asteroids,[249] as well as flown through the Sun's corona[250] and made fly-bys of Kuiper belt objects.[251] Six of the planets have or had a dedicated orbiter, except Uranus and Neptune.[252]

See also

Notes

  1. ^ The asteroid belt and Kuiper belt are not added because the individual asteroids are too small to be shown on the diagram.
  2. ^ a b As of 2 April 2022.
  3. ^ Capitalization of the name varies. The International Astronomical Union, the authoritative body regarding astronomical nomenclature, specifies capitalizing the names of all individual astronomical objects but uses mixed "Solar System" and "solar system" structures in their naming guidelines document Archived 25 July 2021 at the Wayback Machine. The name is commonly rendered in lower case ('solar system'), as, for example, in the Oxford English Dictionary and Merriam-Webster's 11th Collegiate Dictionary Archived 27 January 2008 at the Wayback Machine.
  4. ^ a b c d e According to IAU definitions, objects orbiting the Sun are classified dynamically and physically into three categories: planets, dwarf planets, and small Solar System bodies.
  5. ^ a b The mass of the Solar System excluding the Sun, Jupiter and Saturn can be determined by adding together all the calculated masses for its largest objects and using rough calculations for the masses of the Oort cloud (estimated at roughly 3 Earth masses),[28] the Kuiper belt (estimated at roughly 0.1 Earth mass)[29] and the asteroid belt (estimated to be 0.0005 Earth mass)[30] for a total, rounded upwards, of ~37 Earth masses, or 8.1% of the mass in orbit around the Sun. With the combined masses of Uranus and Neptune (~31 Earth masses) subtracted, the remaining ~6 Earth masses of material comprise 1.3% of the total orbiting mass.
  6. ^ The date is based on the oldest inclusions found to date in meteorites, 4568.2+0.2
    −0.4
    million years, and is thought to be the date of the formation of the first solid material in the collapsing nebula.[49]
  7. ^ If is the angle between the north pole of the ecliptic and the north galactic pole then:

    where = 27° 07′ 42.01″ and = 12h 51m 26.282s are the declination and right ascension of the north galactic pole,[207] whereas = 66° 33′ 38.6″ and = 18h 0m 00s are those for the north pole of the ecliptic. (Both pairs of coordinates are for J2000 epoch.) The result of the calculation is 60.19°.

References

  1. ^ "Solar System Objects". NASA/JPL Solar System Dynamics. Archived from the original on 7 July 2021. Retrieved 2 April 2022.
  2. ^ a b "Latest Published Data". The International Astronomical Union Minor Planet Center. Archived from the original on 5 March 2019. Retrieved 2 April 2022.
  3. ^ a b Mumma, M. J.; Disanti, M. A.; Dello Russo, N.; Magee-Sauer, K.; Gibb, E.; Novak, R. (2003). "Remote infrared observations of parent volatiles in comets: A window on the early solar system". Advances in Space Research. 31 (12): 2563–2575. Bibcode:2003AdSpR..31.2563M. CiteSeerX 10.1.1.575.5091. doi:10.1016/S0273-1177(03)00578-7.
  4. ^ a b c "Resolutions B5 and B6: 'Definition of a Planet in the Solar System' and 'Pluto'" (PDF). Resolutions adopted at the General Assemblies. International Astronomical Union. 2006. Archived (PDF) from the original on 6 January 2018. Retrieved 9 April 2022.
  5. ^ a b Lakdawalla, Emily; et al. (21 April 2020). "What Is A Planet?". The Planetary Society. Archived from the original on 22 January 2022. Retrieved 3 April 2022.
  6. ^ "Pluto and the Developing Landscape of Our Solar System". International Astronomical Union. Archived from the original on 30 January 2016. Retrieved 9 April 2022.
  7. ^ Ekers, Ron. "IAU Planet Definition Committee". International Astronomical Union. Archived from the original on 3 June 2009. Retrieved 13 October 2008.
  8. ^ "Plutoid chosen as name for Solar System objects like Pluto". Paris: International Astronomical Union. 11 June 2008. Archived from the original on 13 June 2008. Retrieved 11 June 2008.
  9. ^ a b c Grundy, W. M.; Noll, K. S.; Buie, M. W.; Benecchi, S. D.; Ragozzine, D.; Roe, H. G. (December 2018). "The Mutual Orbit, Mass, and Density of Transneptunian Binary Gǃkúnǁʼhòmdímà ((229762) 2007 UK126)" (PDF). Icarus. 334: 30–38. doi:10.1016/j.icarus.2018.12.037. S2CID 126574999. Archived from the original on 7 April 2019.
  10. ^ "solar (adj.)". Online Etymology Dictionary. Retrieved 2 May 2022.
  11. ^ Malhotra, R.; Holman, Matthew; Ito, Takashi (October 2001). "Chaos and stability of the solar system". Proceedings of the National Academy of Sciences. 98 (22): 12342–12343. Bibcode:2001PNAS...9812342M. doi:10.1073/pnas.231384098. PMC 60054. PMID 11606772.
  12. ^ a b Levison, H.F.; Morbidelli, A. (27 November 2003). "The formation of the Kuiper belt by the outward transport of bodies during Neptune's migration". Nature. 426 (6965): 419–421. Bibcode:2003Natur.426..419L. doi:10.1038/nature02120. PMID 14647375. S2CID 4395099.
  13. ^ Levison, Harold F.; Duncan, Martin J. (1997). "From the Kuiper Belt to Jupiter-Family Comets: The Spatial Distribution of Ecliptic Comets". Icarus. 127 (1): 13–32. Bibcode:1997Icar..127...13L. doi:10.1006/icar.1996.5637.
  14. ^ Bennett, Jeffrey O.; Donahue, Megan; Schneider, Nicholas; Voit, Mark (2020). "4.5 Orbits, Tides, and the Acceleration of Gravity". The Cosmic Perspective (Ninth ed.). Hoboken, NJ: Pearson. ISBN 978-0-134-87436-4. OCLC 1061866912.
