زهره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زهره The Venusian symbol, a circle with a small equal-armed cross beneath it
Venus in approximately true colour, a nearly uniform pale cream, although the image has been processed to bring out details.[۱] The planet's disc is about three-quarters illuminated. Almost no variation or detail can be seen in the clouds.
تصویر رنگی واقعی سیارهٔ زهره که توسط مارینر ۱۰ با استفاده از دو فیلتر برداشته شده‌است. سطح سیاره از ابرهای ضخیم اسید سولفوریک پوشانده شده‌است.
خواص مداری
مبدأ مبدأ
اوج و حضیض
  • ۰٫۷۲۸۲۱۳ واحد نجومی
  • ۱۰۸,۹۳۹,۰۰۰ km
اوج
  • ۰٫۷۱۸۴۴۰ واحد نجومی
  • ۱۰۷۴۷۷۰۰۰ کیلومتر
نیم‌قطر بزرگ
  • ۱۰۸۲۰۸۰۰۰ کیلومتر
  • ۰٫۷۲۳۳۲۷ واحد نجومی
خروج از مرکز مداری ۰٫۰۰۶۷
دوره تناوب مداری
دوره تناوب هلالی ۵۸۳٫۹۲ روز[۲]
سرعت متوسط مداری ۳۵٫۰۲ کیلومتر بر ثانیه
زاویه انحراف
قمر ندارد
مشخصات فیزیکی
شعاع متوسط
  • ۶۰۵۱٫۸±۱٫۰ کیلومتر[۴]
  • ۰٫۹۴۹۹ زمینی
تخت‌شدگی ۰[۴]
مساحت سطح
  • ۴٫۶۰×۱۰۸ کیلومتر مربع
  • ۰٫۹۰۲ زمین
حجم
  • ۹٫۲۸۴۳×۱۰۱۱ کیومترمکعب
  • ۰٫۸۶۶ برابر زمین
جرم (فیزیک)
  • ۴٫۸۶۷۶×۱۰۲۴ کیلوگرم
  • ۰٫۸۱۵ برابر زمین
چگالی متوسط ۵٫۲۴۳ گرم بر سانتی‌متر مکعب
گرانش سطحی
  • ۸٫۸۷ متر بر مجذور ثانیه
  • ۰٫۹۰۴ نیروی گرانش
سرعت گریز ۱۰٫۳۶ کیلومتر بر ثانیه (۶٫۴۴ مایل بر ثانیه)[۵]
دوره چرخش −۲۴۳٫۰۱۸۵ روز (حرکت مخالف گرد و موافق گرد)
سرعت چرخش استوایی ۶٫۵۲ کیلومتر بر ساعت (۱٫۸۱ متر بر ثانیه)
انحراف محوری ۲٫۶۴° (حرکت مخالف‌گرد و موافق‌گرد برای چرخش)
۱۷۷٫۳۶° (نسبت به مدار چرخش)[۶][note ۱]
بعد قطب شمال
  • 18h 11m 2s
  • ۲۷۲٫۷۶°[۷]
میل قطب شمال ۶۷٫۱۶°
سپیدایی
دمای سطح حداقل میانگین حداکثر
کلوین °۷۳۷ درجه کلوین[۱۳]
سلسیوس ۴۶۲ ° درجه سلسیوس
قدر ظاهری
قطر زاویه‌ای ۹٫۷″ تا ۶۶-″[۶]
جو
فشار جو در سطح ۹۲ بار (یکا) (۹٫۲ پاسکال (یکا))
ترکیبات

ترکیب اتمسفر

زُهره[۱۴] یا ناهید و یا ونوس (به انگلیسی: Venus) به ترتیب نزدیکی به خورشید، دومین سیاره زمین‌سان منظومهٔ شمسی است که مدار آن در میان مدارهای زمین و عطارد قرار گرفته‌است. زهره بعد از ماه، درخشان‌ترین جرم آسمانی طبیعی است که به هنگام شب در آسمان زمین دیده می‌شود و قدر ظاهری آن به ۴٫۶- می‌رسد.[۱۳]

سیارهٔ زهره، بدون ماه است و در مدار تقریباً دایره‌واری به‌دور خورشید می‌گردد. این سیاره از بسیاری دیدگاه‌ها ازجمله اندازه، جرم، گرانش و ترکیبات ساختاری به زمین همانندی دارد و به خاطر همین نزدیکی‌ها آن را سیاره «خواهر زمین» نیز خوانده‌اند. زهره از نظر جرم و حجم، هفتمین جسم بزرگ و پرجرم در منظومهٔ شمسی است.

