قمر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برای دیگر کاربردها، قمر (ابهام‌زدایی) و ماه (ابهام‌زدایی) را ببینید.
برخی از قمرهای منظومهٔ شمسی. ۱۹ عدد آن‌ها به‌قدری بزرگ‌اند که به‌سبب گرانش خود گرد شده‌اند. از این میان تیتان که قمرزحل است جو دارد.

قمر یا ماه در ستاره‌شناسی به جسمی آسمانی گفته می‌شود که گرد جسم آسمانی بزرگ‌تری (سیاره) بگردد. با اینکه کلمه قمر عربی است، بهتر است برای پرهیز از بدفهمی در فارسی از آن استفاده شود زیرا «ماه» اختصاصاً برای اطلاق به قمر زمین استفاده می‌شود؛ و درضمن کلمه «ماه» معنای دیگری هم در بخش‌بندی سال دارد. دیگر سیارات منظومه شمسی هم قمرهایی دارند. این قمرها فقط مختص منظومه شمسی نبوده و احتمال می‌رود برای سیاره‌های فراخورشیدی نیز یافت شود.بیشترین تعداد قمرها در منظومه شمسی متعلق به سیارات گازی است. بهرام دو قمر به نام‌های فوبوس و دیموس دارد.

مهم‌ترین قمرهای منظومه شمسی عبارتند از: ماه (قمر زمین)، قمرهای گالیله‌ای (قمرهای مشتری)، تیتان (قمر زحل)، تریتون (قمر نپتون).

تقسیم بندی قمرها[ویرایش]

قمر هارا می توان به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم بندی کرد.

قمر های طبیعی[ویرایش]

قمر های طبیعی ماه ها هستندکه به طور منظم بهدور سیارات می گردند[۱]

قمر های مصنوعی[ویرایش]

قمر های مصنوعی قمر هایی هستند که انسان ها برای تحقیق، رصد و ارتباطات، توليد و به مدار زمين يا يك سياره و يا يك قمر طبيعي پرتاب مي‌شود.[۲]

قمر زمین[ویرایش]

ماه

ماه تنها قمر طبیعی سیاره زمین است و با تابندن نور خورشید شب های زمین را کمی روشن می کند. قطر ماه حدود3500 کیلومتر است ، جو ندارد و سطح آن از برخورد سنگ های آبله گون است. ماه تنها کره خارج از زمین است که انسان ها بر روی آن گام نهاده اند در سال 1969 سازمان ناسا اعلام کرد که اولین فضا نوردان یعنی نیل آرمسترانگ و باز آلدرین بر روی کره ی ماه قدم نهاده اند.[۳]

قمر های مریخ[ویرایش]

دیموس
فوبوس

سیاره بهرام یا مریخ دو قمر طبیعی بسیار کوچک دارد که نام آن ها فوبوس و دیموس است که استدلال می شود که سیارک های اسیر شده هستند.هر دو قمر در سال 1877 میلادی توسط آساف هال کشف شده بودند.[۴]

قمر های مشتری[ویرایش]

سیاره مشتری 62 قمر دارد که در بین این قمر ها 4 قمر آن یعنی قمر های گالیله ای بیش تر از بقیه معروفیت دارند.نام این قمر ها آیو، گانیمید،اروپاوکالیستو هستند.[۵]

قمر آیو[ویرایش]

آیو

آیو نام یکی از سیاره مشتری و یکی از اقمار گالیله ای است . آیو نزدیک ترین قمر از اقمار گالیله ای مشتری به آن است ، این قمر از نظر اندازه کمی بزرگ تر از ماه است و با 400 آتشفشان فعال،فعال ترین جرم از نظر زمین شناختی در منظومه شمسی است.پژوهشگران دریافته اند که سطح این قمر به شدت بوی نا مطبوعی مانند تخم مرغ گندیده می دهدکه ناشی از انتشار سولفور آهن و ترکیبات گوگردی از آتشفشان های سطح این قمر است.[۶]

گانیمید[ویرایش]

گانیمید

گانیمید یکی از اقمار مشتری و بزرگ ترین قمر منظومه شمسی است.از لحاظ قطر بزرگ تر از سیاره عطارد و کم تر از نصف آن حجم دارد.[۷]

اروپا[ویرایش]

قمر اروپا

اروپا نام یکی از شصت و دو قمر سیاره مشتری است این قمر در سال 1610 توسط گالیله کشف شد.[۸]

کالیستو[ویرایش]

کالیستو

کالیستو یک قمر طبیعی سیاره مشتری است و در سال 1610توسط گالیله کشف شد و سومین قمر بزرگ در سامانه خورشیدی است و دومین قمر بزرگ بعد از گانیمید است.[۹]