  15. ^ Grossman, Lisa (13 August 2009). "Planet found orbiting its star backwards for first time". New Scientist. Archived from the original on 1 July 2012. Retrieved 10 October 2009.
  16. ^ Nakano, Syuichi (2001). "OAA computing section circular". Oriental Astronomical Association. Archived from the original on 21 September 2019. Retrieved 15 May 2007.
  17. ^ Agnor, Craig B.; Hamilton, Douglas P. (May 2006). "Neptune's capture of its moon Triton in a binary–planet gravitational encounter". Nature. 441 (7090): 192–194. doi:10.1038/nature04792. ISSN 1476-4687. PMID 16688170. S2CID 4420518. Archived from the original on 15 April 2022. Retrieved 28 March 2022.
  18. ^ Gallant, Roy A. (1980). Sedeen, Margaret (ed.). National Geographic Picture Atlas of Our Universe (1st ed.). Washington, D.C.: National Geographic Society. p. 82. ISBN 0-87044-356-9. OCLC 6533014. Archived from the original on 20 April 2022. Retrieved 28 March 2022.
  19. ^ a b Frautschi, Steven C.; Olenick, Richard P.; Apostol, Tom M.; Goodstein, David L. (2007). The Mechanical Universe: Mechanics and Heat (Advanced ed.). Cambridge [Cambridgeshire]: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-71590-4. OCLC 227002144.
  20. ^ a b Feynman, Richard P.; Leighton, Robert B.; Sands, Matthew L. (1989) [1965]. The Feynman Lectures on Physics, Volume 1. Reading, Mass.: Addison-Wesley Pub. Co. ISBN 0-201-02010-6. OCLC 531535.
  21. ^ Lecar, Myron; Franklin, Fred A.; Holman, Matthew J.; Murray, Norman J. (2001). "Chaos in the Solar System". Annual Review of Astronomy and Astrophysics. 39: 581–631. arXiv:astro-ph/0111600. Bibcode:2001ARA&A..39..581L. doi:10.1146/annurev.astro.39.1.581. S2CID 55949289.
  22. ^ Piccirillo, Lucio (2020). Introduction to the Maths and Physics of the Solar System. CRC Press. p. 210. ISBN 9780429682803.
  23. ^ a b Marochnik, L.; Mukhin, L. (1995). "Is Solar System Evolution Cometary Dominated?". In Shostak, G.S. (ed.). Progress in the Search for Extraterrestrial Life. Astronomical Society of the Pacific Conference Series. Vol. 74. p. 83. Bibcode:1995ASPC...74...83M. ISBN 0-937707-93-7.
  24. ^ Bi, S. L.; Li, T. D.; Li, L. H.; Yang, W. M. (2011). "Solar Models with Revised Abundance". The Astrophysical Journal. 731 (2): L42. arXiv:1104.1032. Bibcode:2011ApJ...731L..42B. doi:10.1088/2041-8205/731/2/L42. S2CID 118681206.
  25. ^ "The Solar System". Nine Planets. Archived from the original on 17 October 2000. Retrieved 15 February 2007.
  26. ^ Alexander, Amir (2006). "New Horizons Set to Launch on 9-Year Voyage to Pluto and the Kuiper Belt". The Planetary Society. Archived from the original on 22 February 2006. Retrieved 8 November 2006.
  27. ^ Woolfson, M. (2000). "The origin and evolution of the solar system". Astronomy & Geophysics. 41 (1): 1.12–1.19. Bibcode:2000A&G....41a..12W. doi:10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x.
  28. ^ Morbidelli, Alessandro (2005). "Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs". arXiv:astro-ph/0512256.
  29. ^ a b Delsanti, Audrey; Jewitt, David (2006). "The Solar System Beyond The Planets" (PDF). Institute for Astronomy, University of Hawaii. Archived from the original (PDF) on 29 January 2007. Retrieved 3 January 2007.
  30. ^ a b Krasinsky, G. A.; Pitjeva, E. V.; Vasilyev, M. V.; Yagudina, E. I. (July 2002). "Hidden Mass in the Asteroid Belt". Icarus. 158 (1): 98–105. Bibcode:2002Icar..158...98K. doi:10.1006/icar.2002.6837.
  31. ^ "The Sun's Vital Statistics". Stanford Solar Center. Archived from the original on 14 October 2012. Retrieved 29 July 2008., citing Eddy, J. (1979). A New Sun: The Solar Results From Skylab. NASA. p. 37. NASA SP-402. Archived from the original on 30 July 2021. Retrieved 12 July 2017.
  32. ^ Williams, David R. (7 September 2006). "Saturn Fact Sheet". NASA. Archived from the original on 4 August 2011. Retrieved 31 July 2007.
  33. ^ a b Williams, David R. (23 December 2021). "Jupiter Fact Sheet". NASA Goddard Space Flight Center. Archived from the original on 22 January 2018. Retrieved 28 March 2022.
  34. ^ Weissman, Paul Robert; Johnson, Torrence V. (2007). Encyclopedia of the solar system. Academic Press. p. 615. ISBN 978-0-12-088589-3.
  35. ^ a b c Podolak, M.; Weizman, A.; Marley, M. (December 1995). "Comparative models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 43 (12): 1517–1522. Bibcode:1995P&SS...43.1517P. doi:10.1016/0032-0633(95)00061-5.
  36. ^ a b c d Podolak, M.; Podolak, J. I.; Marley, M. S. (February 2000). "Further investigations of random models of Uranus and Neptune". Planetary and Space Science. 48 (2–3): 143–151. Bibcode:2000P&SS...48..143P. doi:10.1016/S0032-0633(99)00088-4. Archived from the original on 21 December 2019. Retrieved 25 August 2019.