زهره گرم‌ترین سیاره در منظومهٔ شمسی است. این سیاره دارای هواکره است. هواکره ضخیم و غلیظ آن موجب می‌شود که دیدن سطح آن با چشم غیرمسلح، دشوار باشد. بیشتر هواکره آن را کربن دی‌اکسید تشکیل داده و در ابرهای بالایی آن قطره‌های ریز سولفوریک اسید وجود دارند. وجود کربن دی‌اکسید در هواکره این سیاره که گرما را در سیاره نگه می‌دارد دمای آن را به مقدار بسیار چشم‌گیری (۴۸۰ درجه سلسیوس نزدیک سطح سیاره) افزایش داده‌است.

آغاز شب و سیارهٔ زهره در هنگام غروب

این سیاره یکی از سیاره‌های سنگی و فشرده و دارای آتشفشان‌های فعال، زمین‌لرزه و رشته‌کوه است. زمان لازم برای یکبار گردش این سیاره به دور خورشید ۲۲۵ روز زمینی است.[۱۵]

زهره در سنجش با بیشتر سیاره‌ها در منظومهٔ شمسی از جمله زمین، کروی‌تر است و به علت چرخش بسیار آهسته دور محوری آن، پدیده تورفتگی یا مسطح شدن قطب‌ها و برآمدگی یا تورم نواحی استوایی در آن، کمتر از دیگر سیاره‌ها رخ می‌دهد. طول یک شبانه‌روز در سیارهٔ زهره از یک سال این سیاره کمی بلندتر است.

مقایسه با زمین[ویرایش]

سیاره زهره بدون ماه است ولی از بسیاری دیدگاه‌ها مانند اندازه، جرم، گرانش و ترکیبات ساختاری به زمین همانندی دارد و به خاطر همین نزدیکی‌ها آن را سیاره خواهر زمین نیز خوانده‌اند.

قطر زهره کمی کوچک‌تر از قطر زمین و نزدیک به ۱۲٬۰۹۲ کیلومتر (۷٬۵۱۴ مایل) است.[۱۶] در حالی که قطر زمین ۱۲٬۷۵۶ کیلومتر (۷٬۹۲۶ مایل) است.

گرانش سیارهٔ زهره نزدیک به ۹۱ درصد گرانش زمین،[۱۵] جرم آن نیز نزدیک به ۸۱ درصد جرم زمین، و چگالی آن نزدیک به ۹۵ درصد چگالی زمین است. با این حال این سیاره در سنجش با بیشتر سیاره‌ها در منظومهٔ شمسی از جمله زمین، کروی‌تر است و به علت چرخش بسیار آهسته دور محوری آن، پدیده تورفتگی یا مسطح شدن قطب‌ها و برآمدگی یا تورم نواحی استوایی در آن، کمتر از دیگر سیاره‌ها رخ می‌دهد.

ساختار درونی زهره پوسته بیرونی و گوشته و هسته به رنگ زرد

سطح سیاره[ویرایش]

این سیاره یکی از سیاره‌های سنگی و فشرده و دارای هزاران آتشفشان فعال، زمین‌لرزه و رشته‌کوه است.[۱۷] دشت‌های صاف و سنگلاخی، دو سوم سیاره را پوشانده‌اند.[۱۵]

زمین‌ساخت[ویرایش]

بیشتر سطح زهره از صفحات گدازه‌های آتشفشانی پدید آمده‌است. از هنگام پیدایش زهره و مدت‌ها پس از آن، کنش‌های آتشفشانی چنان زیاد بوده که سطح سیاره، چندین بار بازسازی شده و هرگونه نشانه برخورد شهاب‌سنگ را از بین برده‌است. آخرین بازسازی سطحی که بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون سال پیش در این سیاره رخ داده هر گونه کنش زمین‌ساختی بَعدی در زهره را آرام کرده و سطحی یکپارچه و صُلب به آن داده‌است.[۱۵]

جغرافیا[ویرایش]

دو منطقه بزرگ یا قاره در زهره، قابل جداسازی هستند: قاره Ishtar Terra در شمال با بزرگی به اندازه استرالیا و قاره Aphrodite Terra با بزرگی به اندازه آفریقا که از استوا تا قطب جنوب زهره کشیده شده‌است.[۱۵][۱۸] Ishtar Terra دارای کوه‌هایی بلند است که بلندترین کوه آن به نام «ماکسول» به ۱۰ کیلومتر می‌رسد. بلندی مهمترین فلات در نیمکره شمالی زهره «آتالانتا» ۱۴۰۰ متر و مساحت آن به اندازه خلیج مکزیک است. فلات Beta Regio در نیمکره شمالی از جنس مواد آتشفشانی با درازای نزدیک به ۲۵۰۰ کیلومتر است. در این فلات دو آتشفشان سپری به نام‌های Rhea Mons و Theia Mons با بلندی ۴ کیلومتر وجود دارند. بقیه بخش‌های نیمکره شمالی از دشت پوشیده شده‌است. Leda Terra در عرض جغرافیایی ۵۰ درجه و درشمال آن فلات Alpha Regio قرار دارد.[۱۸]

