تیا (سیاره)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

سیاره تیا (Theia planet)، یک سیاره فرضی در منظومه شمسی اولیه است، که حدود ۴٫۵ میلیارد سال پیش با زمین برخورد کرده‌است.[۱] مطابق این نظریه تیا به اندازه مریخ و دارای قطر حدود ۶۱۰۲ کیلومتر بود. ادوارد یانگ از دانشگاه کالیفرنیا، بر اساس تجزیه و تحلیل سنگ‌های جمع‌آوری شده از ماه در مأموریت فضاپیماهای آپولو ۱۲، ۱۵ و ۱۷، می‌گوید که تیا با زمین برخورد کرده‌است.[۲] در مقابل نظریه تأثیر زودگذر (glancing impact) بیان می‌کند که خرده‌های سیاره تیا به هم دیگر پیوسته و ماه اولیه را تشکیل دادند. بعضی از دانشمندان معتقدند که خرده سنگهایی که در مدار زمین بودند در ابتدا دو قمر را تشکیل دادند، این دو قمر بعدها با همدیگر ادغام شده و ماه امروزی شکل گرفت.

بر اساس یکی از آخرین نظریه‌ها دانشمندان با بررسی یک شهاب سنگ با نام آلتاماها سیتا شواهدی از یک سیاره بدست آورده‌اند که ۴٫۵ میلیارد سال پیش در منظومه شمسی وجود داشته و از بین رفته‌است.[۳]

مدار[ویرایش]

انیمیشن بازسازی شده از نحوه چرخش و برخورد سیاره تیا با زمین

تصور می‌شود که مدار تیا با سیستم L4 یا L5 توسط زمین و خورشید ایجاد شده بود. در اینصورت مدار آن بطور بالقوه رشد قابل توجهی نموده و به اندازه مریخ شده بود، که در نهایت بر اثر اختلالات گرانشی ایجاد شده توسط زهره به زمین برخورد کرد.

نامگذاری[ویرایش]

نام تیا برگرفته از تایتانیس تیا (titaness Theia) مادر اسطوره یونان باستان با نام سلن (Selene) است. علاوه بر تیا به آن اورفئوس (Orpheus) نیز گفته می‌شود.

برخورد[ویرایش]

بر اساس نظریه تأثیر تیا (the Theia Impact) یا اثر غول پیکر (Giant-impact hypothesis) مدار تیا به دور خورشید نزدیک مدار زمین اولیه بود. در نهایت بر اثر تأثیر میدان گرانش سیاره مشتری و زهره تیا از مسیر خود منحرف شده و به زمین برخورد کرد. این نظریه (تأثیر تیا) از این قرار است که بر اثر برخورد جزئی تیا با زمین اولیه، قطعاتی از هر دو سیاره جدا شدند و بعدها آن قطعات ماه را تشکیل دادند یا دو قمر تشکیل شد که در نهایت با همدیگر ادغام شده و ماه امروزی را تشکیل دادند. چنین فرض می‌شود که برخورد تیا و زمین اولیه منجر به آسیب هر دو سیاره شد و قطعات جدا شده از آنها یک کمربند سیارکی ثانویه با عمر کوتاه بین مدارهای زهره و مریخ ایجاد کرد.[۴]

فرضیه‌ها[ویرایش]

از آغاز نجوم مدرن، تاکنون چهار فرضیه برای منشأ ماه ارائه شده‌است:

  1. یک سیاره اولیه به دو قسمت تقسیم شده ماه و زمین را ایجاد کرد
  2. ماه یک سیاره جداگانه بود که در میدان گرانش زمین به دام افتاد
  3. ماه و زمین هر دو با هم از دیسک سیاره ای اولیه (Protoplanetary disk) تشکیل شدند
  4. نظریه تیا[۲]

نمونه‌های سنگی که توسط فضانوردان آپولو جمع‌آوری شده بود، ترکیبی بسیار شبیه به پوسته زمین داشتند از همین رو گفته می‌شود که بر اثر یک برخورد شدید از زمین جدا شده‌اند.

منابع[ویرایش]

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Theia_(planet
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ https://www.forbes.com/sites/trevornace/2016/01/30/new-evidence-4-5-billion-year-old-impact-formed-moon/#26257011a86e
  3. http://topdigit.ir/شواهدی-از-سیاره-اسرارآمیز-تیا
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Theia_(planet)