  37. ^ Zellik, Michael (2002). Astronomy: The Evolving Universe (9th ed.). Cambridge University Press. p. 240. ISBN 978-0-521-80090-7. OCLC 223304585.
  38. ^ Placxo, Kevin W.; Gross, Michael (2006). Astrobiology: a brief introduction. JHU Press. p. 66. ISBN 978-0-8018-8367-5. Archived from the original on 6 August 2021. Retrieved 12 November 2020.
  39. ^ Standish, E. M. (April 2005). Kurtz, D. W. (ed.). "The Astronomical Unit now". Transits of Venus: New Views of the Solar System and Galaxy, Proceedings of IAU Colloquium #196, Held 7–11 June 2004 in Preston, U.K. Cambridge: Cambridge University Press. 2004: 163–179. Bibcode:2005tvnv.conf..163S. doi:10.1017/S1743921305001365. S2CID 55944238.
  40. ^ Emilio, Marcelo; Kuhn, Jeff R.; Bush, Rock I.; Scholl, Isabelle F. (2012). "Measuring the Solar Radius from Space during the 2003 and 2006 Mercury Transits". The Astrophysical Journal. 750 (2): 135. arXiv:1203.4898. Bibcode:2012ApJ...750..135E. doi:10.1088/0004-637X/750/2/135. S2CID 119255559.
  41. ^ Williams, David R. (23 December 2021). "Neptune Fact Sheet". NASA Goddard Space Flight Center. Archived from the original on 19 November 2016. Retrieved 28 March 2022.
  42. ^ Jaki, Stanley L. (1 July 1972). "The Early History of the Titius-Bode Law". American Journal of Physics. 40 (7): 1014–1023. doi:10.1119/1.1986734. ISSN 0002-9505. Archived from the original on 20 April 2022. Retrieved 2 April 2022.
  43. ^ Phillips, J. P. (1965). "Kepler's Echinus". Isis. 56 (2): 196–200. doi:10.1086/349957. ISSN 0021-1753. JSTOR 227915. S2CID 145268784.
  44. ^ Boss, Alan (October 2006). "Is it a coincidence that most of the planets fall within the Titius-Bode law's boundaries?". Astronomy. Ask Astro. Vol. 30, no. 10. p. 70. Archived from the original on 16 March 2022. Retrieved 9 April 2022.
  45. ^ Ottewell, Guy (1989). "The Thousand-Yard Model: or, Earth as a Peppercorn". NOAO Educational Outreach Office. Archived from the original on 10 July 2016. Retrieved 10 May 2012.
  46. ^ "Tours of Model Solar Systems". University of Illinois. Archived from the original on 12 April 2011. Retrieved 10 May 2012.
  47. ^ "Luleå är Sedna. I alla fall om vår sol motsvaras av Globen i Stockholm". Norrbotten Kuriren (in Swedish). Archived from the original on 15 July 2010. Retrieved 10 May 2010.
  48. ^ See, for example, Office of Space Science (9 July 2004). "Solar System Scale". NASA Educator Features. Archived from the original on 27 August 2016. Retrieved 2 April 2013.
  49. ^ Bouvier, A.; Wadhwa, M. (2010). "The age of the Solar System redefined by the oldest Pb–Pb age of a meteoritic inclusion". Nature Geoscience. 3 (9): 637–641. Bibcode:2010NatGe...3..637B. doi:10.1038/NGEO941. S2CID 56092512.
  50. ^ a b c Zabludoff, Ann. "Lecture 13: The Nebular Theory of the origin of the Solar System". NATS 102: The Physical Universe. University of Arizona. Archived from the original on 22 August 2011. Retrieved 27 December 2006.
  51. ^ Irvine, W. M. (1983). "The chemical composition of the pre-solar nebula". Cometary exploration; Proceedings of the International Conference. Vol. 1. p. 3. Bibcode:1983coex....1....3I.
  52. ^ Greaves, Jane S. (7 January 2005). "Disks Around Stars and the Growth of Planetary Systems". Science. 307 (5706): 68–71. Bibcode:2005Sci...307...68G. doi:10.1126/science.1101979. PMID 15637266. S2CID 27720602.
  53. ^ National Research Council, Division on Engineering and Physical Sciences; Space Studies Board, Committee on Planetary and Lunar Exploration (1990). "3. Present Understanding of the Origin of Planetary Systems". Strategy for the Detection and Study of Other Planetary Systems and Extrasolar Planetary Materials: 1990-2000. Washington D.C.: National Academies Press. pp. 21–33. ISBN 9780309041935. Archived from the original on 9 April 2022. Retrieved 9 April 2022.
  54. ^ Boss, A. P.; Durisen, R. H. (2005). "Chondrule-forming Shock Fronts in the Solar Nebula: A Possible Unified Scenario for Planet and Chondrite Formation". The Astrophysical Journal. 621 (2): L137. arXiv:astro-ph/0501592. Bibcode:2005ApJ...621L.137B. doi:10.1086/429160. S2CID 15244154.
  55. ^ a b c Bennett, Jeffrey O. (2020). "Chapter 8.2". The cosmic perspective (Ninth ed.). Hoboken, NJ. ISBN 978-0-134-87436-4.
  56. ^ Nagasawa, M.; Thommes, E. W.; Kenyon, S. J.; Bromley, B. C.; Lin, D. N. C. (2007). "The Diverse Origins of Terrestrial-Planet Systems" (PDF). In Reipurth, B.; Jewitt, D.; Keil, K. (eds.). Protostars and Planets V. Tucson: University of Arizona Press. pp. 639–654. Bibcode:2007prpl.conf..639N. Archived (PDF) from the original on 12 April 2022. Retrieved 10 April 2022.
  57. ^ Batygin, Konstantin; Brown, Michael E. (20 June 2010). "Early Dynamical Evolution of the Solar System: Pinning Down the Initial Conditions of the Nice Model". The Astrophysical Journal. 716 (2): 1323–1331. arXiv:1004.5414. Bibcode:2010ApJ...716.1323B. doi:10.1088/0004-637X/716/2/1323. S2CID 7609851.