ساختار درونی[ویرایش]

دو دیدگاه دربارهٔ ساختار درونی سیارهٔ زهره وجود دارد. به نظر می‌رسد به خاطر نزدیکی اندازه، جرم، چگالی زهره و زمین، لایه‌های درونی زهره مانند زمین، از پوسته، گوشته احتمالاً جامد و هسته مذاب تشکیل شده باشد.[۱۵] هسته این سیاره مانند زمین ترکیبی از آهن و نیکل است.[۱۸]

بر پایه یافته‌های ونرا ۴ در ۱۹۶۷ (میلادی) سیاره زهره دارای میدان مغناطیسی بسیار ضعیفی است.[۱۹][۲۰] به نظر می‌رسد به دلیل چرخش بسیار کند زهره، هسته مذاب آن (خاستگاه پیدایش میدان مغناطیسی) حرکت زیادی نداشته و میدان مغناطیسی آن ضعیف باشد. اما گرمایی که در میلیون‌ها سال در درون سیاره حبس شده، به شکل ناگهانی و مانند فعالیت‌های آتشفشانی بسیار بزرگ آزاد شده و شکل سطحی سیاره را دگرگون می‌کند.[۱۵]

هواکره[ویرایش]

زهره دارای هواکره است. هواکره ضخیم و غلیظ آن موجب می‌شود که دیدن سطح آن به سادگی، ممکن نباشد.[۲۱]

مواد سازنده[ویرایش]

تفاوت بزرگ زهره با زمین، هواکره آن است که ۹۶٫۵٪ آن را کربن دی‌اکسید و ۳٫۵٪ آن را نیتروژن تشکیل داده و در ابرهای فوقانی آن قطرات ریز سولفوریک اسید وجود دارد. وجود کربن دی‌اکسید در هواکره این سیاره دمای آن را به مقدار بسیار چشم‌گیری افزایش داده‌است (تا ۴۸۰ درجه سلسیوس در سطح سیاره).[۱۶][۲۱]

گرما[ویرایش]

زهره گرم‌ترین سیاره در منظومهٔ شمسی است. نور آفتاب پس از نفوذ در هواکره این سیاره و جذب شدن توسط سطح آن، به‌صورت گرما از سطح بازتابیده می‌شود. اما انبوه کربن دی‌اکسید هواکره زهره، این گرمای بازتابیده را به دام انداخته و از رها شدن آن در فضای بیرونی جلوگیری می‌کند. این جذب اضافی گرما که به اثر گلخانه‌ای شناخته می‌شود میانگین گرمای زهره را بیش از هر سیاره دیگری (حتی سیاره تیر) در منظومهٔ شمسی بالا برده‌است. بطوریکه این حرارت برای ذوب کردن فلز سرب کافیست. از اینرو پیدایش زندگی شبه انسان خاکی، در این سیاره، غیرممکن است.[۱۸]

لایه‌ها[ویرایش]

از دید اندازه ذرات و غلظت، سه لایه جداگانه ترپوسفر (در بلندی ۱۰۰ تا ۷۵ کیلومتر و ۹۳ درجه سلسیوس تا ۲۷ درجه سلسیوس)، اکسپوسفر (در بلندی ۷۰ تا ۵۰ کیلومتری و ۲۷ درجه سلسیوس تا ۹۳ درجه سلسیوس)، ترموسفر (۵۰ کیلومتر تا سطح و ۹۳ درجه سلسیوس تا ۴۷۰ درجه سلسیوس) وجود دارد. اکسپوسفر در بخش تاریک سیاره از میان می‌رود. در لایه ترپوسفر در قطره‌های سولفوریک اسید مواد اصلی ابرهای سیاره هستند که از واکنش مولکول‌های آب و گوگرد دی‌اکسید در بخش‌های بالایی هواکره با انرژی فرابنفش پرتو خورشید پدید می‌آیند. دمای ابرهای بالایی ترپوسفر ۲۷ درجه سلسیوس و در سطح سیاره به ۴۷۰ سلسیوس افزایش پیدا می‌کند. دمای سیاره از این مقدار کنونی بیشتر نمی‌شود چون هواکره سیاره و سطح آن در موازنه شیمیایی هستند.[۱۸]

تندباد[ویرایش]

