جزیره هنگام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جزیره هنگام
جغرافیا
مکان خلیج فارس
مساحت ۳۶٫۶ کیلومتر مربع (۱۴٫۱۳ مایل مربع)
طول ۹٫۵ کیلومتر (۵٫۹ مایل)
عرض ۵ کیلومتر (۳٫۱ مایل)
بیشترین ارتفاع ۳۴۸ متر (۱٬۱۴۲ پا)
بلندترین نقطه کوه ناکس
کشور
استان هرمزگان
شهرستان قشم
بخش شهاب
اطلاعات جمعیتی
جمعیت ۲٬۵۰۰ (از ۲۰۰۱)
تراکم ۶۸٫۳ /کیلومتر مربع (۱۷۶٫۹ /مایل مربع)

جزیره هِنگام از جزیره‌های ایران در خلیج فارس است که با آبادی‌های کوچک با وسعت حدود ۵۰ کیلومتر مربع در جنوب جزیرهٔ قشم واقع شده و دارای معادن نمک و خاک و سرب است. جزیره هنگام در دو کیلومتری جنوب شرقی جزیره قشم بوده و نُه کیلومتر طول و شش کیلومتر عرض دارد. این جزیره ۶/۳۳ کیلومتر مربع مساحت دارد و به شکل مخروط ناقصی است که در کرانه‌های جنوبی جزیره قشم واقع شده‌است. فاصله آن تا بندرعباس حدود ۴۳ مایل دریایی و تا شهر قشم حدود ۲۹ مایل دریایی می‌باشد این جزیره ارتفاعات پست آهکی دارد و بلندترین نقطه آن کوه ناکس با ۱۰۶ متر ارتفاع است. طولانی‌ترین قطر آن از «روستای هنگام کهنه» تا «روستای هنگام جدید» ۹ کیلومتر است.

جزیره هنگام از نظر تقسیمات سیاسی استان هرمزگان جزو شهرستان قشم و به‌عنوان یکی از دهستان‌های این شهرستان به مرکزیت روستای ماشی (هنگام جدید) به‌شمار می‌رود دیگر روستاهای جزیره هنگام غیل و هنگام قدیم می‌باشند نام پیشین این جزیره به‌صورت هنجام، هنیام متداول بوده‌است. هنگام در پارسی باستان: هنگاما، در ارمنی: انگ‌ام، به معنی وقت، زمان و گاه است، ولی این واژه از دو پاره «هن» و «گام» تشکیل‌شده‌است.[۱]

فعالیت اقتصادی در جزیره هنگام، که بیشتر اهالی از دیرباز به آن مشغول بوده‌اند، ماهیگیری بوده‌است و هم اکنون فروش صن در حال حاضر پذیرایی از گردشگران نیز از جمله فعالیت‌های مردم محلی است. پرورش ماهی در قفس، پرورش میگو و بزرگترین مزرعه پرورش کروکودیل کشور از جمله فعالیتهای آبزی پروری جزیره هنگام است. آقای هوشنگ عباس‌نژاد از اعضای شورای روستا و آقای مهدی زحمتکش به عنوان دهیار روستا مشغول بوده و در عین حال فعالیت‌های اجتماعی را در این روستا ساماندهی می‌کنند. ب است. جزیره هنگام دارای (۱۴۱خانه) و مساحتی به اندازه ۵۰ کیلومتر است که کار اکثر مردم صیادی؛ و همه اهالی با هم فامیل و خیشاوند می‌باشند طول نوار ساحلی جزیره حدود۵۰ کیلومتر و جمعیت آن ۶۱۵ نفر است جزیره هنگام جاذبه‌هایی شگفت‌انگیز دارد که عبارت اند از: ۱- دلفین‌ها ۲- آهوها (جبیر) ۳- خاردم مصری (آفتاب‌پرست) ۴- سواحل ناب (ساحل نقره ایی) ۵- کشتی به گل نشسته پرتقالی‌ها ۶- غرفه‌های سنتی از جمله (رستوران غذاهای محلی و دریایی+صدف‌های دریایی و …)

پیشینه[ویرایش]