  58. ^ Yi, Sukyoung; Demarque, Pierre; Kim, Yong-Cheol; Lee, Young-Wook; Ree, Chang H.; Lejeune, Thibault; Barnes, Sydney (2001). "Toward Better Age Estimates for Stellar Populations: The Y2 Isochrones for Solar Mixture". Astrophysical Journal Supplement. 136 (2): 417–437. arXiv:astro-ph/0104292. Bibcode:2001ApJS..136..417Y. doi:10.1086/321795. S2CID 118940644.
  59. ^ Chrysostomou, A.; Lucas, P. W. (2005). "The Formation of Stars". Contemporary Physics. 46 (1): 29–40. Bibcode:2005ConPh..46...29C. doi:10.1080/0010751042000275277. S2CID 120275197.
  60. ^ a b Schröder, K.-P.; Connon Smith, Robert (May 2008). "Distant future of the Sun and Earth revisited". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 386 (1): 155–163. arXiv:0801.4031. Bibcode:2008MNRAS.386..155S. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x. S2CID 10073988.
  61. ^ Gough, D. O. (November 1981). "Solar Interior Structure and Luminosity Variations". Solar Physics. 74 (1): 21–34. Bibcode:1981SoPh...74...21G. doi:10.1007/BF00151270. S2CID 120541081.
  62. ^ Shaviv, Nir J. (2003). "Towards a Solution to the Early Faint Sun Paradox: A Lower Cosmic Ray Flux from a Stronger Solar Wind". Journal of Geophysical Research. 108 (A12): 1437. arXiv:astroph/0306477. Bibcode:2003JGRA..108.1437S. doi:10.1029/2003JA009997. S2CID 11148141.
  63. ^ Pogge, Richard W. (1997). "The Once & Future Sun". New Vistas in Astronomy. Archived from the original on 27 May 2005. Retrieved 7 December 2005.
  64. ^ Wendel, JoAnna (8 January 2022). "When will the Sun die?". Space.com. Archived from the original on 9 March 2022. Retrieved 10 March 2022.
  65. ^ "Sun: Facts & Figures". NASA. Archived from the original on 2 January 2008. Retrieved 14 May 2009.
  66. ^ Woolfson, M. (2000). "The origin and evolution of the solar system". Astronomy & Geophysics. 41 (1): 12. Bibcode:2000A&G....41a..12W. doi:10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x.
  67. ^ Zirker, Jack B. (2002). Journey from the Center of the Sun. Princeton University Press. pp. 120–127. ISBN 978-0-691-05781-1.
  68. ^ "What Color is the Sun?". Universe Today. Archived from the original on 25 May 2016. Retrieved 23 May 2016.
  69. ^ "What Color is the Sun?". Stanford Solar Center. Archived from the original on 30 October 2017. Retrieved 23 May 2016.
  70. ^ Palmer, Jason (6 February 2013). "Exoplanets near red dwarfs suggest another Earth nearer". BBC News. Archived from the original on 29 March 2022. Retrieved 28 March 2022.
  71. ^ Mejías, Andrea; Minniti, Dante; Alonso-García, Javier; Beamín, Juan Carlos; Saito, Roberto K.; Solano, Enrique (2022). "VVVX near-IR photometry for 99 low-mass stars in the Gaia EDR3 Catalog of Nearby Stars". Astronomy & Astrophysics. 660: A131. arXiv:2203.00786. doi:10.1051/0004-6361/202141759. S2CID 246842719.
  72. ^ van Albada, T.S.; Baker, Norman (1973). "On the Two Oosterhoff Groups of Globular Clusters". The Astrophysical Journal. 185: 477–498. Bibcode:1973ApJ...185..477V. doi:10.1086/152434.
  73. ^ Lineweaver, Charles H. (9 March 2001). "An Estimate of the Age Distribution of Terrestrial Planets in the Universe: Quantifying Metallicity as a Selection Effect". Icarus. 151 (2): 307–313. arXiv:astro-ph/0012399. Bibcode:2001Icar..151..307L. CiteSeerX 10.1.1.254.7940. doi:10.1006/icar.2001.6607. S2CID 14077895.
  74. ^ Kallenrode, May-Britt (2004). Space Physics: An introduction to plasmas and particles in the heliosphere and magnetospheres (3rd ed.). Berlin: Springer. p. 150. ISBN 978-3-540-20617-0. OCLC 53443301. Archived from the original on 20 April 2022. Retrieved 1 April 2022.
  75. ^ a b c Steigerwald, Bill (24 May 2005). "Voyager Enters Solar System's Final Frontier". NASA. Archived from the original on 16 May 2020. Retrieved 2 April 2007.
  76. ^ Phillips, Tony (15 February 2001). "The Sun Does a Flip". NASA Science: Share the Science. Archived from the original on 1 April 2022. Retrieved 1 April 2022.
  77. ^ "A Star with two North Poles". NASA Science: Share the Science. 22 April 2003. Archived from the original on 1 April 2022. Retrieved 1 April 2022.
  78. ^ Riley, Pete (2002). "Modeling the heliospheric current sheet: Solar cycle variations". Journal of Geophysical Research. 107. Bibcode:2002JGRA.107g.SSH8R. doi:10.1029/2001JA000299.
  79. ^ Dooling, Dave (8 December 1998). "Solar Wind blows some of Earth's atmosphere into space". NASA Science: Share the Science. Archived from the original on 8 April 2022. Retrieved 1 April 2022.
  80. ^ Lundin, Richard (9 March 2001). "Erosion by the Solar Wind". Science. 291 (5510): 1909. doi:10.1126/science.1059763. PMID 11245195. S2CID 128505404.