برخلاف چرخش کند سیاره به دور خود، ابرهای آن هر ۴ روز یک‌بار به دور سیاره می‌چرخند. در بلندی بالای هواکره زهره طوفان‌هایی با سرعت ۳۶۰ کیلومتر بر ساعت می‌وزند. دلیل این سرع زیاد، انتقال تکانه از حرکت کند سیاره و لایه‌های پایینی هواکره به لایه‌های بالایی آن (که غلظت بسیار کمتری دارند) است. در بلندی ۱۰ کیلومتری، سرعت باد به حدود ۱۸ کیلومتر در ساعت[۱۸] و به دلیل غلطت بالای هواکره در نزدیکی سطح سیاره سرعت باد تنها ۳ کیلومتر بر ساعت است. همچنین به دلیل غلظت بالای هواکره، نور شدید آذرخش‌های عظیم به سطح زهره نمی‌رسد.[۱۵]

مدار[ویرایش]

زهره در مدار تقریباً دایره‌واری با میانگین فاصله ۱۰۸ میلیون کیلومتر از خورشید، به دور آن می‌گردد. هنگامی که در نزدیکترین وضعیت نسبت به زمین قرار می‌گیرد، فاصله آن دو با هم ۴۱ میلیون کیلومتر است[۶] و در دورترین حالت این دوری به ۲۵۷ میلیون کیلومتر می‌رسد.[۱۸]

ماه[ویرایش]

زهره ماه ندارد. اما تا اواخر سده ۱۹ (میلادی) فکر می‌کردند که دارای ماه است و حتی آنرا Neith می‌نامیدند. احتمالاً ستارگانی که در نزدیکی زهره بودند اشتباه ماه زهره انگاشته می‌شدند.[۱۸]

طول شبانه‌روز[ویرایش]

زمان لازم برای یکبار گردش این سیاره به دور خودش ۲۴۳ روز زمین است. در واقع زهره آنقدر کند و آهسته دوران می‌کند که یک شبانه‌روز آن ۲۴۳ روز و یک سال خورشیدی در زهره هم کمی کمتر از این اندازه و ۲۲۵ روز است.[۱۵] این چرخش معکوس در سال ۱۹۶۴ (میلادی) و با استفاده از اثر دوپلر کشف شد.[۱۸]

نام‌گذاری[ویرایش]

دیگر نام این سیاره زهره بوده و در فارسی بیدخت و بیلفت نیز نامیده می‌شد.[۲۲] و واژه بیدُخت در شکل کهن‌تر خود بَغدخت و به معنای «دختر خدا» بوده‌است.[۲۳]

نام این سیاره در زبان لاتین، ونوس، برگرفته از نام خدای عشق و زیبایی روم باستان است. در یونان باستان، نام خدای آفرودیته بر آن نهاده شد.

کاوش‌ها[ویرایش]

در اوایل دهه ۱۹۶۰ (میلادی) کاوشگر ماژلان را به سوی زهره نشانه‌روی کردند که سیگنال‌های آن از ابرهای این سیاره عبور کرده و پس از برخورد با سطح جامد سیاره، منعکس شد. برای نخستین بار دانشمندان اطلاع جالبی را دربارهٔ سطح زهره به‌دست آوردند که نشان می‌داد زهره دارای حرکت چرخشی در جهت معکوس است. چرخش آن از خاور به باختر است و آفتاب از باختر طلوع و در خاور غروب می‌کند.

مارینر ۲[ویرایش]

فضاپیمای مارینر ۲، ساخت ناسا که در اوت ۱۹۶۲ پرتاب شد، در دسامبر ۱۹۶۲ از ۳۵۰۰۰ کیلومتری زهره گذشت. مشاهدات این سفینه نشان داد که زهره را ابرهای سفید رنگ مایل به زردی، کاملاً پوشانده‌است و شکافی در این ابرها نیست که از راه آن بتوان نظری به سطح جامد این سیاره افکند.

مارینر ۱۰[ویرایش]

فضاپیمای مارینر ۱۰ در فوریه ۱۹۷۴ از بلندی کمتر از ۶۵۰۰ کیلومتری، زهره را مورد پژوهش قرار داد و معلوم شد که این ابرها حرکت منطقه‌ای دارند و با سرعتی بیش از ۲۴۰ کیلومتر در ساعت سیاره را دور می‌زنند و در مناطقی از زهره که رو به خورشید است، برهمکنشی میان جریان‌های بزرگ مقیاس همرفتی با این حرکت منطقه‌ای وجود دارد.

