هلیوسفر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
هورسپهر با پیمانه لگاریتمی

هلیوسفر یا هورسپهر[۱] (به انگلیسی: Heliosphere) پهنه‌ای است حباب مانند که بادهای خورشیدی را دربرگرفته است. هورسپهر دربرگیرنده همه منظومهٔ شمسی و میدان مغناطیسی خورشیدی است که کیلومترها دورتر از مدار پلوتو را در بر می‌گیرد. پلاسمایی که از خورشید به بیرون دمیده می‌شود (طوفان‌های خورشیدی) این حباب را در مقابل فشار گازهای فضای میان ستاره‌ای، هیدروژن و هلیوم مولکولی که در کهکشان راه‌شیری پخش هستند، ایجاد و حفظ می‌کند. جریان باد خوردشیدی از خورشید آغاز می‌شود و تا منطقهٔ ضربهٔ خروجی (به انگلیسی: Termination Shock) با سرعت پیش می‌رود تا اینکه با رسیدن به این منطقه به صورت ناگهانی از سرعت آن کاسته شود. منطقه‌ای که بعد از ضربهٔ خروجی واقع شده است به نام پوش خورشیدی (به انگلیسی: Heliosheath) شناخته می‌شود. پوش خورشیدی منطقه‌ای میانی است که مرز بیرونی آن، مرز هلیوسفر محسوب می‌شود. به مرز هلیوسفر منطقهٔ توقف خورشیدی (به انگلیسی: Heliopause) نیز گفته می‌شود. شکل کلی حباب هلیوسفر با توجه به فشار و چگالی گازهایی که منظومهٔ شمسی از داخل آن عبور می‌کند و همچنین به خورشید تغییر می‌کند و به شکل یک کرهٔ دقیق و کامل نیست[۲]. کمبود داده و بکر و کاوش نشده بودن این مناطق[۳] باعث به وجود آمدن نظریه‌های زیادی برای مدل سازی این نواحی شده است.

در شهریورماه ۱۳۹۱ (سپتامبر ۲۰۱۲) ناسا اعلام کرد که سفینهٔ وویجر ۱ در تاریخ ۴ شهریور (۲۵ آگوست) از مرز هلیوسفر خارج شده است. این ادعا بر اساس ۴۰ برابر شدن ناگهانی چگالی پلاسما در فضای اطراف سفینه مطرح شده است[۴]. با توجه به این که منطقهٔ توقف خورشیدی مرز منظومهٔ شمسی با جهان اطراف است، سفینه‌هایی که از این مرز خارج شده اند (مانند وویجر ۱)، طبق تعریفوارد فضای میان ستاره‌ای شده اند.

منابع[ویرایش]

  1. «آیا به راستی وویجر ۱ پای از منظومه خورشیدی بیرون گذاشته؟». بازبینی‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۳. 
  2. “NASA - Voyager 2 Proves Solar System Is Squashed”. www.nasa.gov. Retrieved 2016-11-02. 
  3. Empty citation (help) 
  4. Empty citation (help)