  81. ^ Fraknoi, Andrew; Morrison, David; Wolff, Sidney C.; et al. (2022) [2016]. "15.4 Space weather". Astronomy. Houston, Texas: OpenStax. ISBN 978-1-947-17224-1. OCLC 961476196. Archived from the original on 19 July 2020. Retrieved 9 March 2022.
  82. ^ Langner, U. W.; Potgieter, M. S. (2005). "Effects of the position of the solar wind termination shock and the heliopause on the heliospheric modulation of cosmic rays". Advances in Space Research. 35 (12): 2084–2090. Bibcode:2005AdSpR..35.2084L. doi:10.1016/j.asr.2004.12.005.
  83. ^ Jorgensen, J. L.; Benn, M.; Connerney, J. E. P.; Denver, T.; Jorgensen, P. S.; Andersen, A. C.; Bolton, S. J. (March 2021). "Distribution of Interplanetary Dust Detected by the Juno Spacecraft and Its Contribution to the Zodiacal Light". Journal of Geophysical Research: Planets. 126 (3). doi:10.1029/2020JE006509. ISSN 2169-9097. S2CID 228840132. Archived from the original on 20 April 2022. Retrieved 1 April 2022.
  84. ^ "ESA scientist discovers a way to shortlist stars that might have planets". ESA Science and Technology. 2003. Archived from the original on 2 May 2013. Retrieved 3 February 2007.
  85. ^ Landgraf, M.; Liou, J.-C.; Zook, H. A.; Grün, E. (May 2002). "Origins of Solar System Dust beyond Jupiter" (PDF). The Astronomical Journal. 123 (5): 2857–2861. arXiv:astro-ph/0201291. Bibcode:2002AJ....123.2857L. doi:10.1086/339704. S2CID 38710056. Archived (PDF) from the original on 15 May 2016. Retrieved 9 February 2007.
  86. ^ "Inner Solar System". NASA Science: Share the Science. Archived from the original on 10 April 2022. Retrieved 2 April 2022.
  87. ^ Del Genio, Anthony D.; Brain, David; Noack, Lena; Schaefer, Laura (16 June 2020). "The Inner Solar System's Habitability Through Time". In Meadows, Victoria S.; Arney, Giada N.; Schmidt, Britney; Des Marais, David J. (eds.). Planetary Astrobiology. University of Arizona Press. p. 420. arXiv:1807.04776. Bibcode:2018arXiv180704776D. ISBN 9780816540655.
  88. ^ a b Ryden, Robert (December 1999). "Astronomical Math". The Mathematics Teacher. 92 (9): 786–792. doi:10.5951/MT.92.9.0786. ISSN 0025-5769. JSTOR 27971203. Archived from the original on 12 April 2022. Retrieved 29 March 2022.
  89. ^ Watters, Thomas R.; Solomon, Sean C.; Robinson, Mark S.; Head, James W.; André, Sarah L.; Hauck, Steven A.; Murchie, Scott L. (August 2009). "The tectonics of Mercury: The view after MESSENGER's first flyby". Earth and Planetary Science Letters. 285 (3–4): 283–296. doi:10.1016/j.epsl.2009.01.025. Archived from the original on 12 February 2022. Retrieved 3 April 2022.
  90. ^ Arnett, Bill (2006). "Mercury". Nine Planets. Archived from the original on 5 December 2003. Retrieved 14 September 2006.
  91. ^ Domingue, Deborah L.; Koehn, Patrick L.; et al. (2009). "Mercury's Atmosphere: A Surface-Bounded Exosphere". Space Science Reviews. 131 (1–4): 161–186. Bibcode:2007SSRv..131..161D. doi:10.1007/s11214-007-9260-9. S2CID 121301247. The composition of Mercury's exosphere, with its abundant H and He, clearly indicates a strong solar wind source. Once solar wind plasma and particles gain access to the magnetosphere, they predominantly precipitate to the surface, where solar wind species are neutralized, thermalized, and released again into the exosphere. Moreover, bombardment of the surface by solar wind particles, especially energetic ions, contributes to ejection of neutral species from the surface into the exosphere (via "sputtering") as well as other chemical and physical surface modification processes.
  92. ^ Benz, W.; Slattery, W.L.; Cameron, A.G.W. (1988). "Collisional stripping of Mercury's mantle". Icarus (Submitted manuscript). 74 (3): 516–528. Bibcode:1988Icar...74..516B. doi:10.1016/0019-1035(88)90118-2. Archived from the original on 5 September 2019. Retrieved 25 August 2019.
  93. ^ Cameron, A.G.W. (1985). "The partial volatilization of Mercury". Icarus. 64 (2): 285–294. Bibcode:1985Icar...64..285C. doi:10.1016/0019-1035(85)90091-0.
  94. ^ Durda, D .D.; Stern, S. A.; Colwell, W. B.; Parker, J. W.; Levison, H. F.; Hassler, D. M. (2004). "A New Observational Search for Vulcanoids in SOHO/LASCO Coronagraph Images". Icarus. 148 (1): 312–315. Bibcode:2000Icar..148..312D. doi:10.1006/icar.2000.6520.
  95. ^ Steffl, A. J.; Cunningham, N. J.; Shinn, A. B.; Stern, S. A. (2013). "A Search for Vulcanoids with the STEREO Heliospheric Imager". Icarus. 233 (1): 48–56. arXiv:1301.3804. Bibcode:2013Icar..223...48S. doi:10.1016/j.icarus.2012.11.031. S2CID 118612132.
  96. ^ Bullock, Mark Alan (1997). The Stability of Climate on Venus (PDF) (PhD). Southwest Research Institute. Archived from the original (PDF) on 14 June 2007. Retrieved 26 December 2006.
  97. ^ Rincon, Paul (1999). "Climate Change as a Regulator of Tectonics on Venus" (PDF). Johnson Space Center Houston, TX, Institute of Meteoritics, University of New Mexico, Albuquerque, NM. Archived from the original (PDF) on 14 June 2007. Retrieved 19 November 2006.