ونرا ۹[ویرایش]

در ۲۲ اکتبر ۱۹۷۵ (میلادی) وسیله‌ای از سفینه بدون سرنشین ونرا ۹ متعلق به اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی، بر زهره فرود آمد؛ و علی‌رغم شرایط فوق‌العاده سخت دما و فشار توانست به مدت ۲ ساعت نگاره‌هایی از چشم‌انداز این سیاره بگیرد و اطلاعات گسترده‌ای از سطح زهره بفرستد.

ونرا-۱۰[ویرایش]

سه روز پس از آن وسیله مشابهی از سفینه ونرا-۱۰ در ۲۲۰۰ کیلومتری محل فرود وسیله ونرا ۹ به زهره نشست و یافته‌های خود را به مدت ۶۵ دقیقه فرستاد. این نگاره‌ها، نخستین نگاره‌هایی بودند که تا آن زمان از سطح سیاره‌ای دیگر گرفته شده بود.[۲۴]

نگاره‌ای که کاوشگر ونرا ۱۰ از دهانه ماژلان، محل فرود خود فرستاد.

ونوس‌اکسپرس[ویرایش]

کاوشگر مداری ونوس‌اکسپرس، ۱۱ آوریل سال ۲۰۰۶ (میلادی) وارد مدار سیاره زهره شد و تنها پس از یک روز موفق شد نخستین تصویر از قطب جنوب این سیاره را به زمین بفرستد.[۲۵]

ایو[ویرایش]

قرار بود کاوشگر ایو (EVE) با همکاری آژانس فضایی اروپا و روسیه در سال ۲۰۱۳ (میلادی) به فضا پرتاب و بر سطح زهره بنشیند؛ ولی این کار تا به امروز انجام نشده‌است.[۲۶]

فهرست[ویرایش]

فهرست کاوشگرهایی که به زهره فرستاده شده‌اند:[۱۸]