این جزیره به واسطه موقعیت جغرافیایی مهمی که دارد و قرار گرفتن در میانه خلیج فارس و نزدیکی تنگه هرمز و جزیره قشم، از اهمیت راهبردی و نظامی شایانی برخوردار بوده‌است. از همین رو، پرتغالی‌ها در عصر صفویه و انگلیس‌ها در دوران قاجاریه، جزیره هنگام را اشغال کردند. البته دولت انگلیس همواره بر مالکیت دولت ایران نسبت به هنگام اذعان داشت ولی در عمل با حضور نظامی در هنگام، مانع از اعمال حاکمیت دولت ایران بر این بخش از کشورش می‌گردید. افزون بر حضور نظامی انگلیس در هنگام، شیخی عرب و سنی‌مذهب با گرایش وهابی نیز در هنگام حضور داشت و بر این جزیره حکمفرمایی می‌کرد. سلطان مسقط نیز بر هنگام ادعا داشت و ضمن بازدید از این جزیره تلاش داشت بر هنگام تسلط یابد. در این میان، دولت انگلیس با وجود اینکه حضور نظامی‌اش در هنگام با مجوز دولت ایران بود و بر حاکمیت دولت ایران بر هنگام اقرار داشت، اما از نافرمانی‌های شیخ هنگام نسبت به دولت ایران و مداخلات سلطان مسقط در هنگام به طور ضمنی پشتیبانی می‌نمود. دولت انگلیس به شیوه‌های گوناگون تلاش کرد تا در مقابل اعمال حاکمیت دولت ایران بر هنگام ایستادگی ورزد.[۲]

چنین وضعیتی تا سال ۱۳۰۷ خورشیدی پابرجای می‌ماند تا اینکه مدتی پس از آغاز سلطنت رضاشاه و در اردیبهشت ماه ۱۳۰۷، دولت ایران درصدد اعمال حاکمیت بر جزیره هنگام برمی‌آید. در بیستم اردیبهشت ماه ۱۳۰۷، سه کشتی نظامی ایران به نام‌های: گیلان، آذربایجان و پهلوی به فرماندهی ریاست ساخلوی بندرعباس به عزم تصرف هنگام و آزادسازی این جزیره از اشغال نظامیان انگلیسی حرکت می‌نمایند. در نوزدهم آبان ماه ۱۳۱۱، سفارت انگلیس در تهران طی یادداشتی به وزارت امور خارجه ایران از دولت ایران درخواست می‌کند از تقاضای تخلیه جزیره هنگام از نظامیان و کشتی‌های انگلیسی صرف نظر نماید. البته این درخواست، تأثیرگذار نمی‌گردد و نظامیان انگلیسی وادار به خروج از جزیره هنگام می‌گردند و حاکمیت دولت ایران بر این جزیره به طور کامل اعمال می‌گردد.[۲]

دیدنی‌ها[ویرایش]

از نقاط دیدنی جزیره تأسیسات بندری انگلیسی‌ها است. تماشای دسته‌های دلفین اطراف جزیره یکی از دیدنی‌های این جزیره به‌شمار می‌رود. شنا و غواصی در سواحل پیرامون جزیره و تماشای لاک‌پشتان دریایی، سواحل زیبای صخره‌ای و شنی از جمله جاذبه‌های دریایی اطراف هنگام و طبیعت منحصر به فرد، آهوان و اولین و بزرگترین مزرعه پرورش کروکودیل کشور از جاذبه‌های داخل جزیره هنگام محسوب می‌شوند.

رقص دلفین‌ها در جزیره هنگام

آب‌های نیلگون خلیج‌فارس و انواع گونه‌های جانوران دریایی که با کمی دقت می‌توان به وفور آن‌ها را در جزیره پیدا کرد و معروف‌ترین آن‌ها دلفین‌ها هستند که از جاذبه‌های گردشگری این جزیره به حساب می‌آیند.

آب‌های اطراف جزیره هنگام به زیستگاه دلفین‌ها شهرت دارد و بسیاری از گردشگران تور قشم برای تماشای زندگی دلفین‌ها به این جزیره سفر می‌کنند.

شناورهای گردشگری همه‌روزه آماده سرویس‌دهی به گردشگران هستند، اما توجه داشته باشید که اگر می‌خواهید بازی دلفین‌ها را از نزدیک با کمترین هزینه تماشا کنید، باید صبح زود خود را به این جزیره رسانده باشید.

آب‌تنی در ساحل مرجانی را از دست ندهید

اگر روزی به این جزیره رفتید لذت آب‌تنی در آب‌های خلیج‌فارس که در این قسمت به دلیل مرجانی بودن سواحل بسیار شفاف می‌باشد، را از دست ندهید.