  98. ^ Elkins-Tanton, L. T.; Smrekar, S. E.; Hess, P. C.; Parmentier, E. M. (March 2007). "Volcanism and volatile recycling on a one-plate planet: Applications to Venus". Journal of Geophysical Research. 112 (E4). Bibcode:2007JGRE..112.4S06E. doi:10.1029/2006JE002793. E04S06.
  99. ^ "What are the characteristics of the Solar System that lead to the origins of life?". NASA Science (Big Questions). Archived from the original on 8 April 2010. Retrieved 30 August 2011.
  100. ^ Hall, Shannon (20 July 2017). "Earth's Tectonic Activity May Be Crucial for Life--and Rare in Our Galaxy". Scientific American. Retrieved 12 May 2022.
  101. ^ Haynes, H. M., ed. (2016–2017). CRC Handbook of Chemistry and Physics (97th ed.). CRC Press. p. 14-3. ISBN 978-1-4987-5428-6.
  102. ^ Zimmer, Carl (3 October 2013). "Earth's Oxygen: A Mystery Easy to Take for Granted". The New York Times. Archived from the original on 3 October 2013. Retrieved 3 October 2013.
  103. ^ Pentreath, R. J. (2021). Radioecology: Sources and Consequences of Ionising Radiation in the Environment. Cambridge University Press. pp. 94–97. ISBN 9781009040334. Archived from the original on 20 April 2022. Retrieved 12 April 2022.
  104. ^ Gatling, David C.; Leovy, Conway (2007). "Mars Atmosphere: History and Surface Interactions". In Lucy-Ann McFadden; et al. (eds.). Encyclopaedia of the Solar System. pp. 301–314.
  105. ^ Noever, David (2004). "Modern Martian Marvels: Volcanoes?". NASA Astrobiology Magazine. Archived from the original on 14 March 2020. Retrieved 23 July 2006.
  106. ^ Peplow, Mark (6 May 2004). "How Mars got its rust". Nature: news040503–6. doi:10.1038/news040503-6. ISSN 0028-0836. Archived from the original on 7 April 2022. Retrieved 9 April 2022.
  107. ^ Sheppard, Scott S.; Jewitt, David; Kleyna, Jan (2004). "A Survey for Outer Satellites of Mars: Limits to Completeness" (PDF). Astronomical Journal. Archived (PDF) from the original on 3 March 2016. Retrieved 26 December 2006.
  108. ^ Rosenblatt, Pascal; Charnoz, Sébastien; Dunseath, Kevin M.; Terao-Dunseath, Mariko; Trinh, Antony; Hyodo, Ryuki; Genda, Hidenori; Toupin, Stéven (2016). "Accretion of Phobos and Deimos in an extended debris disc stirred by transient moons" (PDF). Nature Geoscience. 9 (8): 581. Bibcode:2016NatGe...9..581R. doi:10.1038/ngeo2742. S2CID 133174714. Archived (PDF) from the original on 9 March 2020. Retrieved 25 August 2019.
  109. ^ "IAU Planet Definition Committee". International Astronomical Union. 2006. Archived from the original on 3 June 2009. Retrieved 1 March 2009.
  110. ^ "Are Kuiper Belt Objects asteroids? Are large Kuiper Belt Objects planets?". Cornell University. Archived from the original on 3 January 2009. Retrieved 1 March 2009.
  111. ^ Rubin, Alan E.; Grossman, Jeffrey N. (February 2010). "Meteorite and meteoroid: new comprehensive definitions". Meteoritics and Planetary Science. doi:10.1111/j.1945-5100.2009.01009.x. S2CID 129972426. Archived from the original on 25 March 2022. Retrieved 10 April 2022.
  112. ^ Perlerin, Vincent (26 September 2017). "Definitions of terms in meteor astronomy (IAU)". International Meteor Organization. Archived from the original on 23 January 2018. Retrieved 10 April 2022.
  113. ^ Petit, J.-M.; Morbidelli, A.; Chambers, J. (2001). "The Primordial Excitation and Clearing of the Asteroid Belt" (PDF). Icarus. 153 (2): 338–347. Bibcode:2001Icar..153..338P. doi:10.1006/icar.2001.6702. Archived from the original (PDF) on 21 February 2007. Retrieved 22 March 2007.
  114. ^ Tedesco, Edward F.; Cellino, Alberto; Zappalá, Vincenzo (June 2005). "The Statistical Asteroid Model. I. The Main-Belt Population for Diameters Greater than 1 Kilometer". The Astronomical Journal. 129 (6): 2869–2886. doi:10.1086/429734. ISSN 0004-6256. Archived from the original on 10 April 2022. Retrieved 10 April 2022.
  115. ^ "Cassini Passes Through Asteroid Belt". NASA. 14 April 2000. Archived from the original on 25 January 2021. Retrieved 1 March 2021.
  116. ^ "Exploration: Ceres". NASA Science: Solar System Exploration. 26 June 2019. Archived from the original on 30 October 2021. Retrieved 1 April 2022.
  117. ^ Brown, Mike (2010). How I Killed Pluto and Why It Had It Coming (1st ed.). New York: Spiegel & Grau. ISBN 978-0-385-53108-5. OCLC 495271396.
  118. ^ Carry, B.; et al. (2009). "Physical properties of (2) Pallas". Icarus. 205 (2): 460–472. arXiv:0912.3626. Bibcode:2010Icar..205..460C. doi:10.1016/j.icarus.2009.08.007. S2CID 119194526.
  119. ^ Marsset, M.; Brož, M.; Vernazza, P.; et al. (2020). "The violent collisional history of aqueously evolved (2) Pallas". Nature Astronomy. 4 (6): 569–576. Bibcode:2020NatAs...4..569M. doi:10.1038/s41550-019-1007-5. hdl:10261/237549. S2CID 212927521.