نام فضاپیما تاریخ پرتاب نتیجه مأموریت
ونرا-۱ ۱۲ فوریه ۱۹۶۱ تا فاصله ۱۰۰٬۰۰۰ کیلومتری زهره رسید. در فاصله ۷٬۵۰۰٬۰۰۰ کیلومتری زمین ارتباط با آن قطع شد.
مارینر ۱ ۲۲ ژوئیه ۱۹۶۲ عملیات ناموفق. در دریا سقوط کرد.
مارینر ۲ ۲۷ اوت ۱۹۶۲ به سیاره رسید؛ ولی در ۴ ژانویه ۱۹۶۳ ارتباط با آن قطع شد.
زوند ۱ ۲ آوریل ۱۹۶۴ چند هفته پس از پرتاب ارتباط با آن قطع شد.
ونرا-۲ ۱۲ نوامبر ۱۹۶۵ به فاصله ۲۴۰۰۰ کیلومتری زهره رسید.
ونرا-۳ ۱۶ نوامبر ۱۹۶۵ در ۱ مارس ۱۹۶۶ طی عملیات فرود با سطح برخورد ونابود شد
ونرا-۴ ۱۲ ژوئن ۱۹۶۷ در ۱۸ اکتبر ۱۹۶۷ بر سطح زهره فرود آمد و هنگام فرود اطلاعاتی فرستاد.
مارینر ۵ ۱۴ ژوئن ۱۹۶۷ به فاصله ۴۱۰۰ کیلومتری سیاره رسید و اطلاعاتی فرستاد.
ونرا-۵ ۵ ژانویه ۱۹۶۹ در ۱۶ مه ۱۹۶۹ در عملیاتی ناموفق بر سطح زهره فرود آمد.
ونرا ۶ ۱۰ ژانویه ۱۹۶۹ در ۱۷ مه ۱۹۶۹ در عملیاتی ناموفق بر سطح زهره فرود آمد.
ونرا-۷ ۱۷ اوت ۱۹۷۰ در ۱۵ دسامبر ۱۹۷۰ بعد از فرود به مدت ۲۳ دقیقه اطلاعاتی فرستاد.
ونرا-۸ ۲۶ مارس ۱۹۷۲ در ۲۲ ژوئیه ۱۹۷۲ بعد از فرود به مدت ۵۰ دقیقه اطلاعاتی فرستاد.
مارینر ۱۰ ۳ نوامبر ۱۹۷۳ در ۵ فوریه ۱۹۷۴ به فاصله ۵۸۰۰ کیلومتری سیاره رسید، اطلاعاتی فرستاد و به سمت سیاره تیر رفت.
ونرا ۹ ۸ ژوئن ۱۹۷۵ در ۲۱ اکتبر ۱۹۷۵ بر سطح زهره فرود آمد و در ۵۵ دقیقه یک‌نگاره فرستاد.
ونرا ۱۰ ۱۴ ژوئن ۱۹۷۵ در ۲۵ اکتبر ۱۹۷۵ بر سطح زهره فرود آمد و در ۶۵ دقیقه یک‌نگاره فرستاد.
پایونیر ۱۲ ۲۰ مه ۱۹۷۸ به مداری با بلندی ۱۴۵ تا ۶۶۰۰۰ کیلومتری سیاره با دوره ۲۴ ساعته رسید. ارتباط با آن در ۹ اکتبر ۱۹۹۲ قطع شد.
پایونیر زهره ۲ ۸ اوت ۱۹۷۸ ۴ سطح‌نشین داشت و در ۹ دسامبر ۱۹۷۸ بر سطح زهره فرود آمد. تنها یکی از سطح‌نشین‌ها موفق بود و اطلاعات فرستاد.
ونرا-۱۱ ۹ سپتامبر ۱۹۷۸ در ۲۵ دسامبر ۱۹۷۸ بعد از فرود به مدت ۹۵ دقیقه اطلاعات فرستاد.
ونرا-۱۲ ۱۴ سپتامبر ۱۹۷۸ در ۲۲ دسامبر ۱۹۷۸ بعد از فرود به مدت ۶۰ دقیقه اطلاعات فرستاد.
ونرا-۱۳ ۳۰ اکتبر ۱۹۸۱ در ۱ مارس ۱۹۸۲ بر سطح زهره فرود آمد. به آزمایش خاک پرداخت و به مدت ۶۰ دقیقه اطلاعات فرستاد.
ونرا-۱۴ ۴ نوامبر ۱۹۸۱ در ۵ مارس ۱۹۸۲ بر سطح زهره فرود آمد. به آزمایش خاک پرداخت و به مدت ۶۰ دقیقه اطلاعات فرستاد.
ونرا-۱۵ ۲ ژوئن ۱۹۸۳ به مداری قطبی با ۱۰۰۰ تا ۶۵۰۰۰ کیلومتر بلندی رسید و به نقشه‌برداری راداری از سیاره پرداخت.
ونرا-۱۶ ۷ ژوئن ۱۹۸۳ به مداری قطبی با ۱۰۰۰ تا ۶۵۰۰۰ کیلومتر بلندی رسید و به نقشه‌برداری راداری از سیاره پرداخت.
وگا ۱ ۱۵ دسامبر ۱۹۸۴ در ۱۱ ژوئن ۱۹۸۵ از فاصله ۸۸۹۰ کیلومتری آن گذر کرد و به سمت دنباله‌دار هالی رفت. سطح‌نشین آن بر سطح زهره فرود آمد؛ به مدت ۲۰ دقیقه اطلاعات فرستاد؛ و بالن همراه خود را در هواکره سیاره رها نمود.
وگا ۲ ۲۰ دسامبر ۱۹۸۴ در ۱۵ ژوئن ۱۹۸۵ از فاصله ۸۰۳۰ کیلومتری آن گذر کرد و به سمت دنباله‌دار هالی رفت. سطح‌نشین آن بر سطح زهره فرود آمد؛ به مدت ۲۱ دقیقه اطلاعات فرستاد؛ و بالن همراه خود را در هواکره سیاره رها نمود.
کاوشگر ماژلان ۵ مه ۱۹۸۹ به مداری با بلندی ۲۹۴ تا ۸۴۵۰ کیلومتری سیاره رسید. به نقشه‌برداری راداری پرداخت و در تاریخ ۱۱ اکتبر ۱۹۹۴ در هواکره سیاره سوخت.
فضاپیمای گالیله ۱۸ اکتبر ۱۹۸۹ در ۱۰ فوریه ۱۹۹۰ به فاصله ۱۶۰۰۰ کیلومتری سیاره رسید و سپس به سمت سیاره هرمز رفت.
کاسینی-هویگنس ۱۸ اکتبر ۱۹۹۷ در دو تاریخ ۲۶ آوریل ۱۹۹۸ و ۲۰ ژوئن ۱۹۹۹ به فاصله نزدیکی از سیاره رسید و سپس به سمت کیوان رفت.