البته به همراه داشتن لوازم موردنیاز و به‌ویژه آب‌شیرین برای شست‌وشوی بدن پس از آب‌تنی می‌تواند برای به جا گذاشتن خاطره‌ای بهتر کمک کند.

اگر تجربه و وسایل غواصی را نیز داشته باشید و بتوانید از یک دوربین زیر آب استفاده کنید، حتماً عکس‌های بی‌نظیری خواهید گرفت، البته در هر صورت باید مراقب جانداران زیر آب نیز باشید.

جاذبه پارک کروکودیل نوپک

تنها پارک کروکودیل کشور از دیگر جاذبه‌های داخل جزیره هنگام محسوب می‌شوند.

پارک کروکودیل «نوپک» مهم‌ترین مرکز گردشگری ساخته شده در این جزیره دیدنی و نخستین مزرعه پرورش کروکودیل کشور است و در نزدیکی پارک کمپینگ دائمی برای فراهم شدن امکان اقامت طبیعت گردان وجود دارد.

پرورش کروکودیل یکی از انواع پرورش جانوران در جهان است که همانند سایر پرورش‌ها با هدف بهره‌برداری اقتصادی، همراه با حفظ محیط زیست صورت می‌گیرد.

جاذبه روستای قدیم و جدید هنگام

جزیره هنگام ۳ روستا دارد به نام‌های هنگام قدیم، هنگام نو و غیل که این روستاها به وسیله جاده‌های شوسه به یکدیگر مرتبط اند.

روستای هنگام نو شنی است و برای پهلو گرفتن قایق‌ها مناسب است و این روستا شامل تأسیسات اسکله، پاسگاه انتظامی، کارخانه آبشیرین‌کن، دفتر پست و مدرسه است.

روستای غیل بین ۲ روستای نو و قدیم هنگام قرار دارد که این روستا به دلیل واقع شدن در گودی، آب بسیاری را در خود جمع می‌کند که به همین دلیل نام این روستا را به زبان محلی، غیل گذاشته‌اند.

روستای قدیم نیز که نسبت به ۲ روستای دیگر کم‌جمعیت‌تر است، در فاصله ۴ کیلومتری از آنها قرار دارد و اکثر خانه‌هایش خالی از سکنه است و شغل اصلی اهالی روستای قدیم هنگام، ماهی‌گیری به ویژه صید کوسه است.

جاذبه تأسیسات بندری انگلیسی‌ها

انگلیسی‌ها در زمان حکومت قاجار، با ساختن خانه‌ها و تأسیساتی نظیر انبار ذغال، تلگراف خانه و غیره در این جزیره نفوذ کردند که موقعیت مهم جغرافیایی، علت این اقدامات بوده‌است.

آنها در سال ۱۹۰۴ خط تلگرافی از جاسک به هنگام احداث کردند و به اعتقاد انگلیسی‌ها، این جزیره با داشتن سواحل عمیق و مناسب برای لنگر انداختن کشتی‌ها و داشتن چاه‌های آب، همچنین به دلیل واقع شدن در منطقه استراتژیک نظامی، دارای اهمیت بسیار بوده‌است.

جاذبه کوه و خاک‌های قرمز

در جزیره هنگام کوه‌ها و خاک‌های قرمز رنگی وجود دارد که به گلک معروف است.

از این خاک قرمز در صنعت سنگ‌های تزئینی برای ساخت ساختمان‌ها استفاده می‌شود و همچنین کاربرد دیگر خاک قرمز یا گلک این است که مردم این منطقه، برای تهیه نوعی مربا که به مربای سوراخ معروف است، از آن استفاده می‌کنند.

در مناطق مرکزی جزیره، خاک قرمز برای ساخت و ساز اسکله و سایر تأسیسات مورد نیاز هم کاربرد دارد.

آیا می‌دانستید خارج کردن حتی یک صدف از اکوسیستم می‌تواند آسیب بدنبال داشته باشد.

یکی از مسائلی که از شما شدیداً تقاضا می‌شود به آن توجه داشته باشید، عدم جداسازی و برداشتن اجزای طبیعت است.

صدف‌ها و سایر اجزایی که در ساحل یا در آب‌های کم‌عمق وجود دارند، همه متعلق به همین مکان هستند و هیچ‌کس حق برداشتن و بردن آنها را ندارد، چرا که با این کار آسیب بزرگی را به منطقه وارد می‌کند.