  120. ^ "Asteroid or Mini-Planet? Hubble Maps the Ancient Surface of Vesta". HubbleSite.org. Space Telescope Science Institute. 19 April 1995. Archived from the original on 20 April 2022. Retrieved 10 April 2022.
  121. ^ Ferraz-Mello, S. (1994). Milani, Andrea; Di Martino, Michel; Cellino, A. (eds.). Kirkwood Gaps and Resonant Groups. Asteroids, Comets, Meteors 1993: Proceedings of the 160th Symposium of the International Astronomical Union, held in Belgirate, Italy, June 14–18, 1993. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers. p. 175. Bibcode:1994IAUS..160..175F.
  122. ^ Snodgrass, Colin; Agarwal, Jessica; Combi, Michael; Fitzsimmons, Alan; Guilbert-Lepoutre, Aurelie; Hsieh, Henry H.; Hui, Man-To; Jehin, Emmanuel; Kelley, Michael S. P.; Knight, Matthew M.; Opitom, Cyrielle (November 2017). "The Main Belt Comets and ice in the Solar System". The Astronomy and Astrophysics Review. 25 (1): 5. doi:10.1007/s00159-017-0104-7. ISSN 0935-4956. S2CID 7683815. Archived from the original on 20 April 2022. Retrieved 9 March 2022.
  123. ^ Barucci, M. A.; Kruikshank, D. P.; Mottola, S.; Lazzarin, M. (2002). "Physical Properties of Trojan and Centaur Asteroids". Asteroids III. Tucson, Arizona: University of Arizona Press. pp. 273–87.
  124. ^ Morbidelli, A.; Bottke, W.F.; Froeschlé, Ch.; Michel, P. (January 2002). W.F. Bottke Jr.; A. Cellino; P. Paolicchi; R.P. Binzel (eds.). "Origin and Evolution of Near-Earth Objects" (PDF). Asteroids III: 409–422. Bibcode:2002aste.book..409M. doi:10.2307/j.ctv1v7zdn4.33. Archived (PDF) from the original on 9 August 2017. Retrieved 30 August 2009.
  125. ^ "NEO Basics – Potentially Hazardous Asteroids (PHAs)". CNEOS NASA/JPL. Archived from the original on 11 November 2021. Retrieved 10 March 2022.
  126. ^ "Gas Giant | Planet Types". Exoplanet Exploration: Planets Beyond our Solar System. Archived from the original on 28 November 2020. Retrieved 22 December 2020.
  127. ^ Lissauer, Jack J.; Stevenson, David J. (2006). "Formation of Giant Planets" (PDF). NASA Ames Research Center; California Institute of Technology. Archived from the original (PDF) on 26 March 2009. Retrieved 16 January 2006.
  128. ^ Lewis, John S., ed. (2004). Physics and Chemistry of the Solar System (2 ed.). Elsevier. p. 147. ISBN 978-0-124-46744-6. OCLC 475009299.
  129. ^ Rogers, John H. (1995). The giant planet Jupiter. Cambridge University Press. p. 293. ISBN 9780521410083. Archived from the original on 20 April 2022. Retrieved 13 April 2022.
  130. ^ Pappalardo, R. T. (1999). "Geology of the Icy Galilean Satellites: A Framework for Compositional Studies". Brown University. Archived from the original on 30 September 2007. Retrieved 16 January 2006.
  131. ^ Allen, Clabon Walter (2000). Cox, Arthur N. (ed.). Allen's Astrophysical Quantities. Springer. pp. 293–313. ISBN 978-0-387-98746-0.
  132. ^ "In Depth: Saturn". NASA Science: Solar System Exploration. 18 August 2021. Archived from the original on 24 February 2018. Retrieved 31 March 2022.
  133. ^ Kargel, J. S. (1994). "Cryovolcanism on the icy satellites". Earth, Moon, and Planets. 67 (1–3): 101–113. Bibcode:1995EM&P...67..101K. doi:10.1007/BF00613296. S2CID 54843498. Archived from the original on 10 March 2020. Retrieved 25 August 2019.
  134. ^ "Overview: Titan". NASA Science: Solar System Exploration. 27 June 2019. Archived from the original on 31 March 2022. Retrieved 31 March 2022.
  135. ^ Hörst, Sarah M. (2017). "Titan's Atmosphere and Climate". Journal of Geophysical Research: Planets. 122 (3): 432–482. arXiv:1702.08611. Bibcode:2017JGRE..122..432H. doi:10.1002/2016JE005240. S2CID 119482985.
  136. ^ Devitt, Terry (14 October 2008). "New images yield clues to seasons of Uranus". phys.org. Archived from the original on 20 November 2021. Retrieved 20 April 2022.
  137. ^ Hawksett, David; Longstaff, Alan; Cooper, Keith; Clark, Stuart (2005). "10 Mysteries of the Solar System". Astronomy Now. 19 (8): 65. Bibcode:2005AsNow..19h..65H.
  138. ^ Williams, Matt (16 December 2014). "What is the average surface temperature of the planets in our solar system?". phys.org. Archived from the original on 4 March 2021. Retrieved 20 April 2022.
  139. ^ Sheppard, S. S.; Jewitt, D.; Kleyna, J. (2005). "An Ultradeep Survey for Irregular Satellites of Uranus: Limits to Completeness". The Astronomical Journal. 129 (1): 518. arXiv:astro-ph/0410059. Bibcode:2005AJ....129..518S. doi:10.1086/426329. S2CID 18688556.
  140. ^ Leonard, Erin; Elder, Catherine; Nordheim, Tom; Cartwright, Richard; Patthoff, D. Alex; Beddingfield, Chloe; Tiscareno, Matthew; Strange, Nathan; Balint, Tibor (May 2021). "A New Frontiers Class Mission for the Uranian System that Focuses on Moon, Magnetosphere, and Ring Science". Bulletin of the American Astronomical Society. Planetary Science and Astrobiology Decadal Survey 2023-2032 white paper. 53 (4): 176. Bibcode:2021BAAS...53d.176L. doi:10.3847/25c2cfeb.eb4dc2b2. S2CID 236766366. 176.