در فرهنگ ایران[ویرایش]

دانش[ویرایش]

ابن سینا در سده یازده میلادی گذر زهره از مقابل قرص خورشید را مشاهده کرده‌است.[۲۷] ابن باجه اخترشناسی اندلسی در سده دوازدهم میلادی از رصد دو سیاره به شکل دو نقطه سیاه بر سیمای خورشید خبر داد که یک قرن پس از او قطب‌الدین شیرازی، ستاره‌شناس ایرانی در رصدخانه مراغه آن را به‌درستی با عنوان گذر زهره و تیر از جلوی خورشید شناسایی کرد.[۲۸]

اسطوره‌شناسی[ویرایش]

در اسطوره‌شناسی ایرانیان به ویژه اسطوره‌شناسی هخامنشیان، این سیاره را به ایزدبانو آناهیتا و در زبان فارسی میانه به اَناهید ایزد باروری و آب‌ها، در بندهشن بزرگ مرتبط می‌دانند. در متون به زبان اوستایی مهریشت (یشت ۱۰)، مهر (ایزد) با آناهیتا پیوندهایی دارد. نام ناهید مشتق شده از اَناهید و آناهیتا است.[۲۹][۳۰][۳۱][۳۲]

در ادبیات[ویرایش]

سیاره زهره در ادبیات فارسی از اهمیت بالایی برخوردار است. این سیاره نماد عشق و دلدادگی است و صاحب آن خداوند عشق است. از داستان‌های آن می‌توان به داستان نظامی گنجوی یا داستان ایرج میرزا اشاره کرد.

در عجایب‌المخلوقات زکریای قزوینی چنین آمده که: عاشق چون نظر در ناهید کند، حرارت عشق بر وی سنگین‌تر شود و الفت آورد میان مردان و زنان و گویند وقت نکاح اگر که ناهید ناظر باشد و نیکوحال، میان زن و مرد محبتی عجب افتد.

در شعر[ویرایش]

فردوسی[ویرایش]

فردوسی در آغاز شاهنامه این چنین می‌گوید:[۳۳]

به نام خداوند جان و خردکزین برتر اندیشه برنگذرد
خداوند نام و خداوند جایخداوند روزی ده و رهنمای
خداوندِ کیوان و گردان سپهرفروزندهٔ ماه و ناهید و مهر

حافظ[ویرایش]

حافظ می‌گوید:[۳۴]

دلم ز نرگس ساقی امان نخواست به جانچرا که شیوه آن ترک دل سیه دانست
ز جور کوکب طالع سحرگهان چشممچنان گریست که ناهید دید و مَه دانست

ایرج میرزا[ویرایش]

وی در منظومهٔ «زهره و منوچهر» چنین می‌سراید:

از طرفی نیز در آن صبحگاه ُزهره مِهین دختر خالوی ماه
آلههٔ عشق و خداوندِ ناز آدمیان را به محبت گداز
پیشهٔ وی عاشقی آموختن خرمن ابناء بشر سوختن
خسته و عاجز شده در کار خود واله و آشفته چو افکار خود
خواست که بر خستگی آرد شکست یک دو سه ساعت کشد از کار، دست
سیر گل و گردش باغی کند تازه ز گلگشت دِماغی کند
کند ز بر، کسوتِ افلاکیان کرد به سر مقنعهٔ خاکیان
خویشتن آراست به شکل بشرسوی زمین کرد ز کیهان گذر