اگر به ازای هر یک گردشگر فقط یک صدف از جزیره یا هر مکان گردشگری دیگر کم شود، طولی نمی‌کشد که آن منطقه از شکل حقیقی خارج و تخریب می‌شود.

آهوان در جزیره هنگام

جزیره هنگام دارای طبیعت بکر وساحل زلالی می‌باشد که در این میان به خاطر نزدیکی به جزیره قشم وزیستگاه دلفینها، منجمله آهوها (جبیرها) مورد توجه گردشگران قرار گرفته‌است.

جاذبه سنگ مادر و دختر

در نزدیکی روستای غیل در جزیره هنگام، سنگ‌هایی قرار دارد که شبیه انسان است و به اعتقاد مردم این روستا، سنگ‌ها متعلق به مادر و دخترش است که به هنگام فرار از زورگویان در زمان قدیم، دست دعا به سوی خداوند بلند کردند و از او نجات خواستند و خداوند هم آنها را به سنگ تبدیل کرد و به این وسیله آنها را نجات داد.

سواحل نقره ای جزیره هنگام[ویرایش]

در این ساحل در بین ماسه‌ها، ذراتی از نوعی کانی براق به چشم می‌خورد. به همین دلیل هم نام آن را ساحل نقره ای گذاشته‌اند. شب اما دراین ساحل با منظره ای شگفت‌انگیز روبرو شدم. موج‌ها وقتی که به ساحل می‌رسیدند، درخشندگی پیدا می‌کردند و نورانی می‌شدند. حتی این درخشندگی روی ماسه‌ها هم بر جای می‌ماند و کم‌کم محو می‌شد.

چنین پدیده ای در سواحل مالدیو و کالیفرنیا و دیگر نقاط دنیا هم مردم را به شگفتی واداشته است و از آن عکس‌های زیبایی گرفته‌اند. طبق بررسی دانشمندان علوم دریایی، این درخشندگی ناشی از فیتوپلانکتون‌های دریایی است. این آبزی‌های ریز وقتی تحت تنش قرار بگیرند از خود نور ساطع می‌کنند و به موج‌ها و ماسه‌های ساحل درخشندگی می‌بخشند.

با اینکه هر ساله تعداد زیادی گردشگر و طبیعت گرد از هنگام بازدید می‌کنند هیچ‌کس عکسی یا توضیحی از این پدیده در فضای مجازی ننوشته‌است. به ازایش اما عکس‌هایی که مجلات و سایت‌های عکاسی از سواحل مشهور دنیا منتشر کرده‌اند دست به دست در سایت‌های فارسی‌زبان چرخیده‌است.

طبیعت گاه زیبایی‌هایش را در نقاب شب پنهان می‌کند و برای بهره از آنها باید با صبر و تأنی، در جوار طبیعت مدتی اقامت داشت. نمونه اش همین ساحل درخشان و زیبایی است که در تاریکی شب و آسمان بدون مهتاب، خودش را به رخ آدمیانِ گرفتار در نور، دود و صدای شهرها می‌کشد.

نقش حنا بر دستان و بدن شما

کشیدن نقش و نگارهای بی نظیر حنا از هنر زنان هنگامی است که در سفر به جزیره می‌توانید آن را تجربه کنید. انواع نقش‌های اصیل ایرانی با هنر دستان زنان ایرانی درآمیخته شده و یادگاری از این سفر به یادماندنی را بر بدنتان نقش می‌زند. گفتنی است نقش حنا در روز اول نارنجی و روز بعد قهوه ای می‌شود پس اگر در روز اول رنگش را نپسندیدید نگران نباشید.

نمایی از ساحل جزیره هنگام

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جزیره هنگام و دیدنی‌های آن

  1. کتاب جزیره هنگام، جزیره دلفین ها-انتشارات تعالی اندیشه -تهران
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ بهمنی قاجار، محمدعلی: تمامیت ارضی ایران: سیری در تاریخ مرزهای ایران. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۹۰. صص ۳۶۸–۳۷۵.
  • بدیعی، ربیع. جغرافیای مفصل ایران
  • زنده دل، دستیاران، حسن. (مجموعه کتابهای راهنمای جامع ایرانگردی استان هرمزگان) ج۱. چاپ وانتشار سال ۱۹۹۸ میلادی.
  • کتاب جزیره هنگام جزیره دلفین‌ها