  141. ^ Podolak, M.; Reynolds, R. T.; Young, R. (1990). "Post Voyager comparisons of the interiors of Uranus and Neptune". Geophysical Research Letters (Submitted manuscript). 17 (10): 1737–1740. Bibcode:1990GeoRL..17.1737P. doi:10.1029/GL017i010p01737. Archived from the original on 1 December 2020. Retrieved 8 September 2020.
  142. ^ Soderblom, L. A.; Kieffer, S. W.; Becker, T. L.; Brown, R. H.; Cook, A. F. II; Hansen, C. J.; Johnson, T. V.; Kirk, R. L.; Shoemaker, E. M. (19 October 1990). "Triton's Geyser-Like Plumes: Discovery and Basic Characterization" (PDF). Science. 250 (4979): 410–415. Bibcode:1990Sci...250..410S. doi:10.1126/science.250.4979.410. PMID 17793016. S2CID 1948948. Archived (PDF) from the original on 31 August 2021. Retrieved 31 March 2022.
  143. ^ Agnor, C. B.; Hamilton, D. P. (2006). "Neptune's capture of its moon Triton in a binary–planet gravitational encounter" (PDF). Nature. 441 (7090): 192–4. Bibcode:2006Natur.441..192A. doi:10.1038/nature04792. PMID 16688170. S2CID 4420518. Archived (PDF) from the original on 14 October 2016. Retrieved 31 March 2022.
  144. ^ Sheppard, Scott S.; Trujillo, Chadwick A. (10 September 2010). "Detection of a Trailing (L5) Neptune Trojan". Science. 329 (5997): 1304. doi:10.1126/science.1189666. ISSN 0036-8075. PMID 20705814. S2CID 7657932. Archived from the original on 31 March 2022. Retrieved 31 March 2022.
  145. ^ Stansberry, John; Grundy, Will; Brown, Mike; Cruikshank, Dale; Spencer, John; Trilling, David; Margot, Jean-Luc (2007). "Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope". The Solar System Beyond Neptune. p. 161. arXiv:astro-ph/0702538. Bibcode:2008ssbn.book..161S.
  146. ^ Vanouplines, Patrick (1995). "Chiron biography". Vrije Universitiet Brussel. Archived from the original on 2 May 2009. Retrieved 23 June 2006.
  147. ^ "In Depth: Comets". NASA Science: Solar System Exploration. 19 December 2019. Archived from the original on 31 March 2022. Retrieved 31 March 2022.
  148. ^ Sekanina, Zdeněk (2001). "Kreutz sungrazers: the ultimate case of cometary fragmentation and disintegration?". Publications of the Astronomical Institute of the Academy of Sciences of the Czech Republic. 89: 78–93. Bibcode:2001PAICz..89...78S.
  149. ^ Królikowska, M. (2001). "A study of the original orbits of hyperbolic comets". Astronomy & Astrophysics. 376 (1): 316–324. Bibcode:2001A&A...376..316K. doi:10.1051/0004-6361:20010945.
  150. ^ Whipple, Fred L. (1992). "The activities of comets related to their aging and origin". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 54 (1–3): 1–11. Bibcode:1992CeMDA..54....1W. doi:10.1007/BF00049540. S2CID 189827311.
  151. ^ Stern, Alan (February 2015). "Journey to the Solar System's Third Zone". American Scientist. Archived from the original on 26 October 2018. Retrieved 26 October 2018.
  152. ^ a b Tegler, Stephen C. (2007). "Kuiper Belt Objects: Physical Studies". In Lucy-Ann McFadden; et al. (eds.). Encyclopedia of the Solar System. pp. 605–620. ISBN 9780120885893.
  153. ^ Brown, M.E.; Van Dam, M.A.; Bouchez, A.H.; Le Mignant, D.; Campbell, R.D.; Chin, J.C.Y.; Conrad, A.; Hartman, S.K.; Johansson, E.M.; Lafon, R.E.; Rabinowitz, D.L. Rabinowitz; Stomski, P.J. Jr.; Summers, D.M.; Trujillo, C.A.; Wizinowich, P.L. (2006). "Satellites of the Largest Kuiper Belt Objects" (PDF). The Astrophysical Journal. 639 (1): L43–L46. arXiv:astro-ph/0510029. Bibcode:2006ApJ...639L..43B. doi:10.1086/501524. S2CID 2578831. Archived (PDF) from the original on 28 September 2018. Retrieved 19 October 2011.
  154. ^ Chiang, E.I.; Jordan, A.B.; Millis, R.L.; Buie, M.W.; Wasserman, L.H.; Elliot, J.L.; Kern, S.D.; Trilling, D.E.; Meech, K.J.; et al. (2003). "Resonance Occupation in the Kuiper Belt: Case Examples of the 5:2 and Trojan Resonances" (PDF). The Astronomical Journal. 126 (1): 430–443. arXiv:astro-ph/0301458. Bibcode:2003AJ....126..430C. doi:10.1086/375207. S2CID 54079935. Archived (PDF) from the original on 15 March 2016. Retrieved 15 August 2009.
  155. ^ Buie, M. W.; Millis, R. L.; Wasserman, L. H.; Elliot, J. L.; Kern, S. D.; Clancy, K. B.; Chiang, E. I.; Jordan, A. B.; Meech, K. J.; Wagner, R. M.; Trilling, D. E. (2005). "Procedures, Resources and Selected Results of the Deep Ecliptic Survey". Earth, Moon, and Planets. 92 (1): 113–124. arXiv:astro-ph/0309251. Bibcode:2003EM&P...92..113B. doi:10.1023/B:MOON.0000031930.13823.be. S2CID 14820512.