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Lakdawalla, Emily (21 September 2009). The Planetary Society http://www.planetary.org/blog/article/00002105/. Retrieved 4 December 2011. Missing or empty |title= (help)
  2. Faure, Gunter; Mensing, Teresa M. (2007). Introduction to planetary science: the geological perspective. Springer eBook collection. Springer. p. 201. ISBN 978-1-4020-5233-0.
  3. "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter". 3 April 2009. Retrieved 2009-04-10. (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, B. A.; A’hearn, M. F.; Conrad, A.; Consolmagno, G. J.; Hestroffer, D.; Hilton, J. L.; Krasinsky, G. A.; Neumann, G.; Oberst, J.; Stooke, P.; Tedesco, E. F.; Tholen, D. J.; Thomas, P. C.; Williams, I. P. (2007). "Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 98 (3): 155–180. doi:10.1007/s10569-007-9072-y. ISSN 0923-2958.
  5. "Planets and Pluto: Physical Characteristics". NASA. 5 November 2008. Retrieved 26 August 2015.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ Williams, David R. (15 April 2005). "Venus Fact Sheet". NASA. Retrieved 12 October 2007.
  7. "Report on the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements of the planets and satellites". International Astronomical Union. 2000. Retrieved 2007-04-12.
  8. Mallama, Anthony; Krobusek, Bruce; Pavlov, Hristo (2017). "Comprehensive wide-band magnitudes and albedos for the planets, with applications to exo-planets and Planet Nine". Icarus. 282: 19–33. arXiv:1609.05048. Bibcode:2017Icar..282...19M. doi:10.1016/j.icarus.2016.09.023.
  9. Haus, R.; et al. (July 2016). "Radiative energy balance of Venus based on improved models of the middle and lower atmosphere". Icarus. 272: 178–205. Bibcode:2016Icar..272..178H. doi:10.1016/j.icarus.2016.02.048.
  10. Mallama, A. (2011). "Planetary magnitudes". Sky and Telescope. 121 (1): 51–56.
  11. "HORIZONS Web-Interface for Venus (Major Body=299)" (Geophysical data). JPL Horizons On-Line Ephemeris System. 27 February 2006. Retrieved 2010-11-28. (Using JPL Horizons you can see that on 2013-Dec-08 Venus will have an apmag of −4.89)
  12. Espenak, Fred (1996). "Venus: Twelve year planetary ephemeris, 1995–2006". NASA Reference Publication 1349. NASA/Goddard Space Flight Center. Retrieved 2006-06-20.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Williams, David R. (15 April 2005). "Venus Fact Sheet". NASA. Archived from the original on 10 March 2016. Retrieved 12 October 2007.
  14. «زُهره، ناهید» [نجوم] هم‌ارزِ «Venus»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. «فارسی». در همان. دفتر دوم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۳۷-۰ (ذیل سرواژهٔ زُهره)
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ ۱۵٫۳ ۱۵٫۴ ۱۵٫۵ ۱۵٫۶ ۱۵٫۷ ۱۵٫۸ حامد الطافی مهربانی. «سیارهٔ ناهید: یک قدم تا جهنم». وب سایت علمی بیگ بنگ. ۱۲ خرداد ۱۳۹۴. 
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ "Atmosphere of Venus". The Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflght. Retrieved 29 April 2007.
  17. Frankel, Charles (1996). Volcanoes of the Solar System. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-47770-3.
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ ۱۸٫۳ ۱۸٫۴ ۱۸٫۵ ۱۸٫۶ ۱۸٫۷ ۱۸٫۸ ۱۸٫۹ «سیاره ناهید». هفت‌آسمان. ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  19. Dolginov, Sh.; Eroshenko, E. G.; Lewis, L. (September 1969). "Nature of the Magnetic Field in the Neighborhood of Venus". Cosmic Research. 7: 675. Bibcode:1969CosRe...7..675D.
  20. Kivelson G. M.; Russell, C. T. (1995). "Introduction to Space Physics". Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-45714-9.
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ Taylor, Fredric W. (2014). "Venus: Atmosphere". In Tilman, Spohn; Breuer, Doris; Johnson, T. V. Encyclopedia of the Solar System. Oxford: Elsevier Science & Technology. ISBN 978-0-12-415845-0. Retrieved 12 January 2016.
  22. دهخدا: بیدخت و بیلفت
  23. دهخدا: بیدخت.
  24. دگانی، مایر - «نجوم به زبان ساده»، تهران مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی ۱۳۸۶، شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۳۴۲-۲۵۴-۷
  25. اولین تصاویر ونوس‌اکسپرس از سیاره زهره، از وبگاه دانش فضایی، بازدید: ۲۲ خرداد ۱۳۸۹
  26. “EVE - European Venus Explorer”. University of Vienna. 
  27. Goldstein, Bernard R. (March 1972). "Theory and Observation in Medieval Astronomy". Isis (journal). University of Chicago Press. 63 (1): 39–47 [44]. doi:10.1086/350839.
  28. S. M. Razaullah Ansari (2002). History of Oriental Astronomy: Proceedings of the Joint Discussion-17 at the 23rd General Assembly of the International Astronomical Union, Organised by the Commission 41 (History of Astronomy), Held in Kyoto, August 25–26, 1997. اشپرینگر ساینس+بیزینس مدیا. p. 137. ISBN 978-1-4020-0657-9.
  29. Boyce, Mary. "ANĀHĪD". w:Encyclopaedia Iranica. Center for Iranian Studies, Columbia University. Archived from the original on 1 May 2008. Retrieved 2010-02-20.
  30. Schmidt, Hanns-Peter. "MITHRA". w:Encyclopaedia Iranica. Center for Iranian Studies, Columbia University. Archived from the original on 12 July 2008. Retrieved 2010-02-20.
  31. MacKenzie, D. N. (2005). A concise Pahlavi Dictionary. London & New York: Routledge Curzon. ISBN 0-19-713559-5.
  32. Mo'in, M. (1992). A Persian Dictionary. Six Volumes. 5–6. Tehran: Amir Kabir Publications. ISBN 1-56859-031-8.
  33. «شاهنامه/آغاز کتاب». 
  34. «حافظ (غزلیات)/به کوی میکده هر سالکی که ره دانست». 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

  1. Defining the rotation as retrograde, as done by NASA space missions and the USGS, puts Ishtar Terra in the northern hemisphere and makes the axial tilt 2.64°. Following the right-hand rule for prograde rotation puts Ishtar Terra in the southern hemisphere and makes the axial tilt 177.36°.