قمر های سیاره زحل[ویرایش]

ستاره شناسان معتقدند حلقه های زحل جز قمر های آن محسوب می شوند چون بر دور این سیاره در حال گردشند. علاوه بر حلقه ها، زحل دارای 25 قمر به قطر تقریبی 10کیلومتر و چندین قمر کوچکتر نیز می باشد. بزرگترین قمر این سیاره تیتان نام دارد. قطر این قمر 5150 کیلومتراست. تیتان یکی از معدود اقمار موجود در منظومه شمسی است که دارای جو می باشد. اتمسفر این قمر حاوی حجم زیادی نیتروژن است. بیشتر اقمار زحل دارای چاله های بزرگی هستند. برای مثال قمر میماس (Mimas) چاله ای دارد که یک سوم قطر این قمر را پوشانده است. قمر دیگر، لاپتوس (Iapetus)، دارای یک نیمه روشن و یک نیمه تاریک است. نیمه روشن این قمر 10 برابر بیش از نیمه تاریک آن نور را باز می تاباند. قمر هایپریون (Hyperion) بیشتر شبیه به یک استوانه چاق است تا یک کره.[۱۰]

قمر های سیاره اورانوس[ویرایش]

اورانوس بیست و هفت ماه شناخته شده داردو دو ماه نخست اورانوس که تیتانیا و ابرونت نام دارند را ویلیام هرشل در سال 1877 میلادی کشف کرد. دیگر ماه های اورانوس یعنی آریل و اومبریل در 1851 توسط ویلیام راسل کشف شدندودر سال 1948 میراندا توسط جرارد کوپر کشف شد بقیه ماه ها هم توسط ویجر2 و تلسکوپ های بسیار قوی زمینی کشف شد.[۱۱]

قمر های نپتون[ویرایش]

نپتون 11 قمر شناخته شده دارد. تریتون (Triton) بزرگترین قمر این سیاره 2705 کیلومتر قطر دارد و در فاصله 354.760کیلومتری سیاره قرار گرفته است. این جرم تنها قمر در منظومه شمسی است که برخلاف جهت حرکت سیاره مادرش در چرخش است. تریتون مداری دایره شکل دارد و در مدت 6 روز زمینی یک بار دور نپتون می چرخد. احتمالا تریتون زمانی دنباله دار بزرگی به دور خورشید بوده و در مقطعی این دنباله دار گرفتار گرانش نپتون شده است.[۱۲]

تعداد قمرهای منظومه شمسی[ویرایش]

تا کنون ۱۷۰ قمر در منظومه شمسی شناخته شده است. البته تعداد قمرها به این بستگی دارد که قمر را چگونه تعریف کنیم، اگر شما قمر را جسمی که به دور یک سیاره می‌گردد تعریف کنید از جمله تکه یخ‌هایی که در حلقه‌های زحل وجود دارند، تعداد اقمار منظومه شمسی بر چندین میلیون میلیارد بالغ خواهد شد!

آیا یک قمر می‌تواند برای خود قمری داشته باشد؟[ویرایش]

چنین چیزی در منظومه شمسی وجود ندارد، اما امکان اینکه یک قمر به دور قمر دیگری گردش کند، وجود دارد. با این حال، نیروهای گرانشی نوسانی که از جانب سیاره و قمر مادر اعمال می‌شود، در درازمدت باعث ناپایداری مدار خواهد شد. در مقیاس‌های به اندازه کافی بزرگ، قمر یک قمر می‌تواند میلیون‌ها سال دوام آورد. برخی از خرده‌سیارک‌های منظومه شمسی قمر دارند. نمونه معروف این خرده‌سیارک‌ها آیدا و قمر آن داکتایل است. همچنین در طول پنجاه سال گذشته، ماه زمین نیز به دفعات صاحب اقمار کوتاه عمری شده است که اغلب آنها ترکیبات آهنی داشتند.

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

  1. http://www.beytoote.com/scientific/midanid/the-solar-system.html
  2. http://www.beytoote.com/scientific/midanid/the-solar-system.html
  3. https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87
  4. https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%85%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%B1%DB%8C%D8%AE
  5. https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%85%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C
  6. https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%DB%8C%D9%88_(%D9%82%D9%85%D8%B1)
  7. https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%85%DB%8C%D8%AF_(%D9%85%D8%A7%D9%87)
  8. https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7_(%D9%82%D9%85%D8%B1)
  9. https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88_(%D9%85%D8%A7%D9%87)
  10. http://www.noojum.com/article/55-satrun/309-2009-03-14-23-27-43.html
  11. https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%85%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B3
  12. http://www.noojum.com/article/124-all/307-2009-03-14-23-27-43.html